اهمیت کلاسهای مهارت آموزی در دبستان

مقدمه: در این مقاله موضوع مهارت آموزی در نظام آموزشی را بررسی خواهیم کرد. ابتدا نگاهی به تاریخچه آموزش به روش مهارت-محوری کرده، چرایی اهمیت مهارت آموزی برای دانش آموزان مقطع ابتدایی را پاسخ می دهیم و سپس تفاوت های سیستم مهارت-محوری را با سیستم آموزشی سنتی بررسی خواهیم کرد و نگاهی به فواید و خصوصیات سیستم آموزشی مهارت – محور خواهیم داشت، اهمیت مهارت آموزی از نظر مهارت های نرم و مهارت های سخت را توضیح می دهیم و در پایان دبستان هایی که آموزش مهارت-محوری را دارند معرفی خواهیم کرد.

در بخش مدرسه یاب وب سایت مدرسه کلوب تمامی مدارس بر حسب مقطع، جنسیت، دولتی یا غیردولتی بودن، منطقه، محله و اسم مدرسه در دسترس هستند. شما می توانید با مراجعه به این بخش، نزدیک ترین مدرسه به منزل خود را یافته و سپس در بخش لیست مدارس تهران به تمامی اطلاعات لازم از جمله اینکه آیا مهارت محور هستند یا نه دسترسی داشته باشید.

با هم نگاهی به آموزش های مهارت-محور در دبستانهای ابتدایی داشته باشیم.

سیستم آموزشی مهارت-محور چیست؟

سیستم آموزشی مهارت محور (SSBT) (Students Skilled Based Teaching) را باید در مقابل سیستم آموزش سنتی تعریف کرد و شناخت. سیستم آموزشی سنتی همین سیستمی است که در حال حاضر در بیشتر مدارس کشور اعمال می شود. این سیستم که از بدو ورود آموزش به روش جدید که در کشورهای پیشرفته تر متداول شده بود، وارد کشور شد، اولین هدف خود را با سواد کردن مردم و سپس تربیت نیروی هایی که بتوانند کشور را اداره کنند (معلم، پزشک، مهندس، حسابدار، قاضی، خلبان و غیره) قرار داد. اساس سیستم آموزشی سنتی بر دانش نظری یعنی حفظ کردن و نمره قرار دارد. این سیستم در زمان خود (حدود 100 سال پیش) یک انقلاب بود و در بیشتر عرصه های زمانه خود نیز موفق بود و تا حد زیادی به اهداف خود رسید. ولی این سیستم برای عصر جدید کارآیی لازم را نداشته و یک سیستم سنتی محسوب می شود.

سیستم آموزشی به این حقیقت پی برده است که نظام آموزشی سنتی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای عصر جدید باشد. ورود مدارس غیردولتی به عرصه آموزش کشور 2 مزیت داشت. این مدارس با استقلالی که از آموزش و پرورش به دست آورده بودند مجال پیدا کردند تا ایده ها و طرح هایی را که آموزش و پرورش کل یا به دلیل نداشتن بودجه و زیرساختها برای کل کشور یا فقدان تفکر نواندیشی از انجام آن سرباز زده بود را پیاده کنند. یکی از این ایده ها: مدارس مهارت- محور بودند.

در حال حاضر یکی از سیستم های موفق آموزشی که در مدارس پیشرفته اعمال می شود به نام سیستم آموزشی مهارت – محور نام دارد که بر اساس آن دانش آموزان در کنار آموزش های سوادآموزی باید مهارت های مورد نیاز برای ورود به جامعه را نیز یاد بگیرند. در دبستان های ابتدایی این مهارت ها را یا به شکل بازی (یعنی روش مونته سوری) یا به شکل کار (یعنی روش مهارت-محوری) به دانش آموز یاد می دهند. آموزش های مهارت-محور دانش‌آموزان را توانمند می کند تا مهارت‌ها، توانایی و دانش لازم برای روبرو شدن با مسائل را در ضمن کارورزی به دست بیاوردند. این رویکرد عملی تر و کاربردی تر به آموزش تأکید می کند و دانش آموزان را هم برای فراگیری بهتر دانش نظری (ریاضی، علوم، و غیره) و هم برای کسب مهارت های توسعه فردی در اجتماع آماده می کند.

