پانسیون‌های تابستانی و اهمیت آن در رشد اجتماعی کودک

مقدمه: در این مقاله به تاریخچه پانسیون‌های تابستانی و اهمیت پانسیون‌های تابستانی در رشد اجتماعی کودک و دلایل اینکه چرا بهتر است دانش آموزان در پانسیون‌ها و کلاس‌های تابستانی شرکت کنند خواهیم پرداخت. ابتدا تاریخچه مختصری از پیدایش پانسیون‌های تابستانی و سپس فاکتورهای که در زمان انتخاب یک پانسیون باید در نظر گرفت را شرح می دهیم. به انواع پانسیون‌های تابستانی و کارکردهای آن خواهیم پرداخت. معروفترین و خوشنامترین پانسیون‌های تابستانی تهران و مدارس برتری که مدرسه خود را تبدیل به کلاس و پانسیون تابستانی می کنند معرفی خواهیم کرد. شبکه اجتماعی مدرسه کلوب را معرفی کرده و به مقالات متعدد آن در خصوص کلاس‌های تابستانی و پانسیون اشاره خواهیم کرد. همچنین در مقاله ی همه چیز درباره سواد عاطفی نیز به جنبه های پرورش رشد اجتماعی پرداخته شده است.

تاریخچه پانسیون‌های تابستانی

پدید آمدن پانسیون‌های تابستانی را می توان حاصل دو واقعه متفاوت و در عین حال وابسته به هم دانست: انقلاب صنعتی و عصر روشنگری.

در عصر پیشاانقلاب صنعتی این بخش کشاورزی بود که نقش مهمی را در زندگی بشر ایفا می کرد و بر تمامی شئون زندگی، از جمله تقویم کاری و مشاغل، تاثیر می گذاشت. مردم حدود 10 ماه از سال را مشغول امور کشاورزی بوده و 2 ماه از تابستان زمان فراغت و استراحت بود. در طی مدت کار روی زمین کودکان نیز مشغول کمک به والدین بودند و یا در خانه که جزئی از زمین کشاورزی و در میان آن بود زیر نظر والدین حضور داشتند.

انقلاب صنعتی موجب شد که کار و حضور والدین بزرگسال از منزل /مزرعه به کارخانه منتقل شود و حتی ماشین آلات صنعتی نیاز به کار کودکان را از بین برد و جای آنها را گرفت. در این بین فرزندانی که در زمستان و زمان مدرسه اوقات خود را در مزرعه یا مدرسه می گذراندند حال با زمانی در خانه و بدون والدین سپری می کردند. از سوئی دیگر عصر روشنگری که از حدود قرن 17 میلادی شروع شده بود به موضوعاتی مانند حقوق انسان (که شامل حقوق کودک هم می شود) با تبلیغ آموزش، شادی، رفاه و تعالی حق همه کودکان است پا به میدان تفکر انسان مدرن گذاشت.

والدین که نگران و دغدغه‌مند حضور کودکان در منزل بودند از سوئی و اهمیت آموزش از سوئی دیگر باعث شد که کلاس‌های تابستانی به وجود آیند. بسیاری از مکان‌های عمومی مانند پارکها، حتی قسمت‌های از حیاط کارخانه هایی که برای فرزند کارمندان و کارگران خود تسهیلات به وجود آورده بودند و سپس مدارس اقدام به فراهم کردن امکاناتی برای نگهداری دانش آموزان کردند. به تدریج این فرآیند و موضوع نظاممند و دارای برنامه ریزی شد و کلاس‌های تابستانی پدید آمد.

