۱۵٫۹m
۳٫۹m
مقدمه: این مقاله به نقش معلم در موفقیت دانش آموزان می پردازد. جنبه‌های کلیدی مانند ایجاد روابط مثبت، ایجاد انتظارات بالا، اجرای شیوه‌های آموزشی مؤثر، ارائه پشتیبانی فردی، پرورش ذهنیت رشد و مشارکت در همکاری و توسعه حرفه‌ای بررسی شده ا ست. با بررسی این عناصر حیاتی، ما درک عمیق تری از تأثیر چند وجهی معلمان بر پیشرفت دانش آموزان و راهبردهایی که می توانند برای توانمندسازی دانش آموزان در مسیر موفقیت به کار گیرند، به دست می آوریم.
معلم موفق، دانش آموز موفق
اکثر ما بسیاری از معلمان خود را به یاد داریم. آنهای که خوب بودند و آنهای که بد بودند. ولی بیشتر ما نمی دانیم که معلم چه تاثیری بر آنچه که امروز هستیم داشته است. معلم زمانی با دانش آموز روبرو می شود که دانش آموز مانند تکه گِل بی شکلی در دست اوست. معلم است که علاوه بر سواد به ما علاقه یا بی علاقگی، شخصیت یا بی شخصیتی، شادی یا غم، عشق یا بی مهری را می دهد. به همین دلیل است که ما همیشه بهترین و بدترین معلم خود را به یاد داریم. نقش معلم بر زندگی ما درست مانند نقش و نگار بر جسم گلدان یا کوزه سفالی است. معلم در نهان تا همیشه با ما می ماند.
بیشتر افراد یک دانش آموز موفق را دانش آموزی با نمرات خوب، معدل خوب، آرام و بدون بازیگوشی می دانند. ولی موفقیت دانش آموز یک مفهوم چند وجهی است که شامل پیشرفت تحصیل‌ی، رشد شخصی و توسعه مهارت های ضروری زندگی است. این سنگ بنای آموزش است که بر افراد و جامعه به عنوان یک کل تأثیر می گذارد. موفقیت واقعی فراتر از حفظ حروف و تست های استاندارد است. یک دانش آموز موفق دانش آموزی است که بتواند استعداد و توانایی خود را بشناسد، عشق به یادگیری داشته باشد و آشنای کافی به راه حلهای که او را در زمان مشکلات انعطاف پذیر و سازگار کرده و بداند چگونه باید با مشکلات موجه شود.
بی تردید معلمان نقش محوری در موفقیت دانش آموزان خود ایفا می کنند، نفوذ آنها ورای دیوارهای کلاس و تابلو و کتاب درسی است. آنها به عنوان راهنما، مربی و تسهیل کننده یادگیری عمل می کنند. معلمان قدرت الهام بخشیدن، ایجاد انگیزه و شناسایی و شناساندن توان هر دانش آموز را دارند. تأثیر آنها نه تنها در نتایج تحصیل‌ی، بلکه شناسایی و حل بسیاری از مشکلات روحی و روانی، رشد شخصی، رشد شخصیت و تغییر مسیر زندگی دانش آموز منعکس می شود.