انواع مهارت ها:

آموزش های مهارت-محور در 2 گروه اصلی طبقه بندی می شوند:

• مهارت های نرم:

مهارت‌های نرم به مجموعه‌ای از خصیصه‌ها و توانایی‌هایی گفته می‌شود که به فرد کمک می‌کنند در ارتباط با دیگران به خوبی عمل کرده و در زندگی اجتماعی با موفقیت مشارکت کند. این مهارت‌ها شامل توانایی‌هایی مانند مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های تفکر انتقادی، مهارت‌های رهبری، مهارت‌های حل مسئله، مهارت‌های تفاوت‌پذیری، مهارت‌های همکاری و تعامل با دیگران و مهارت‌های مدیریت استرس می‌باشد. مهارت‌های نرم از اهمیت بالایی برخوردار هستند زیرا کمک می‌کنند تا فرد قادر به هماهنگی و همکاری با دیگران شده و زمانی که در موقعیت‌های مختلف قرار گرفت با موفقیت عمل کند. از این مهارت ها به عنوان مهارت های توسعه فردی نیز نام برده می شود.

• مهارت های سخت:

مهارت‌های سخت به توانایی‌های فنی یا دانش ‌محور خاصی اشاره دارد که قابل اندازه‌گیری و آموزش هستند. این مهارت ها معمولاً از طریق آموزش عملی یا تجربه به دست می آیند. مهارت‌های سخت اغلب مختص شغل هستند و برای انجام وظایف یا وظایف خاص در یک رشته یا حرفه خاص ضروری هستند. نمونه هایی از مهارت های سخت شامل: نجاری، صنایع دستی، زبان های برنامه نویسی، تجزیه و تحلیل داده ها، مهارت زبان خارجی، طراحی گرافیک، حسابداری، و مهندسی مکانیک می باشد.

منظور از مهارت آموزی دانش آموزان چیست؟

مهارت‌های آموزشی دانش‌آموزان به توانایی‌ها، شایستگی‌ها و دانش‌هایی اطلاق می‌شود که دانش‌آموزان از طریق فرآیند آموزش های رسمی در مدرسه کسب می‌کنند و رشد می‌دهند. این مهارت ها می تواند شامل حوزه های تحصیل‌ی باشند، مانند: خواندن، نوشتن، حل مسائل ریاضی، علوم و یا مهارت های نرم باشند مانند: تفکر انتقادی، حل مسئله، ارتباطات، همکاری، تحقیق، مدیریت زمان، سازماندهی و خود انضباطی و کار گروهی باشد. یا مهارت های سخت باشد مانند: نجاری، برقکاری، مکانیک، رباتیک، آشنای با کامپیوتر، باغبانی، حسابداری، گرافیک، تولید محتوا و غیره.

آموزش های مهارت-محوری که دانش آموزان در دبستان ها دریافت می کنند برای موفقیت در فعالیت های تحصیل‌ی و درک بهتر آنچه آموخته است در کنار رشد مهارت های توسعه فردی کمک می کند. دومین کارکرد آموزش های مهارت-محور این است که دانش آموز را با فنون و حرفه های مختلف آشنا می کند و به او این امکان را می دهد که علاوه بر کشف استعداد خود، از بروز خطا در آینده جلوگیری شود و دانش آموز یک آشنایی مختصر با انواع حرفه ها پیدا می کند.

آیا ارتباطی بین مهارتهای نرم و مهارت های سخت وجود دارد؟

بلی. ارتباط تنگاتنگی بین مهارت های نرم و مهارت های سخت وجود دارد. در واقع آموزش مهارت های نرم از طریق مهارت های سخت یکی از اهداف آموزش مهارت –محور می باشد. دانش آموز دوره ابتدای که آموزش نجاری می بیند، به احتمال زیاد نجار نخواهد شد ولی از طریق این دوره آموزشی آسان شده آموزش های مانند: صبر کردن برای رسیدن به نتیجه، کار گروهی، مذاکره، مدیریت زمان، خود- انضباطی، همکاری و غیره را یاد خواهد گرفت. بنابراین، هیچ کس انتظار این را ندارد که یک دوره نجاری چند ماهه برای یک دانش آموز 7 یا 8 ساله از او یک نجار حرفه ای بسازد ولی همین دوره او را با مهارت دستورزی، کار با ابزار، ورود به یک فرآیند برای حصول نتیجه و صبر کردن، همکاری با همکلاسی ها و کار تیمی، لذت دستیابی به دستآورد، مدیریت زمان، و ده ها مزیت دیگر آشنا می کند.