ذکر این نکته ضروری است که آنچه در ایران بعنوان پانسیون‌های تابستانی یا کلاس‌های تابستانی شناخته می شود با آنچه در اروپا و امریکا تحت نام summer schools فعالیت می کند تفاوتهای دارند که این تفاوت ها بنا به فرهنگ و البته وضعیت اقتصادی مردم کاملا متفاوت است. برخی از معروفترین کلاس‌های تابستانی (یا مدارس تابستانی) تحت نظر دانشگاه های معتبری مانند هاروراد، اکسفورد، کمبریج ، ییل و غیره برگزار می شوند. این کلاس‌های تابستانی که یا دانش آموزان خود را بورسیه کرده و یا شهریه دریافت می کنند بیشتر به منظور یافتن استعدادهای برتر برای حضور آنها در آینده یا درآمدزایی است. شهریه های این مدرسه های تابستانی گرانقیمت و مشتریان خاصی توانای پرداخت این شهریه ها را دارند. دانش آموزان می توانند از همه جهان باشند. برخی از پانسیون‌های تابستانی بطور تخصصی تنها به این کار مشغولند. این پانسیون‌ها شبانه روزی هستند و دانش آموز برای مدت معینی طبق شهریه‌ای که پرداخت کرده است در آنجا اقامت می کند.

نوع دیگر این کلاسها که در مدارس یا کلیساهای محلی برگزار می شود مانند آنچه است که در ایران می باشد. کلاس‌های کوتاه مدت، مفرح و با شهریه های نه چندان گرانقیمت و حتی گاها مجانی. ولی منظور از پانسیون‌های تابستانی در ایران کلاس‌های ورزشی، تقویتی، هنری و غیره است که در فصل تابستان برگزار می شود. این کلاسها یا در یک مکان تخصصی مانند: یک باشگاه ورزشی، یک کارگاه فنی / هنری و آموزشگاه علمی یا یک مکان عمومی مانند: سرای محله، مسجد، پارک محله و غیره یا در مدرسه برگزار می شود. مدت زمان این کلاسها می تواند از چند روز تا چند هفته بنا به میل دانش آموز و والدین تغییر کند. می تواند رایگان یا شهریه‌ای باشد.

نوع کلاس یا پانسیون تابستانی بسته به علاقه، سن و نیاز دانش آموز متفاوت است. یک دانش آموز سوم ابتدایی شاید ترجیح بدهد که به کلاس شطرنج یا شنا برود، یک دانش آموز پایه هفتم متوسطه کلاس تقویتی دروس خود یا موسیقی را انتخاب کند و یک دانش آموز پایه یازدهم کلاس آمادگی کنکور یا یک مهارت رایانه ای را انتخاب کند.

نکات مهم در انتخاب پانسیون تابستانی

برای شرکت دانش آموز در یک کلاس تابستانی باید نکات مهمی را مورد نظر قرار داد. در ذیل فهرست وار به این نکات اشاره خواهیم کرد.

• عدم اجبار دانش آموز برای شرکت در کلاس / پانسیون تابستانی

مهمترین اصل برای شرکت دانش آموز در کلاس تابستانی این است که والدین به این باور رسیده باشند که کلاس تابستانی ادامه مدرسه نیست (مگر اینکه وضعیت دانش آموز به گونه ای باشد که نیاز به تقویت دروس داشته باشد، مثلا تجدید شده باشد یا در درس‌هایی ضعیف باشد). مجبور کردن دانش آموز به شرکت در کلاس تابستانی موجب خشم و دلزدگی او خواهد شد و بازده مطلوبی نخواهد داشت.

• شرکت دادن کودک در تصمیم گیری

والدین باید کودک را در تصمیم گیری شریک کنند و از او درباره رفتن به کلاس و همچنین نوع کلاس بپرسند و علاقه او را در نظر بگیرند. با توجه به اینکه بسیار از مدارس فضای مدرسه را تبدیل به پانسیون تابستانی می کنند، بسیاری از دانش آموزان خود پیشقدم شرکت در این کلاسها می شوند و اگر چنین نبود والدین می توانند با توجه به شرایط و اینکه کودک در منزل تنها است یا نیاز به تقویت دروس یا آشنای با یک مهارت دارد به او پیشنهاد شرکت در کلاس تابستانی بدهند. کودکانی که در سنین پایین‌تر هستند و نمی‌توانند خود تصمیم بگیرند را بهتر است راهنمای کرد و حتی یک روز آنها را به پانسیون برد تا با فضا و مربی آشا شوند.

