اهمیت آموزش مالی به کودکان

مقدمه: این مقاله اولین مطلب از سری مطالب مربوط به آموزش های اجتماعی به کودک و نوجوان در قالب آموزش های فوق برنامه است. چرا آموزش سواد مالی به کودکان مهم است؟ از چه زمانی و چگونه این آموزش باید صورت گیرد؟ آیا آموزش مدیریت مالی به نوجوانان اهمیت دارد؟ چرا؟، آیا فرزند شما مفهوم پس انداز، درآمد، خرج، سرمایه گذاری، نیاز، خواسته، انتخاب، پاداش، جبران، زیان، سود، تاخیر در رضایتمندی و غیره را می داند؟ مدرسه چگونه می تواند سواد مالی را به کودک آموزش دهد؟ فعالیت های فوق برنامه چگونه با آموزش سواد مالی ارتباط دارد؟ در کنار سواد مالی، سواد عاطفی هم از موضوعات مورد بحث در مقالات مدرسه کلوب بوده است.

در این مقاله آنچه که کودک و نوجوان باید درباره مدیریت مالی و منابع بداند و اینکه مدرسه و والدین باید چگونه این مطالب را به کودکان یاد دهند را با هم بررسی می کنیم. امید اینکه از رهگذر این مقاله خود نیز با خیلی از مسائل و مفاهیم مهمی که برایمان ناآشنا بوده آشنا شویم.

این آموزشها باید بین مدرسه و خانه تقسیم شود. هیچ کدام از این دو نهاد نمی‌توانند در آموزش های اجتماعی به تنهای موفق شوند. برخی از مدارس مانند: دبستان دخترانه والا و دبستان دخترانه رسا در منطقه 8 و دبستان پسرانه فرهنگ در منطقه 4 اهتمام ویژه ای به این نوع آموزش ها دارند. شما می توانید با مراجعه به اطلس این مدارس ، با نوع فعالیت های آنها آشنا شوید. اگر هم به دنبال مدرسه خاصی هستید می توانید با مراجعه به ماژولمدرسه یاب به آسانی مدرسه را بر حسب جنسیت، مقطع، منطقه، خیابان و محله و دولتی یا غیردولتی بودن آن پیدا کنید.

سواد مالی چیست؟

همه ما با عباراتی مانند: " بچه های این دوره و زمانه" آشنا هستیم. عبارتی از سر حیرت و شگفتی که نشان از فاصله عمیق بین ما و نسل جدید و همچنین نیاز های آنها می دهد. یکی از مهمترین نیازهای این نسل توانمندی های اجتماعیست و یکی از مهمترین این توانمندی ها سواد مالی است.

سواد مالی به زبان ساده یعنی توانایی درک منابع و مخارج به نحوی که هر یک از دانش آموزان پس از ورود به جامعه بتوانند فعالیت های خود و خانواده خود را به درستی مدیریت کرده و منابع خود را به بهترین شکل صرف نمایند. آنها در آموزش های سواد مالی با مفاهیم : درآمد، خرج، قرض، سرمایه گذاری، تراز مثبت و منفی، نیاز و خواسته و سایر مفاهیم مالی آشنا می شوند.

با تجهیز نسل آینده به دانش و مهارت برای تصمیم‌گیری آگاهانه مالی، می‌توانیم کودکان را به بزرگسالانی مسئولیت‌پذیر مالی تبدیل کنیم و آینده روشن‌تری را برای خود و جامعه تضمین کنیم. آموزش مالی را می توان یکی از اساسی ترین آموزش های اجتماعی در جهان کنونی دانست. امور مالی و اقتصادی به طور مستقیم و غیرمستقیم با بهداشت، سلامت، محیط زیست، اعتماد به نفس، تحصیل‌ات، تعاملات اجتماعی، امکانات، رشد و غیره مرتبط هستند. واقعیت این است که اکثریت ما در خانواده های ثروتمند به دنیا نیامده ایم و باید برای به دست آوردن پول تلاش کنیم و در این تلاش است که با انواع انسانها، مفاهیم و ارزشها روبرو خواهیم شد، مانند: افراد سودجو، شیاد، ساده دل، شریک، رقیب، همکار، تیم، گروه، سازمان، کالا، خدمات، با انواع منابع مالی، پول، سرمایه، مستمری، بخشش، تقلب، ریسک، بازار، بازاریابی، بازارسازی و غیره. همه این مفاهیم و کلمات به نوعی با سواد مالی در ارتباط هستند.