ابتدا ببینیم معلم خوب گونه معلمی است؟
ویژگی های یک معلم خوب
اجازه دهید قبل از اینکه وارد بحث تاثیر معلم بر موفقیت دانش آموزان شویم، این حقیقت یادآوری شود که همان اندازه معلم خوب بر موفقیت دانش آموز تاثیر دارد، بیش از آن معلم (اگر نگوییم بد) بی حوصله، بی علاقه، خودمحور و بی تجربه بر عدم موفقیت و دلزدگی دانش آموز نقش مخرب دارد. بنابراین، بسیار مهم است که ابتدا ویژگی های یک معلم خوب را بشناسیم. خیلی خلاصه و فهرستوار می توان این ویژگی ها را برای معلم ضروری دانست:
تحصیل‌ات مرتبط:
تحصیل‌مرتبط اولین عامل برای خوب بودن یک معلم است. ممکن است شخصی زیست شناس یا ریاضیدان، یا ورزشکار خوبی باشد. اگر این شخص تحصیل‌ات مرتبط با آموزش و پرورش، بویژه معلمی، را نداشته باشد بسیار بعید است که بتواند معلم خوبی باشد. شاید تمام معلمانی که تحصیل‌ات مرتبط داشته اند خوب و عالی نباشند ولی تعداد اندکی از افرادی که با تحصیل‌ات غیرمرتبط معلم هستند توانسته اند در این شغل موفق باشند. در زمان ثبت نام فرزند خود حتما از پیشینه معلم سوال کنید. این مهم است که معلم فرزند شما آیا دوره های بازآموزی را گذرانده است یا خیر؟ چند سال تجربه شغل معلمی را دارد؟ یکی از بهترین راه ها برای این پرسش مراجعه به شبکه اجتماعی مدرسه کلوب است. در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب بخش نظرات والدین، شما می توانید تمام سوالات خود را از مسئولین مدرسه و والدین پرسیده و جواب دریافت کنید.
شنونده فعال باشد:
معلم باید علاقمند به شنیدن از دانش آموزان خود باشد. بدترین معلم، معلمی است که متکلم وحده است. معلم باید به دانش آ»وز انگیزه و جسارت پرسشگری و چالش طلبی را بدهد. معلم باید مشتاق شنیدن از دانش آموز، والدین، مشاور، و همه افرادی باشد که به نوعی به دانش آموز مرتبط هستند.
خلاقیت در تدریس:
هر دانش آموز به مثابه یک انسان یگانه و بی نظیر است. نمی توان یک روش تدریس یا یک رفتار را برای همه دانش آموزان بکار برد. معلم باید توانایی بکاربردن روشهای نوآورانه برای هر دانش آموز را داشته باشد.
تشویق به تعامل کند:
معلم باید دانش آموز را تشویق کند که با تمامی محیط تعامل داشته باشد. داد و ستد عاطفی، تجربی، علمی وحرکتی با معلم، همکلاسی های، محیط مدرسه، متصدی آزمایشگاه، مشاور، معلم ورزش، همه و همه در رشد اجتماعی، عاطفی و شخصیتی دانش آموز موثر هستند.
خواهان رشد خود باشد:
علم توقف ندارد. علم محدوده ندارد. جای نیست که بتوان در آن نقطه ایستاد و گفت:" همین اندازه برای من کافی است." شاید در محیط خانه و زندگی فردی این موضوع مصداق داشته باشد، ولی وقتی با علم سروکار داریم، آن هم علمی که با انسان سروکار دارد. آن هم انسانی به ظرافت یک کودک یا نوجوان، نمی توان به همین بودن بسنده کرد. جهان در حال تغییر است، بیشتر روشهای که روزی در آنها نمی توانستیم شک کنیم ، امروز از دور خارج شده اند. یک معلم باید بطور مرتب داشن خود را به روز رسانی کند. دانش آموزان بواسطه تکنولوژی ارتباطات پیوسته در تغییر هستند. معلم باید بطور مرتب خود را رشد دهد تا بتواند پابه پای دانش آموز او را راهنمای کند.
معلم باید صبور باشد:
صبر یک فضیلت است. اگر در برابر کودکان صبور نباشیم، ضربات جبران ناپذیری به روح و روان آنها وارد می شود.
راه های تاثیر بر دانش آموز
حال که با ویژگی های یک معلم خوب آشنا شدیم می توانیم به این سوال پاسخ دهیم که:"نقش یک معلم در موفقیت دانش آموز چیست؟"
ایجاد روابط مثبت: بنیاد رشد
کیفیت روابط معلم و دانش آموز بستر موفقیت دانش آموزان را تشکیل می دهد. ارتباطات مثبت یک محیط یادگیری پرورشی و حمایتی را تقویت می کند، مشارکت تحصیل‌ی را ارتقا می دهد و از توسعه اجتماعی-عاطفی حمایت می کند.