• محتوای کلاس را در نظر بگیرید.

در انتخاب کلاس محتوای آموزش را در نظر بگیرید. حضور کودک در یک پانسیون باید فایده‌ای برای او داشته باشد. این فایده می تواند آشنای با یک مهارت مانند: شنا، چرتکه، کامپیوتر، تقویت یک درس، آشنای با یک هنر یا صرفا بازی و شادی باشد. فراموش نکنید که اصل شاد و مفرح بودن کلاس تابستانی باید اولویت داشته باشد.

• کیفیت کلاس تابستانی

والدین نباید این تصور را داشته باشند که هرجای که شده خارج از خانه، همین که بلاهی بر سر کودک نیاید، کافی است. کلاس تابستانی باید شرایط مطلوبی از نظر بهداشت، امکانات، گروه همسالان، مربیان، نوع آموزش و بازی را داشته باشد. رها کردن تعدادی دانش آموز در یک فضای بسته با نظارت یک مراقب نه تنها تاثیر مثبتی بر رشد او نخواهد داشت بلکه باعث اتلاف وقت، خستگی و بدآموزی نیز می شود.

• کمیت کلاس تابستانی

منظور از کمیت هر دو جنبه مدت حضور روزانه در کلاس و طول مدت کلاس بر حسب مدت تابستان است. بهتر است کلاس تابستانی حدود 2 یا حداکثر 3 ساعت از وقت دانش آموز را پر کند. بهتر است در مدت صبح تا قبل از زمان صرف نهار باشد. بهتر است مدت آن بین 2 هفته یا یک ماه باشد مگر اینکه خود دانش آموز علاقه نشان دهد و بخواهد مدت بیشتری را در کلاس بگذراند.

• در نظر گرفتن شرایط سنی

در زمان انتخاب پانسیون این نکته را در نظر بگیرید که آیا پانسیون یا کلاس تابستانی برای ثبت نام شرط سنی را رعایت می کند یا خیر. این موضوع بسیار مهم است. همنشینی یک کودک 9 یا 10 ساله در کنار یک نوجوانان 15 ساله پسندیده نیست.

• داشتن مجوز رسمی

اصل اعتماد اولین و بنیادی‌ترین اصل و معیار در انتخاب یک کلاس و پانسیون تابستانی برای والدین است. والدینی که اجازه می دهند فرزندشان مدتی از روز را بدون حضور آنها در مکانی به سر برد قطعا به امن و بی خطر بودند آن مکان اعتماد کرده اند. رها کردن کودک و نوجوان در محیطی که صرفا یک فضای مناسب یا یک ویژگی خاصی دارد یا یک مهارت را آموزش می دهد ممکن است عواقب ناخوشآیندی برای آینده کودک داشته باشد. این مکان ها باید زیر نظر یک ارگان یا سازمان دولتی باشند که هم بر کیفیت و هم بر ایمنی نظارت داشته و در صورت بروز مشکل بتوان آنها را پاسخگو کرد.

• داشتن فضا و تجهیزات مناسب

از یک کلاس تابستانی یا پانسیون تابستانی انتظار می رود فضای مناسبی داشته باشد. این فضا باید هم مناسب گروه سنی کودکان باشد و هم از نظر تجهیزات و ابزار و وسائل تامین شده باشد. یک باشگاه ورزشی که دارای استخر بزرگسالان است و ممکن است برای مسابقات ملی و بین المللی مناسب باشد شاید مناسب آموزش شنا برای کودکان 7 یا 8 ساله نباشد. فضای فیزیکی باید بی خطر باشد و سلامت جسمی کودکان را به خطر نیندازد. مثلا آیا زمین بازی کف پوش مناسب دارد؟ آیا پله‌ها و پنجره‌ها ایمن سازی شده‌اند؟ آیا آبخوری و سرویس بهداشتی برای کودکان قابل استفاده است؟ آیا درهای متعددی برای رفت و آمد دارد؟ آیا اسباب بازی‌ها بی خطر هستند؟ و ده‌ها نکته دیگر را باید در نظر داشت.

