اهداف كلی استاندارد سازی

پیشرفتهایی كه در زمینه های مختلف علمی ، فرهنگی ، اقتصادی در جوامع مختلف صورت گرفته ، سبب شده تا اهداف بكارگیری از استانداردها نیز به مرور زمان دچار تغییر شود . در این خصوص كمیته بررسی اصول استاندارد سازی (استاكو)2 وابسته به شورای سازمان بین المللی استاندارد ، چهار هدف كلی و اساسی را در این رابطه معرفی نموده است كه به شرح زیر می باشد : 

۱- صرفه جویی كلی در مصرف منابع انسانی ، مواد ، انرژی و ... 

استانداردها ، با بهبود فرایندهای انجام امور و فعالیتهای سازمانی می توانند از اتلاف منابع انسانی ، مادی و انرژی و .... جلوگیری كنند . 

۲- حمایت از مصرف كننده ( دریافت كنندگان خدمات یا كالا ) 

استانداردها از طریق معرفی حداقل مطلوبیت مناسب برای كالا و خدمات موجب حفظ منافع مصرف كنندگان یا دریافت كنندگان خدمات و كالا می شوند . 

۳- حفظ ایمنی و بهداشت و محیط زیست. 

استانداردهایی كه در این رابطه تهیه می شوند ممكن است به صورت استاندارد محصول بوده مانند تجهیزات ایمنی، موادغذایی و غیره ویا به صورت استانداردهای آیین‏كار در مورد نحوه استفاده از زمان ،‌مواد یا وسایل‏مختلف باشند، كه در نتیجه بهره گیری از آنها می توان ادعا نمود كه امنیت شغلی و همچنین حفظ محیط زیست بهتر رعایت شود . 

۴- ایجاد ارتباط بهتر 

در واقع استانداردها در سطح ملی ، منطقه ای و یا بین المللی به عنوان یك زبان مشترك جهت برقراری ارتباط مناسب محسوب می شوند . نظام آموزشی هر كشور ، به دلیل اینكه از موقعیت های مناسب تری نسبت به نظامهای دیگر برخوردار است ، اهمیت بیشتری را در فرایند استاندارد سازی به خود اختصاص داده است . 

اهداف استانداردسازی در آموزش و پرورش : 

استاندارد كردن نظام آموزشی اهدافی را دنبال می كند كه به طور عمده عبارتند از : 

۱ - حفظ منافع جامعه ( به عنوان دریافت كنندگان خدمات از این نظام ) از راه تامین حداقل كیفیت مطلوب خدمات آموزشی به نحوی كه با نیازها منطبق بوده و تحت نظارت و كنترل قرار داشته باشند . 

۲ - صرفه جویی در بهره گیری از منابع انسانی ، انرژی ، مواد مصرفی و.... 

۳ - ایجاد سادگی در روشها و شیوه های انجام فعالیتهای آموزشی و فعالیتهای دیگری چون اداری و ..... 

۴ - فراهم كردن وسیله ای جهت بیان مقاصد و تبادل افكار میان طرفین ذی نفع در هر فعالیتی كه تحت فرایند استاندارد سازی قرار می گیرد . 

۵ - ایجاد حداكثر یكنواختی در به ثمر رساندن و بهینه سازی شرایط دستیابی به آموزش مناسب. 

البته عواملی نیز بر سر راه استاندارد سازی وجود دارد كه موجب عدم درك همه جانبه از مفهوم استاندارد می شود از جمله اینكه : 

۱ - به عقیده گروهی، استانداردها ، كارها را برای همیشه ثابت می كنند و به تبع آن راه پیشرفت را می بندند. 

۲ - انسان و فعالیتهای انسانی چیزهائی نیستند كه بتوان برای آنها قید و بندهایی مشخص نمود و به عبارتی اعتقاد بر این است كه استاندارد ها ، انسان را مقید كرده و او را تحت كنترل خود در می آورند . 

در پاسخ به این ادعا ها باید توجه نمود كه اولاً استانداردها معرفی كننده حد مطلوب فعالیتها و عوامل هستند كه با گذشت زمان قابل تغییرند . بنابراین نه تنها راه پیشرفت را مسدود نمی كنند، بلكه ضمن اینكه گامهای برداشته شده را مشخص می كنند ، زمینه را برای برداشتن گامهای بعدی فراهم می كنند. 

ثانیاً ، دستیابی به كارایی و اثر بخشی در فعالیتهای سازمانی نیازمند تدوین اصول و ضوابطی است كه از انحراف ها جلوگیری كرده و مانع از عملكرد های سلیقه ای شود . 

برای رسیدن به اهدافی كه از آنها نام برده شد و باتوجه به محدودیتهائی كه بر سر راه استانداردسازی بویژه در آموزش و پرورش وجود دارد اساسی ترین راه و بهترین روش برای زمینه سازی در جامعه، بستر سازی فرهنگی است ، زیرا تضمین نیل به تمامی اهداف فوق فرهنگ سازی مناسب و متناسب را می طلبد. این فرهنگ سازی با برنامه ریزی علمی و مناسب در زمینه نظارت و كنترل بر امر كیفیت انواع فعالیتها، از جمله فعالیتهای آموزشی می تواند نهایتاً حقوق جامعه در برابر نظام آموزشی را تضمین نماید . 

در حال حاضر ، باید پذیرفت كه نظام آموزشی آنگونه كه باید، نتوانسته است از عهده وظایف و مسئولیتهای سنگینی كه برای آن تعیین شده بر آید در حالی كه حدود یك میلیون و ۶۵ هزار نفر از نیروهای شاغل در دولت تحت عنوان های آموزشی و ستادی در این وزارتخانه مشغول به كارند و بیش از ۱۶ درصد از كل بودجه جاری دولت را بودجه جاری آموزش و پرورش به خود اختصاص داده است،۲۴هراز چندگاه، شاهد اجرای طرحهای مختلفی هستیم كه نه تنها باری از دوش این نظام برنداشته اند بلكه به آن افزوده اند .

 تكرار چنین اتفاقاتی سبب شده كه نوعی عدم اعتماد همگانی نسبت به نظام آموزشی در جامعه بوجود آید. بنابراین باید به این نكته كه اولین مرحله از تدوین استانداردها در آموزش و پرورش زمینه سازی فرهنگی برای آن است ، توجه بیشتر نمود .