۳٫۹m
۱۵٫۹mمقدمه: در این مقاله می خواهیم نگاهی به جایگاه و اهمیت ورزش در مدارس ابتدایی داشته باشیم. اهمیت ورزش، تاثیر ورزش بر یادگیری، ورزش از نظر سلامت جسمی، روانی، جایگاه آن در جامعه، ابزارهای که در سطح یک دبستان ابتدای لازم است و نتایج ورزش بر کودک را بررسی خواهیم کرد.
در ابتدا یادآور می شویم که شما می توانید مقالات مفید و آگاهی بخشی در وب سایت مدرسه کلوب درباره تفریح، ورزش و اوقات فراغت کودکان بیابید. با ما همراه باشید.
انسانها از دیرباز پی به ارزش و اهمیت ورزش برده بودند. گواهی این اهمیت صدها ضرب المثل و حکایتی است که در جوامع بشری درباره ورزش گفته شده و به ما رسیده است. به عنوان نمونه دو گفته: " عقل سالم در بدن سالم است" به رابطه بین جسمی که از راه تغذیه و ورزش به سلامت رسیده و تعادل روانی شخص اشاره دارد یا شعر:
" ز نیرو بود مرد را راستی ز سستی کژی زاید و کاستی" به رابطه توانای جسمی و سجایای اخلاقی اشاره دارد. در این دو گفته کوتاه می توان اهمیت و رابطه ورزش با سلامت جسم و اخلاق را به روشنی دید.
متاسفانه در جوامع غیرپیشرفته مفهومی که از ورزش استنباط می شود مربوط به جنبه های حرفه ای ورزش و ورزش بعنوان یک منبع درآمدزا است که به بدترین جنبه ورزش یعنی "ورزش حرفه ای" اشاره می کند. بیشتر رشته های محبوب ورزش های حرفه ای را می توان یک "ضد ورزش" قلمداد کرد که تاثیرات بسیار منفی بر سلامت دارد. البته جای این بحث در اینجا نیست.
در تعریف ورزش گفته شده است:" ورزش به فعالیت های جسمانی گفته می شود که به منظور ارتقای سلامتی، بهبود قدرت و قابلیت های جسمانی، افزایش توانایی های عضلانی و انعطاف پذیری، کاهش وزن، بهبود تاب آوری و عملکرد ذهنی و روحی انجام می شود. ورزش می تواند به صورت تمرینات فیزیکی، مسابقات و استفاده از تجهیزات و تکنولوژی های ورزشی انجام شود. ورزش به عنوان یک فعالیت سرگرم کننده نیز مورد توجه قرار می گیرد و ممکن است برای تفریح، سرگرمی و تکرار نمودن حرکات مورد استفاده قرار گیرد. ورزش به شکلهای مختلفی مانند ورزش های تیمی مثل فوتبال و بسکتبال، ورزش های هوازی مثل شنا و دویدن، ورزش های هنری مثل باله و هنرهای رزمی، ورزش های شناختی مثل شطرنج و تنیس و ورزش های هیجانی مثل بوکس و اسکیت بوده و هر کدام قوانین و قواعد خاص خود را دارند." در این تعریف چندین نکته قابل توجه وجود دارد: ورزش یک فعالیت جسمی است (حتی ورزش های مانند شطرنج). اهدافی دارد، مانند: سلامت، افزایش نیرو، زیبای بدن، سرگرمی، در آن تکرار حرکات وجود دارد، و دارای قوانین خاص خود است، حتی یک پیاده روی ساده نیز دارای قوانینی است که باید رعایت شود در غیر اینصورت نمی‌تواند "ورزش" نامیده شود.
تاثیرات ورزش بر کودکان
ورزش برای کودکان بسیار مهم است و می‌تواند تأثیر بسیار مثبتی بر رشد جسمی و شخصیتی آنها داشته باشد. تاثیرات ورزش را می توان از جنبه های گوناگون بررسی کرد، مانند:
• تاثیر ورزش بر سلامت کودک: ورزش به دانش آموزان کمک می کند تا سلامت بدن خود را حفظ کنند و از بیماری ها و عوارض ناشی از نشستن طولانی در جلوی صفحه نمایش یا تلویزیون جلوگیری کنند. ورزش منجر به بهبود عملکرد قلب و عروق، تقویت عضلات و افزایش استقامت بدن و کاهش چاقی و دیابت می شود. فعالیت های ورزشی متنوع از جمله دویدن، شنا، فوتبال و بسکتبال، بهبود رشد و توسعه عضلات و استخوان ها را تسهیل می کند. این فعالیت ها منجر به افزایش قد، تقویت عضلات و استقامت بدن و افزایش انعطاف پذیری می شود.