• سهولت دسترسی

موضوع دسترسی به مکان پانسیون تابستانی بسیار مهم است. اصلا منطقی نیست که کودک را صبح زود از خواب بیدار کرده و با بهانه استاندارد بالای کلاس، بعد از طی مسافت زیاد او را به کلاس تابستانی رساند و دوباره او را برگرداند. فراموش نکنید که اولین اصل شرکت دادن کودک در کلاس تابستانی دادن فرصتی برای استراحت و لذت بردن از زمان فراغت است.

• نظم و دیسیپلین کلاس تابستانی

کلاس تابستانی باید دارای نظم باشد. کلاسی که مرتبا ساعات یا روزهای کلاس را تغییر می دهد یا مربیان را عوض می کند موجب بدآموزی شده و وقت کودک و والدین را نیز تلف می کند. این مشکل در پانسیون‌های که رایگان برگزار می شوند بیشتر دیده می شود.

اهمیت کلاس‌های تابستانی در رشد و توسعه فردی و شخصیت دانش آموز

کلاس‌های تابستانی و پانسیون‌های تابستانی تنها مکانی برای وقت گذرانی نیستند. در پشت ظاهر بازی و شادی و آموزش هدف‌های مهمی نهفته است. با هم نگاهی داشته باشیم بر تاثیر کلاس‌های تابستانی بر رشد فردی و اجتماعی کودک.

• آشنای با افراد متفاوت و شبکه سازی

پانسیون‌های تابستانی مکانی متفاوت از مدرسه و خانه هستند. دانش آموزان همسالی که به این کلاسها می آیند متفاوت از همکلاسی‌های شناخته شده هستند. کودک فرصت تعامل و همزیستی با دیگرانی پیدا می کند که در علائق مشترک و در عین حال متفاوت از او هستند. این موجب دوست یابی و شبکه سازی خارج از مدرسه و خانه می شود. این موضوع به ویژه برای کودکانی که تک فرزند هستند یا تفاوت سنی زیادی بین فرزندان وجود دارد مهم است.

• شناخت استعداد فردی

پانسیون‌های تابستانی به کودک و دانش آموز فرصتی می دهد تا بدون نگرانی از نتیجه کلاس و بدون در نظر گرفتن نمره و رد و قبولی پایان ترم یادبگیرد و تجربه کند. او با مهارت‌های متفاوتی آشنا می شود که ممکن است بیشتر آنها را در نیمه راه رها کند. این موضوع نباید موجب نگرانی والدین شود. بلکه یکی از نقطه قوت‌های پانسیون‌های تابستانی این است که فرصت شناخت علائق و استعداد را به دانش آموز می دهد. فراموش نکنید که هدف استاد کردن یک دانش آموز در یک رشته فنی یا قهرمان کردن او در رشته ورزشی نیست. بلکه هدف خلق زمانی بدون استرس، با روحیه شاد و آشنا کردن دانش آموز با یک مهارت است. این دانش آموز حتی اگرهیچ علاقه یا رغبتی نشان ندهد خود یک امتیاز است و موجب می شود از انجام آن مهارت یا رشته در آینده با صرف وقت و هزینه بیشتر جلوگیری شود.

• رشد مهارت های شناختی

ابتدا ببینیم مهارت های شناختی یعنی چه؟ به زبان ساده "مهارت های شناختی" یعنی اینکه یک فرد سالم بتواند افکار و اعمال خود را سازماندهی کند، بداند دچار چه احساسی است، چرا به این احساس مبتلا شده است؟ چه واکنشی باید نشان دهد و غیره. یک فرد سالم با تسلط بر "مهارت های شناختی" توانایی عبور از موقعیت‌های مانند: شناخت بحران، کنترل خشم، شناخت وضعیت‌های غیرعادی و آسیب زا، مدیریت زمان، کنترل خشم، مصاف با هیجانات منفی، توانایی حل مسئله، شناخت مصلحت و ضرورت، هوش هیجانی، قدرت تصمیم گیری، تفکر خلاق، قدرت تحلیل، توانایی مذاکره و متقاعدکردن دیگران، برعهده گرفتن نقش مثبت در کار گروهی، روابط بین فردی موثر، تفکر انتقادی و غیره را دارد.