در اینجا استراتژی هایی برای پرورش این ارتباطات مثبت وجود دارد:
اولین اصل برای ایجاد ارتباط مثبت بین دانش آموز و معلم این است که معلم نشان دهد که علاقمند به شنیدن از دانش آموز خود است. معلمی که مشتاقانه به دانش آموز خود گوش دهد، به او این پیام را می دهد که :" تو در مرکز توجه من هستی."
معلمان با گوش دادن واقعی به افکار، نگرانی ها و دیدگاه های دانش آموزان و نشان دادن همدلی، اعتماد ایجاد می کنند که نتیجه آن درک صحیح معلم از دانش آموز است. یکی از بزرگان آموزش و پرورش می گوید: "اصلی‌ترین نیاز انسان، نیاز به درک شدن است».
معلم باید یک کلاسی را بوجود آورد که دانش آموز احساس کند در همه حال و بدون هیچ تبعیضی مورد حمایت معلم است. معلم باید از تفاوتها و تنوع بین دانش آموزان استقبال کند. ترویج برابری و بوجود آوردن حسی که در آن همه دانش‌آموزان احساس ارزشمندی و احترام می‌کنند به یک جو یادگیری مثبت کمک می‌کند.
معلم باید به دانش آموز بازخورد سازنده بدهد. ارائه بازخورد به موقع، خاص و تشویقی دانش آموزان را برمی انگیزد، تلاش های آنها را تقویت می کند و آنها را به سمت بهبود مستمر هدایت می کند.
تعیین انتظارات بالا: قدرت باور
معلم نباید هیچ دانش آموزی را دست کم بگیرد. باید به دانش آموز نشان داد که او همیشه می تواند بهتر از حال کنونی خود باشد و توان او بیش از این است که نشان می دهد. انتظارات معلم به طور قابل توجهی بر عملکرد و پیشرفت دانش آموزان تأثیر می گذارد. زمانی که معلمان انتظارات بالایی از دانش آموزان خود دارند، باوری نسبت به توانایی ها و پتانسیل های خود در دانش آموز به وجود می آید. این به نوبه خود تأثیر عمیقی بر انگیزه، تلاش و در نهایت موفقیت دانش آموزان دارد.
تکنیک های برای ایجاد انتظارات بالا
در اینجا استراتژی هایی برای ایجاد و برقراری ارتباط با انتظارات بالا برای دانش آموزان وجود دارد:
اهداف و استانداردهای یادگیری واضح: بیان واضح اهداف و استانداردهای یادگیری به دانش آموزان کمک می کند تا آنچه را
آموزش متمایز: تعدیل آموزش برای رسیدگی به سبک های یادگیری منحصر به فرد، توانایی ها و نیازهای هر دانش آموز تضمین می کند که همه یادگیرندگان فرصت برآورده کردن و فراتر از انتظارات بالا را دارند.
پرورش ذهنیت رشد: معلم باید به دانش آموز تلقین کند که دارای هوش و توانایی ها است که با انعطاف پذیری، تلاش و پشتکار به آن دست می یابد. باید او را متقاعد کند که می تواند از عهده چالش ها برآید و موانع را از سر راه بردارد.
بکار بردن شیوه های آموزشی مؤثر: معلم باید اشتیاق برای یادگیری را در دانش آموز ایجاد کند. یعنی به او انگیزه داده و در زمانی که به موفقیت رسید او را تشویق کرده و پاداش دهد.
آموزش با کیفیت سنگ بنای یادگیری و پیشرفت دانش آموزان است. شیوه‌های آموزشی مؤثر نه تنها کسب دانش و مهارت‌ها را تسهیل می‌کند، بلکه تفکر انتقادی، خلاقیت و عشق به یادگیری را تقویت می‌کند.