• افزایش تمرکز و تمامیت ذهنی: ورزش باعث افزایش تمرکز و تمامیت ذهنی می شود و موجب می شود که کودکان در مدرسه و تحصیل‌بهتر عمل کنند. ورزش کردن باعث افزایش جریان خون در مغز می‌شود که بهبود حافظه و تمرکز را تسهیل می‌کند.
• تقویت روحیه و افزایش انگیزه: فعالیت های ورزشی به عنوان یک راه برای تقویت روحیه و کاهش اضطراب و استرس شناخته شده اند. ورزش به افراد کمک می کند تا خود را بهبود ببخشند، اعتماد به نفس خود را افزایش دهند و انگیزه بیشتری به دست آورند.
• توسعه مهارت های اجتماعی: ورزش فرصتی برای توسعه مهارت های اجتماعی مانند: همکاری، رهبری، احترام و داشتن انضباط فراهم می کند. این فعالیت ها به دانش آموزان کمک می کنند تا بتوانند با دیگران به خوبی همکاری کنند و مهارت کار گروهی را بیاموزند. ورزش‌های گروهی مثل فوتبال یا بسکتبال به کودکان کمک می‌کنند که با همکاری، همبستگی و حل مسائل آشنا شوند. در این گونه ورزش ها کودک با رهبری، سلسله مراتب، همکاری، تنبیه و تشویق گروهی و غیره آشنا می شود.
• تقویت روحی و عاطفی: ورزش کردن باعث رهایی از استرس و افزایش سطح اندوفین در بدن می‌شود که باعث بهبود خلق و خو و کاهش اضطراب و افسردگی می‌شود.
• تقویت سیستم ایمنی: ورزش باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شود. فعالیت های ورزشی به افزایش تولید سلول های سفید خون می انجامد که نقش مهمی در مقابله با عفونت ها و بیماری ها دارند.
• بهبود عملکرد تحصیل‌ی: ورزش بهبود کارآیی ذهنی دانش آموزان را نیز به ارمغان می آورد. انجام فعالیت های ورزشی منجر به ترشح هورمون های خوشحالی می شود که تمرکز و توجه را افزایش می دهد و در نتیجه عملکرد تحصیل‌ی را بهبود می بخشد.
خانه، مدرسه و ورزش کودکان
دو نهاد مسئول آموزش ورزش به کودکان هستند: خانواده و مدرسه.
نقش خانواده در ورزش کودکان
کودک در درون خانواده است و والدین اولین الگوهای آموزشی برای کودک هستند. کودک با دیدن اعمال آنها می آموزد که چگونه باشد. بنابراین، مهمترین گام برای آشنا کردن کودک با ورزش این است که والدین در عمل کودک را با ورزش آشنا کنند، چگونه؟ والدین خود ورزش کنند. سپس درباره فواید ورزش با کودک صحبت کنند و به او اطلاعات بدهند. در منزل بازی های را طراحی کنند و یا برای کودک فراهم کنند که در ظاهر بازی باشد ولی هدفمند و قانونمند باشد و نتیجه آن تحرک و سلامت کودک باشد. کودک را برای تماشای فعالیت های ورزش همراهی کنند مثلا او را به پارک برده و قسمتی که مربوط به کودکان است برای پریدن، جستن، دویدن، آویزان شدن و غیره با او مشارکت کنند.
یادآوری می شود این نکته خیلی مهم است که برای کودکان زیر6 سال بهتر است ورزش های حرفه ای را شروع نکنند. در زیر 6 سال بهتر است که کودک ورزش های را انجام دهد که شکل بازی در آن بیشتر است تا یک ورزش قانونمند به منظور کسب مقام.
والدین باید به کودک کمک کنند که استعداد خود را پیدا کند و به ورزش مورد علاقه خود بپردازد. وادار کردن کودک به شرکت در یک رشته ورزشی به منظور کسب مقام یا وجه اجتماعی یا درآمدزایی در آینده می تواند عواقب ناگواری برای کودک داشته باشد.
• نقش مدرسه در ورزش کودکان
"مدرسه" دومین مکانی است که مسئول نهادینه کردن "ورزش" در کودکان است. اگر بتوانیم مسئولیت ورزش کودکان را از دوش والدین به هر دلیلی- مانند: ناآگاهی والدین، مشغله های زیاد، ناتوانی جسمی و غیره- برداریم، بی تردید مدرسه نمی‌تواند به هر دلیلی از ورزش کودک سر باز زند. مدرسه جای است که کودک در آن یاد می گیرد چگونه سلامت باشد. سلامت جسمی، روحی- روانی- اجتماعی، شخصیتی و تمامی این فاکتورها با ورزش ارتباط مستقیم دارند.