حضور در یک پانسیون تابستانی اجازه مواجهه با شرایط مختلفی را می دهد که باعث واکنش دانش آموز و نهایتا رشد مهارت های شناختی او می شوند.

• تاثیر مثبت بر رشد خلاقیت کودک

برخلاف مدارس که قانون و مقررات خاصی دارند و متاسفانه سعی در مهندسی کردن کودکان دارند (به معنی همسان سازی همه کودکان طبق یک استاندارد از پیش تعیین شده)، پانسیون‌های تابستانی عرصه آزادی عمل است. کودک تصمیم می گیرد و انتخاب می کند که برود یا نرود، چه کلاسی را برود و ادامه بدهد یا ندهد، بنابر اصل ثابت شده "خلاقیت در آزادی رشد می کند"، کودکانی که به پانسیون‌های تابستانی می رود خلاقیت بیشتری از خود نشان می دهند. در کلاس‌های تابستانی کودک آزادی عمل بیشتری دارد و ابتکار بیشتری نیز دارد. تجربه اندوزی می کند و در آینده از این تجربیات استفاده می کند.

• بهبود سلامت جسمی و مهارت های حرکتی

تابستان فصل خانه مانی کودک و دانش آموز است. خانه مانی زیاد باعث سکون، پر شدن وقت با تلویزیون و رایانه ، درگیری با خود و اعضای خانه و نهایتا بی تحرکی، پرخوری، اضافه وزن، کسالت، بی حوصلگی، بهانه جویی و دلخوری می شود. بهتر است والدین با پیشنهاد شرکت در حداقل یک کلاس تابستانی که باعث تفریح و شادی او شود وقت فرزند خود را پر کرده و باعث بهبود وضعیت سلامت جسمی او شوند.

انواع کلاس‌های تابستانی

کلاسها و پانسیون‌های تابستانی انواع مختلفی دارند. در زمان انتخاب نوع کلاس باید به سن کودک، محتوای ارائه شده در کلاس، علاقه کودک، تعداد افراد شرکت کننده در کلاس و تخصص مربیان توجه کرد. در مجموع در کشور ایران بیشترین گرایش به سوی 4 نوع کلاس است: کلاس‌های ورزشی، کلاس‌های هنری، کلاس‌های کامپیوتر و کلاس‌های دروس تقویتی.

در ذیل مروری اجمالی بر هر یک از این کلاسها خواهیم داشت:

1- کلاس‌های ورزشی: کلاس‌های ورزشی را می توان محبوبترین نوع کلاس‌های تابستانی دانست. بسیار از پانسیون‌هایی که اعلام آمادگی برای پذیرش دانش آموزان می کنند، تجهیزاتی برای شنا، والیبال، بدمینتون، پینگ پنگ و حتی برنامه های مفرحی برای حضور در طبیعت نیز در لیست خود دارند. کودکان و دانش آموزان اغلب با رغبت و میل در این پانسیون‌های تابستانی شرکت می کنند.

2- کلاس‌های هنری: کلاس‌های هنری را می توان در رده دوم محبوبترین کلاس‌های تابستانی قرار داد. آزادی عمل، خلاقیت و بروز استعداد، آشنای با مهارت‌های هنری از امتیازات کلاس‌های هنری در فصل تابستان است. البته در زمان ثبت نام باید علاوه بر علاقه و استعداد کودک به مسائل جنبی مانند: ارزش‌های فرهنگی خانواده، هزینه‌های تجهیزات و ابزار لازم هم توجه کرد. بسیاری از کودکان طبق مد روز درخواست حضور در یک کلاس هنری مانند موسیقی می کنند و بعد از چندی دچار دلزدگی می شوند. وجود هزاران گیتار و ویلون بلااستفاده در داخل کمد منازل شاهدی بر این مدعا است. باید توجه کرد که آیا خود کلاس ابزارها را تامین می کند یا خیر.

