۱۵٫۹m
۳٫۹m
مقدمه: در این مقاله سعی شده که سیستم آموزشی "کیف در مدرسه" معرفی شود. در ابتدا با تاریخچه آن و سپس فواید و مضرات آن آشنا خواهید شد. در پایان تعدادی از مدارس که با روش "کیف در مدرسه" کار می کنند معرفی شده اند. اغلب والدینی که کودکان دانش آموز در مقطع ابتدای دارند تعریف مختصری از این روش را می دانند: "کیف در مدرسه: یعنی دانش آموز در ساعات بعد از آموزش رسمی در مدرسه می ماند و مشق شب خود را انجام می دهد." این تعریف مختصر و مفید درست است ولی دقیق و جامع نیست.
تاریخچه روش "کیف در مدرسه":
عبارت "کیف در مدرسه" در اوایل دهه 1950 برای اولین بار توسط دو تن از برجسته ترین متخصصان روان‌شناسی کودک- یعنی پروفسور ویگوتسکی و دکتر ژان پیاژه- مطرح شد و در سالهای ابتدای دهه 1950 در اندک مدارسی در امریکا اجرا شد ولی تاریخ شروع آن را به طور مستند و جدی به سال 1961 نسبت می دهد. وقتی که یک دبستان در ایتالیا اقدام به اجرای کردن این سیستم برای دانش آموزانی که در دروس ضعیف بودن کرد و نتایج درخشانی را در پی داشت بقیه مدارس نیز در صدد اعمال آن در سیستم آموزشی خود برآمدند. هم اکنون تعدادی از کشورهای اروپایی مانند فنلاند این سیستم را برای مقطع دبستان در تمام کشور اعمال می کند. روش "کیف در مدرسه" نامهای دیگری نیز دارد مانند: "آموزش داربست" و "مدرسه بعد از مدرسه".
تاریخچه "کیف در مدرسه" در ایران:
در سال 1371 تعداد اندکی از دبستان های ابتدایی شهر اصفهان برای اولین بار اقدام به اجرایی کردن روش آموزشی "کیف در مدرسه" کردند و خیلی زود شهرت این روش به بقیه شهرها رسیده و ناگهان تب "کیف در مدرسه" کردن (یا شدن) بیشتر مدارس غیردولتی ایران را گرفت. تعداد زیادی از مدارس اعلام کردند که روش تدریس "کیف در مدرسه" را پیاده کرده اند و خیل عظیمی از والدین پشت درب این مدارس به صف شدند ولی در همان سال اول، شکایت والدین مطرح شد که :" فرزند ما خسته و بی رمق به منزل می آید و از فرط خستگی حتی توان نشستن و غذا خوردن را هم ندارد چه برسد به بازی و تفریحی و همنشینی با والدین." و این گونه بود که مدارسی که دوان دوان و بدون مطالعه این طرح را اجرایی کرده بودند با از دست دادن مشتریان مواجه شدند و خیلی زود از آن دست کشیدن.
در مقابل مدارسی که توسط متخصصان اداره می شد و با دانش و تجربه وارد این گود شده بودند توانستند بعنوان مدارسی بسیار موفق به کار ادامه دهند. مدارس ناموفق مدارسی بودند که با سیستم آموزش سنتی دروس را ارائه داده و در آخر ساعت، کودک را نگه داشته و او را وادار می کردند مشق های شب را به روش سنتی انجام دهد. در مقابل، مدارس موفق، مدارسی بودند که تدریس را به صورت تلفیقی و ترکیبی با بازی، خلاقیت، شادی، تقسیم ساعات آموزش و تفریح و استراحت توانستند نتایج درخشانی به دست آورند.
دو مقاله "چگونه می توان دانش آموز شادتری بود؟" و " چرا بازی برای کودکان مهم است؟" به اهمیت نقش بازی و شادی در آموزش کودکان می پردازد.
به یاد داشته باشیم که ایجاد نشاط در آموزش و ترکیب "آموختن از طریق بازی" یکی از درخشانترین و بهترین روش ها برای یادگیری مخصوصا در مقطع دبستان است. روش " مونته سوری" یکی از معروفترین و محبوبترین روشهای آموزشی است که آموختن را از طریق بازی های هدفمند یاد می دهد.
در سیستم "کیف در مدرسه" دانش آموز بعد از پایان زنگ آخر بجای رفتن به خانه، در مدرسه می ماند و زیر نظر معلم تکالیف روز بعد را انجام می دهد. دانش آموزانی که والدین شاغل دارند بیشترین هدف مدارسی هستند که این طرح را اجرا می کنند.
در اجرای موفق این طرح همکاری و تعامل در هم تنیده والدین با مدرسه بسیار مهم است. والدینی که با هدف به اصطلاح " از سر باز کردن مشق شب فرزندشان" و "رفع مسئولیت" خود از تکالیف شب به این مدارس نگاه می کنند و همکاری با مدرسه ندارند در عدم موفقیت فرزند خود نقش دارند. والدین اگرچه در انجام تکالیف فرزند خود دخالتی ندارند ولی نقش پر رنگی در آماده سازی ذهنی و روانی کودک برای پذیرش این سیستم دارند.