یک مدرسه مهارت-محور از چه بخش های تشکیل شده است؟

سیستم آموزشی مهارت-محور، مانند هر سیستم سازمان یافته و هدفمند دیگری، فرایند مشخص : هدف، برنامه ریزی و محصول را طی می کند و از بخش های مختلفی درست شده است. این بخش ها عبارتند از:

1. شناسایی مهارت: شناسایی مهارت های مناسب با سن دانش آموز از نظر کار کردن در فضای ایمن و ابزارهای بی خطر، مانند نجاری برای کودکان سنین پایین، برقکاری برای دانش آموزان دوره ابتدای با سنین بالاتر، برنامه نویسی برای دانش آموزان دوره اول راهنمای و غیره.

2. طراحی برنامه درسی: طراحی برنامه درسی که شامل مهارت های نرم و عملی مرتبط با حرفه باشد، مثلا در نجاری باید این اهداف را برآورده کند: همکاری و کار تیمی را برآورده کند، فرآیندی برای رسیدن به نتیجه را طی کند، مهارت دست ورزی و کنترل ابزار مناسب با سنین ابتدایی را در نظر بگیرد، مهارت های ریاضی مانند جمع و تفریق و استفاده از خط کش را شامل شود، آشنایی با طبیعت از طریق شناخت چوب های طبیعی و مصنوعی را به کودک بشناساند و غیره.

3. آموزش عملی: فراهم کردن فرصت هایی برای دانش آموزان برای یادگیری عملی، کارآموزی، کارورزی یا مشارکت های گروهی برای به کارگیری مهارت های خود در موقعیت های واقعی را بوجود آورد.

4. روش های ارزشیابی جدید مبتنی بر مهارت سنجی: ارزشیابی نهایی مبتنی بر عملکرد، مهارت، توانای، فرآیند و محصول باشد.

5. بازآموزی، نوآموزی و استمرار یادگیری: مدرسه باید دانش آموز را تشویق به یادگیری مستمر کند. این یادگیری می تواند برای یک مهارت جدید یا با بازآموزی تکنیک های جدید در مهارت قبلی باشد.

یکی از شاخصه های مدارس مهارت-محور داشتن برنامه منسجم و مکتوب و جدی برای کلاس های فوق برنامه است. در زمان ثبت نام فرزند خود حتما از داشتن کلاس های فوق برنامه مطمئن شوید. البته با توجه به اینکه کلاس های مانند: نجاری، برقکاری، باغبانی، مجسمه سازی، پاپیه ماشه، آشپزی نیاز به فضا، امکانات و پرسنل آموزش دیده دارند قطعا هر مدرسه ای از عهده دائر کردن این کلاس ها بر نمی آید و باید این مدارس را مناطقی جستجو کرد که ساکنین آن از نظر مالی توان پرداخت چنین هزینه های را دارند، مانند مناطق 1- 2 و 3 یا مدارس برند مانند مدارس سلام و علامه طباطبائی.

در مقاله "بهترین دبستان های پسرانه منطقه 1 تهران" برخی از این مدارس که موفق شدند سیستم آموزش مهارت-محور را به خوبی پیاده کنند معرفی شده اند و شاید بتوان گفت که دبستان پسرانه غیردولتی سلام یاسین یکی از موفق ترین این دبستان ها در بین دبستان های پسرانه و دبستان دخترانه غیردولتی شایستگان رازی یکی از ممتاز ترین دبستانهای مهارت – محور در مقطع دبستان های دخترانه می باشد. اگر این دبستانها در نزدیکی شما نیستند، می توانید با مراجعه به لیست مدارس منطقه 1 مدرسه مناسب فرزند خود را بیابید.