3- کلاس‌های کامپیوتر: با توجه به رشد روزآفزون رایانه و نقش آن در زندگی روزمره به نظر می رسد که هم والدین و هم دانش آموزان رغبت به شرکت در این کلاسها را دارند.از آنجا که علم کامپیوتر شاخه های متنوع و متفاوتی را دارد بهتر است با شخصی که متخصص کامپیوتر است مشورت کرده و رشته ای را برگزید که هم مورد علاقه دانش آموز باشد و هم در آینده برایش مفید باشد.

4- کلاس‌های تقویتی: کلاسی مورد نظر والدین و نامحبوب برای دانش آموزان. برخی از دانش آموزان که در رشته‌هایی از دروس ضعیف هستند یا نیاز به آمادگی کنکور دارند با شرکت در کلاس‌های تقویتی ایام تابستان به رشد خود کمک می کنند. البته باید امکانی فراهم کرد تا دانش آموز در کنار شرکت در کلاس تقویتی بتواند زمانی را نیز به یک کلاس مورد علاقه خود به صرف تفریح و شادی حاضر شود.

جمع بندی نهایی

با مطالعه سطور فوق پی به اهمیت پانسیون‌های تابستانی می بریم. کلاس‌های تابستانی در ظاهر مکانی امن برای وقت گذرانی سالم، تفریح، شادی و شاید هم آموزش باشند ولی در نهان فرصتی فوق العاده برای رشد و توسعه دانش آموز، ارتقاء اجتماع پذیری، استعدادیابی، مهارت ورزی، فرصتی برای آزمون و خطا بدون داوری، شبکه سازی و دوست یابی، آشنا شدن با مشاغل، پرورش خلاقت و همینطور سلامت جسم و روان کودک است.

اگر به مطالعه بیشتر درخصوص اهمیت پانسیون‌های تابستانی علاقمند هستید توصیه می شود تاپیک پانسیون‌های تهران/ پانسیون تابستانی کودک در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب را مطالعه فرمایید تا هم با نقش این پانسیونها در رشد شخصیت دانش آموز آگاه شوید و هم بهترین پانسیون‌های تابستانی تهران را بشناسید. مقاله مندرج در پلتفورم زیباکده با نام پانسیون‌های تابستانی نیز اطلاعات بسیار مبسوطی در اختیار شما می گذارد.

برخی از مدارس که امکانات خوبی دارند فضای مدرسه خود را تبدیل به پانسیون و کلاس تابستانی می کنند. برخی از این مدارس مانند: مجتمع آموزشی پسرانه فرهنگ در منطقه 4، دبستان رویا در منطقه 22، دبستان دخترانه رسا در منطقه 8، دبستان دخترانه سیمای فرشتگان در منطقه 8، برخی از مدارس مجتمع آموزشی سلام، مجتمع آموزشی پسرانه علامه طباطبایی واحد آبشناسان، مجتمع آموزشی دخترانه صدرانوین در منطقه 2 و 5 و تعداد زیادی از مدارس با تبدیل مدرسه به پانسیون تابستانی ارتباط دانش آموزان با مدرسه را حفظ کرده و خاطرات تابستان را شیرین تر می کنند.

بخش مدرسه یاب در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب با امکان جستجو بر اساس جنسیت، منطقه، محله، مقطع، نوع مدرسه و غیره به شما امکان می دهد که مدارس منطقه خود را یافته و سپس با استفاده از بخش لیست مدارس تهران وارد اطلس مدارس شده و تمامی امکانات، اطلاعات، دستآوردهای مدرسه را یافته و از امکان استفاده مدرسه مورد نظرتان بعنوان پانسیون تابستانی مطلع شوید.

با مراجعه به مجموعه مقالات منتشر شده در مدرسه کلوب می توانید موضوعات مختلف مانند: اوقات فراغت، نقش بازی در زندگی کودک، مهارت های اجتماعی و غیره را بیابید. مدرسه کلوب مرجعی مطمئن برای یافتن بهترین ها برای فرزند شماست.