چگونه معلم می تواند با استفاده از شیوه های آموزشی موثر در موفقیت دانش آموز نقش داشته باشد؟
در اینجا عناصر کلیدی شیوه های آموزشی موثر آورده شده است:
دروس جذاب و تعاملی: با ترکیب عناصر تعاملی، فعالیت های عملی و برنامه های کاربردی دنیای واقعی، معلمان می توانند علاقه دانش آموزان را جلب کنند، مشارکت فعال را ترویج کنند و درک را عمیق تر کنند.
آموزش متمایز: معلمان مؤثر با درک این موضوع که دانش آموزان به روش های مختلف یاد می گیرند، طیفی از راهبردهای آموزشی از جمله رویکردهای دیداری، شنیداری و حرکتی را به کار می گیرند.
ترکیب فناوری و روشهای نوآورانه تدریس: پذیرش فناوری آموزشی و کشف روشهای آموزشی نوآورانه، مانند یادگیری مبتنی بر پروژه یا کلاس‌های درس معکوس، می‌تواند تجربه یادگیری را افزایش دهد و دانش‌آموزان را بهتر برای خواسته‌های قرن بیست و یکم آماده کند.
ارائه بازخورد به موقع و معنی دار: بازخورد منظم و سازنده برای هدایت پیشرفت دانش آموز، شناسایی زمینه های بهبود و تقویت نقاط قوت ضروری است. معلمان با ارائه بازخورد خاص، عملی و متمرکز بر رشد، می توانند از دانش آموزان در مسیرشان به سمت موفقیت حمایت کنند.
حمایت و تمایز فردی: تضمین برابری در یادگیری، هر دانش آموزی منحصر به فرد است، با زمینه ها، سبک های یادگیری، توانایی ها و نیازهای متنوع. شناخت و پرداختن به این تفاوت های فردی برای اطمینان از اینکه هر یادگیرنده فرصتی برای دستیابی به پتانسیل کامل خود دارد، بسیار مهم است.
چگونه معلم می تواند از سبک یادگیری دانش‌آموز خود مطلع شود؟
در سطور بالا گفتیم هر دانش آموز منحصر بفرد است و باید او را بر اساس توانایی ها و علاقه هایش آموزش داد. بعضی از دانش آموزان شنیداری، برخی دیداری و برخی نیز حسی دروس را فرا می گیرند. ضروری است که معلم دانش آموز خود را بشناسد.
در اینجا راهبردهایی برای شناسایی چگونگی فراگیری دانش آموز آورده شده است:
ارزیابی دانش و مهارت‌های قبلی: با درک سطح دانش و مهارت موجود دانش‌آموزان، معلمان می‌توانند دستورالعمل‌ها را برای برآورده کردن نیازهای خاص آنها و ایجاد نقاط قوت آنها تنظیم کنند.
طرح یک چارچوب آموزشی و پشتیبانی در صورت نیاز: ارائه چارچوب مناسب، مانند: تقسیم وظایف دشوار به وظایف کوچکتر و آسانتر، مدلسازی استراتژی های حل مسئله و معرفی منابع اضافی بر کتابهای درسی می تواند به دانش آموزان کمک کند تا با سرعت خود پیشرفت کنند و بر موانع یادگیری غلبه کنند.
فراهم کردن فرصت‌هایی برای غنی‌سازی و گسترش: همیشه اینگونه نیست که دانش آموز ضعیف باشد و معلم به او کمک کند تا خود را به سطح بقیه کلاس برساند. گاهی دانش آموزانی هستند که توانایی و استعدادشان بیش از میانگین کلاس است. نباید این دانش آموزان را متوقف کرد تا بقیه به او برسند. بلکه باید با ارائه فعالیت‌های مضاعف، پروژه‌های پیشرفته یا فرصت‌هایی برای تسریع در پیشرفت از خستگی آنها جلوگیری کرده و رشد و چالش مستمر دانش آموز را ارتقاء داد.