بعد از این معرفی اجمالی نگاهی به اهداف، فواید و مضرات طرح کیف در مدرسه داشته باشیم. چرا باید طرح کیف در مدرسه اجرا شود؟ طرح کیف در مدرسه برای چه دانش آموزانی و در چه زمانی مفید است؟ و برای چه دانش آموزانی و در چه زمانی نباید اجرا شود؟
اهداف سیستم "کیف در مدرسه" چیست؟
می توان گفت که خلاصی والدین از تکالیف فرزند، کمترین و نازل ترین هدف این سیستم می باشد. پایه گذاران این طرح اهداف متعالی تری برای آن تعریف کرده اند، مانند: تشخیص نقطه ضعف های دانش آموز در دروس و رفع آن توسط معلم، پرورش استعداد تجزیه و تحلیل موضوعات درسی، متمرکز کردن توجه دانش آموز بر درس، انگیزه دادن به دانش آموز، کمک به دانش آموز و والدین برای آرامش بیشتر در خانه، همسوئی و تعامل بیشتر کودک با همسالان، آموزش مسئولیت پذیری به کودک، رشد اعتماد به نفس در کودک، نهادینه کردن آموخته ها در دانش آموز، پیدا کردن فرصت و زمان برای یادگیری یک مهارت در منزل، افزایش زمان استراحت دانش آموز در منزل، سپری کردن زمان بیشتری با والدین برای بازی و تفریح و غیره
فواید طرح کیف در مدرسه:
• حضور معلم در کنار دانش آموز: معلم به عنوان یک فرد متخصص می تواند نقطه ضعف های کودک را پیدا کرده و این ضعف ها را برطرف کند.
• عدم وابستگی دانش آموز به والدین: دانش آموز می آموزد که تکالیف خود را بدون وابستگی به والدین انجام دهد.
• افزایش تمرکز، سرعت عمل و دقت در دانش آموز.
• برنامه ریزی برای استفاده بهتر از زمان و عدم اتلاف وقت: از آنجا که حضور در مدرسه یک مدت زمان معینی دارند، دانش آموز یاد می گیرد که با برنامه ریزی از زمان محدود خود بهترین استفاده را بکند.
• آموزش کار گروهی و همسوئی دانش آموز با بقیه همکلاسی ها.
• یادگیری احترام متقابل به وقت و حضور دیگران .
• نهادینه شدن آموخته ها در ذهن دانش آموز: انجام تکالیف بلافاصله بعد از آموزش، در حالیکه ذهن آماده و آشنا به مطلب درسی است موجب تثبیت دانش شده و از جمع شدن مطالب برای شب امتحان جلوگیری می کند.
• فرصت پیدا کردن برای انجام مهارت های دیگر یا استراحت در منزل.
• جلوگیری از سرزنش والدین و معلم به دلیل عدم انجام تکلیف منزل: تکلیف منزل یکی از دلایل اصلی سرزنش کردن کودک است. با انجام این تکالیف سرزنش تبدیل به تحسین می شود.
• رهای کودک از حمل کیف های سنگین.
• مهارت پیدا کردن در استفاده از اینترنت و کامپیوتر: انجام بخشی از تکالیف با استفاده از کامپیوتر در مدرسه و زیر نظر معلم انجام می شود که می تواند موجب ماهر شدن کودک شود.
• حذف کاغذ و کمک به محیط زیست: با نظارت معلم و انجام درست تکالیف حداقل استفاده از کاغذ و دیگر لوازم تحریر می شود که کمک به محیط زیست است.
مضرات سیستم کیف در مدرسه
• عدم اطلاع والدین از روند آموزش فرزندان: در صورتی که والدین با معلم و مدرسه تعامل نداشته باشند، از چگونگی آموزش، پیشرفت یا عقب افتادن فرزند خود بی اطلاع خواهند بود. والدین و کودکانی که دوره ابتدای را با روش کیف در مدرسه گذرانده اند در سالهای بعد که روش کیف در مدرسه اعمال نمی‌شود با مشکل سازگار کردن کودک و والدین با مشق شب مواجه می شوند. برای جلوگیری از این مرحله باید والدین با معلمین و مسئولین مدرسه در تعامل باشند که کودک متوجه شود اگرچه تکالیف در حضور والدین انجام نمی‌شود ولی آنها از وضعیت او مطلع هستند. با برگزاری برنامه های فوق برنامه نیز می توان حضور والدین و فرزندان در مدرسه را بیشتر کرد.
• حضور طولانی مدت دانش آموز در مدرسه: بیشترین شکایت درباره روش کیف در مدرسه به حضور طولانی مدت دانش آموز در مدرسه بر می گردد. والدین شکایت می کنند که کودکان در بازگشت از مدرسه خسته هستند. مدارس موفق با تقسیم مناسب ساعات درسی به استراحت، بازی، ساعات صرف غذا و میان وعده، ترکیب طرح کیف در مدرسه با روش مونته سوری و آموزش معکوس و تنوع دادن به دروس و فوق برنامه های مفرح این مشکل را حل می کنند.
در حال حاضر بیشتر تعداد مدارس ابتدایی که روش کیف در مدرسه را اجرا می کنند از بین دبستان های غیردولتی هستند. دبستان های دولتی به علت کمبود امکانات و پایبندی به سنتها و قوانین وزارت آموزش و پرورش و نبود رقابت بین آنها تمایلی به اجرای این طرح ندارند و از بین دبستان های غیردولتی نیز تعدادی سیستم کیف در مدرسه را بطور کامل برای همه دانش آموزان اجرا می کنند و تعدادی دیگر با درخواست والدین شاغل این طرح را برای دانش آموزان متقاضی برگزار می کنند.
اگر در جستجوی دبستانی برای فرزند خود هستید که طرح کیف در مدرسه را اجرا کند می توانید به "لیست مدارس کیف در مدرسه تهران" ، مراجعه کنید.
در پایان یادآور می شود برای آشنایی بیشتر با مدارسی که به روش کیف در مدرسه اداره می شوند یا برای آشنا شدن با دیگر روشهای تدریس وب سایت مدرسه کلوب را ملاحظه بفرمایید.