در تمام سیستم های آموزش و پرورش رسمی زمانی مختص ورزش به نام "زنگ ورزش" وجود دارد. در مدرسه کودک با انواع ورزش ها آشنا می شود و می تواند ورزش مورد علاقه و مناسب با سن خود را بشناسد، مدرسه شیوه های صحیح و قانون های هر ورزش را به کودک آموزش می دهد. مدرسه یک محیط امن و بی خطر برای ورزش کودک فراهم می کند، در مدرسه تجهیزات لازم و سالم ورزش در اختیار کودک قرار می گیرد.
موانع ورزش کودکان
اما برخی موانع می‌توانند کودکان را از انجام ورزش باز دارند. مهمترین موانع ورزش برای کودکان عبارتند از:
1.عدم علاقه: برخی کودکان به ورزش علاقه ندارند و ترجیح می‌دهند وقت خود را در فعالیت‌های دیگری مانند بازی کامپیوتری یا تماشای تلویزیون بگذرانند. والدین باید یک برنامه منسجم و جدی برای محدود کردن بازی های کامپیوتری یا تماشای تلویزیون اعمال کنند.
2.نگرانی والدین: برخی والدین ممکن است نگران شکست خوردن یا صدمه دیدن کودکانشان در حین ورزش باشند. این نگرانی‌ها می‌تواند باعث شود که والدین اجازه ورزش را به کودکان ندهند.
3.عدم همراهی والدین: برخی والدین ممکن است به دلیل فشار کاری یا مشکلات دیگر زمان کافی برای همراهی کودکان خود در ورزش نداشته باشند.
4.کمبود منابع: در برخی مناطق، امکانات و تجهیزات ورزشی کافی برای کودکان به راحتی در دسترس نیست. این می‌تواند باعث شود کودکان اشتیاق ورزش را از دست بدهند.
5.عدم قدرت جسمی: برخی کودکان ممکن است به دلیل قدرت بدنی کمتر، عدم توانایی در اجرای حرکات و تمرینات ورزشی را تجربه کنند. این موضوع می تواند باعث شود که آنها احساس ناکامی‌کنند و علاقه نداشته باشند.
6.فشار روانی: برخی کودکان ممکن است به دلیل فشار روانی، استرس یا نگرانی که ممکن است در حین ورزش بر آنها بیاید، از ورزش کردن خودداری کنند.
7.تجربه های منفی: تجربه های منفی قبلی مرتبط با ورزش مثل آسیب دیدگی، تنبیه یا فشار از سوی مربیان یا همکلاسی ها می تواند باعث شود که کودکان از ورزش منزوی شوند و علاقه نداشته باشند.
راه حل های برای علاقمند کردن کودکان به ورزش
برای اینکه کودکان علاقه‌مند به ورزش کردن شوند، می‌توانید به روش‌های زیر روی بیاورید:
• الگوی خوب داشتن: والدین با نشان دادن علاقمندی به ورزش می توانند کودکان را نیز علاقمند کنند.
• انتخاب ورزشی مناسب: اگر به کودکان اجازه دهید در انتخاب ورزش خود آزاد باشند، احتمالاً بیشترین علاقه را به آن خواهند داشت. درخواست از کودکان برای تست چند ورزش مختلف و انتخاب آنی که به آن علاقه دارند، یا آشنا کردن کودکان با ورزش های مختلف می‌تواند کمک کننده باشد.
• ساختن محیط مساعد: ایجاد یک محیط مناسب و تنظیم فضای ورزشی در خانه می‌تواند کودکان را برای فعالیت‌های ورزشی مستعد کند. فضایی کوچک با تجهیزات ورزشی مثل توپ، دمبل و دوچرخه کودکان را ترغیب می‌کند که به ورزش به مانند یک بازی برخورد کنند و به انجام آن اشتیاق نشان دهند.
• بازی‌های گروهی: بچه‌ها عموماً از بازی در گروه‌ها لذت می‌برند. سعی کنید بازی‌های گروهی و تیمی را برای کودکان برگزار کنید تا به صورت مستقیم با ورزش آشنا شوند و از تعامل با بقیه لذت ببرند.
• ایجاد رقابت سالم: تشویق کودکان برای شرکت در مسابقات و آشنا کردن آنها با رقابت سالم می تواند بسیار موثر باشد.
• ورزش به مثابه یک بازی: ورزش ها را در قالب یک بازی به کودک نشان دهید.
همانطور که پیشتر گفته شد شما می توانید در وب سایت مدرسه کلوب مقالات مفیدی درباره اهمیت بازی و ورزش برای کودکان بیابید. تعدادی از این مقالات را در اینجا برای سهولت دسترسی شما ذکر می کنیم: کلاس های تابستانی و پانسیون، چرا بازی برای کودکان مهم است؟، بخش "ورزش و سلامت" در مقالات وب سایت می تواند بسیار مفید باشند.