آموزش سواد مالی چه نتایجی برای کودک و نوجوان دارد:

• نهادینه شدن سواد مالی در کودک

سواد مالی چیست؟ اگر توانایی خواندن حروف و کلمات را اولین و اساسی ترین رکن با سوادی بدانیم، آنگاه باید آشنای با مفاهیمی مانند: پس انداز، سرمایه گذاری، بودجه بندی، پول و غیره را نیز الفبای سواد مالی بدانیم. آموزش مالی، سواد مالی را در کودکان رشد می دهد و آنها را قادر می سازد مفاهیم پول، بودجه، پس انداز و سرمایه گذاری را درک کنند. والدین و مربیان با آموزش ارزش پول و اهمیت تصمیم گیری های مالی آگاهانه به کودکان، آنها را به ابزارهایی مجهز می کنند که برای گذر از چشم انداز مالی پیچیده ای که در بزرگسالی با آن مواجه می شوند، نیاز دارند. سواد مالی کودکان را قادر می‌سازد تا انتخاب‌های مالی مسئولانه داشته باشند و از دام‌های بدهی و هزینه‌های بیش از حد که بسیاری از بزرگسالان با آن مواجه هستند، اجتناب کنند.

• ایجاد یک بنیاد قوی

سواد مالی مفاهیم و اصولی را القا می کند که کودکان می توانند در طول زندگی خود از آنها استفاده کنند. با معرفی مفاهیم اولیه سواد مالی، مانند بودجه بندی، پس انداز، و تمایز بین نیازها (آنچه برای ادامه زندگی ضروری است و اولویت دارد مانند: مسکن، غذا، پوشاک، خودرو، هزینه درمان های ضروری) و خواسته ها (انچه که ضروری نیست ولی شخص می خواهد که داشته باشد مانند: خانه بزرگ، خودرو گرانقیمت، عمل جراحی زیبایی، سفر تفریحاتی لوکس)، کودکان پایه محکمی در مدیریت پول به دست می آورند. این مهارت ها آنها را قادر می سازد تا چالش های دوران بزرگسالی مانند وام های دانشجویی، بدهی کارت اعتباری و پس انداز برای دوران بازنشستگی را پشت سر بگذارند. بدون این پایه، کودکان ممکن است طعمه عادات مالی مضر شوند و بعداً در زندگی با مشکلات مالی روبرو شوند.

• تقویت تصمیم گیری مسئولانه

آموزش مالی کودکان را با توانایی تصمیم گیری مالی مسئولانه مجهز می کند. به آنها می آموزد که عواقب انتخاب های خود را ارزیابی کنند، خطرات، پاداش ها و تاوان ها را بسنجند و مفهوم "تأخیر رضایت" را درک کنند. با این دانش، کودکان ارزش پس انداز و سرمایه گذاری برای اهداف آینده را به جای تسلیم شدن در برابر هزینه های تکانشی می آموزند. تفاوت انتخاب بین "نیاز" و "خواسته" را می آموزند. این مهارت‌های تصمیم‌گیری فراتر از امور مالی است و تأثیر مثبتی بر دیگر جنبه‌های زندگی آن‌ها می‌گذارد و انضباط شخصی، تحلیل منطقی و تفکر انتقادی را تقویت می‌کند.