معلمان موفق در مدارس موفق:
مدارسی هستند که با انتخاب معلمان تحصیل‌کرده، زبده و باتجربه توانسته اند بهترین نتیجه را به دست آورده و دانش آموزانی موفق و شاد تربیت کنند. برخی از این مدارس عبارتند از:
دبستان پسرانه غیردولتی سلام یاسین در منطقه 1- دبستان دخترانه غیردولتی نگرش در منطقه 1- دبستان دخترانه خرد در منطقه 1- دبستان دخترانه مهدوی در منطقه 1- دبستان دخترانه ماهور در منطقه 2- دبستان پسرانه علامه طباطبایی واحد مرزداران در منطقه 2- دبستان پسرانه علامه طباطبایی واحد ونک در منطقه 3- دبستان پسرانه سلام پیروز در منطقه 3- دبستان پسرانه سرواندیشان آفتاب در منطقه 4- دبستان پسرانه فرهنگ در منطقه 4- دبستان پسرانه بهان در منطقه 5- دبستان پسرانه ستارگان زمین در منطقه 5- دبستان پسرانه علامه طباطبایی واحد آبشناسان در منطقه 5- دبستان دخترانه صدرانوین در منطقه 5- دبستان پسرانه نوید صالحین در منطقه 6- دبستان دخترانه اتحاد نوین در منطقه 7- دبستان دخترانه نیکا در منطقه 7- دبستان پسرانه البرز پایدار در منطقه 7- دبستان دخترانه رسا در منطقه 8- دبستان پسرانه استعدادبرتر در منطقه 8- دبستان دخترانه سیمای فرشتگان در منطقه 8- دبستان دخترانه سفیران پردیس در منطقه 8
مدارس فوق به این دلیل بعنوان دبستانهای موفق معرفی شده اند که توانسته اند با انتخاب معلمان با تحصیل‌ات مرتبط با آموزش و پرورش و همچنین برگزاری دوره های پیوسته بازآموزی برای معلمان خود، آنها را ارتقاء دهند. تمامی این مدارس بعنوان بهترین دبستانهای منطقه خود شناخته می شوند.
جمع بندی نهایی:
با توجه به آنچه تاکنون گفته شد متوجه می شویم که معلم ستون اصلی نظام آموزش و پرورش است. نقش معلم در ساخت اندیشه و منش بسیار پررنگ است. این موضوع به ویژه در مناطقی که از نظام آموزش و پرورش سنتی پیروی می کنند یا والدین دغدغه های فراوانی دارند و حتی خود نیاز به آموزش های دوباره دارند قویتر می شود.
والدین باید توجه کنند که فرزندان خود را به مدرسه ای بفرستند که معلمانی که متخصص موضوع آموزش و پرورش هستند در اختیار داشته باشد. یک شیمیدان یا فیزیکدان یا زمین شناس نمی‌تواند به صرف تخصص در یک موضوع علمی معلم شود. شبکه اجتماعی مدرسه کلوب با طرح موضوعات تخصصی مدارس، دانش آموزان و معلمان سعی در آگاهی رسانی و فرهنگ سازی دارد. با این هدف مقالات بسیار مفید و جامعی در این خصوص در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب منتشر شده است. یکی از این مقالات با نام منشور رفتار متقابل مدرسه و اولیاء به شرح وظایف مدرسه در قبال اولیاء و دانش آموزان و برعکس می پردازد.
اگر در جستجوی دبستان برای فرزند خود هستید می توانید به شبکه اجتماعی مدرسه کلوب مراجعه کرده و ابتدا مدارس نزدیک به محل سکونت خود را شناسایی کرده و سپس با مراجعه به لیست مدارس تهران امکانات، فعالیتها و دستآوردهای دبستان مورد نظر خود را دیده و سپس در بخش نظرات والدین نظرات مثبت و منفی را که والدین درباره مدرسه نوشته اند مطالعه فرمایید.