• توسعه ذهنیت های کارآفرینی:

آموزش مالی کودکان را تشویق می کند تا به طور انتقادی و خلاقانه در مورد پول فکر کنند. آنها را در معرض دنیای کارآفرینی قرار می دهد، ایده های نوآورانه را الهام می بخشد و ذهنیت کارآفرینی را تقویت می کند. کودکان با یادگیری مفاهیمی مانند: سرمایه گذاری، سود و ریسک، درک عمیق تری از اقتصاد و نحوه عملکرد آن به دست می آورند. این دانش می تواند روحیه کارآفرینی را شعله ور کند و کودکان را برای تبدیل شدن به شغل آفرینان آینده و اعضای مشارکت کننده جامعه توانمند کند.

• رشد استقلال مالی و اعتماد به نفس در کودک:

علاوه بر این، آموزش مالی به کودکان احساس مسئولیت مالی و استقلال می دهد. ارزش کار سخت، کسب درآمد و مسئولیت پذیری در قبال انتخاب های مالی خود را به آنها می آموزد. کودکانی که تحصیل‌ات مالی دارند بیشتر مسئولیت رفاه مالی خود را بر عهده می گیرند و از نظر مالی به بزرگسالانی مستقل تبدیل می شوند. این استقلال نه تنها به نفع فرد است، بلکه پیامدهای اجتماعی گسترده تری نیز دارد، زیرا افراد مستقل مالی کمتر به رفاه اجتماعی تکیه می کنند و به اقتصاد کمک می کنند.

• رفتار مصرف کننده مسئولانه:

آموزش مالی به کودکان ارزش پول و اهمیت رفتار مصرف کننده مسئولانه را می آموزد. آنها یاد می گیرند که به منابع ارزش دهند و از اتلاف منابع و درآمدها بکاهند و با استفاده بهینه از داشته ها به خانواده، جامعه و محیط زیست کمک کنند.

• درک علم اقتصاد:

آموزش مالی به کودکان کمک می کند تا مفاهیم اساسی اقتصادی مانند: عرضه و تقاضا، تورم و تأثیر انتخاب های مالی آنها بر اقتصاد را درک کنند. این درک می تواند آنها را به شهروندان آگاه تر و مشارکت کنندگان در سیستم اقتصادی تبدیل کند.

• کاوش در اقتصاد دیجیتال:

در عصر دیجیتال امروزی، آموزش مالی برای کمک به کودکان در مسیریابی پیچیدگی‌های دنیای آنلاین بسیار مهم است. با رواج فزاینده تجارت الکترونیک و پرداخت های دیجیتال، کودکان باید خطرات و مسئولیت های مرتبط با تراکنش های مالی آنلاین را درک کنند. با آموزش امنیت آنلاین، پیشگیری از تقلب و رفتار دیجیتال مسئولانه، می‌توانیم کودکان را به ابزارهای لازم برای محافظت از خود و تصمیم‌گیری آگاهانه در اقتصاد دیجیتال مجهز کنیم.

حال که به اهمیت و ضرورت آموزش سواد مالی به کودکان پی بردیم، نگاهی داشته باشیم که از کجا و چگونه و چه مفاهیمی را باید به کودک آموزش دهیم؟

چگونه آموزش های مالی را شروع کنیم؟

"پول" ملموس ترین نماد اقتصاد است. کودکان از سن سه سالگی با پول آشنا می شوند و درک می کنند که با دادن پول می توان اشیاء را به دست آورد. بنابراین، آشنا کردن آنها با شکل فیزیکی "پول" اولین گام در آموزش سواد مالی به کودک است. کودک باید پول را بشناسد و بداند که این پول است که برای خرید (به دست آوردن) احتیاجات (کالا یا خدمات) بکار می رود. می توانید با مشارکت دادن کودک یا حتی به شکل بازی بطور مستقیم یا غیر مستقیم کودک را با مفاهیمی مانند: پول، خرید، فروش، معامله پایاپای، تولید، مصرف، قرض، وام، قسط، بخشش، تاخیر رضایت، عرضه، تقاضا، تورم، درآمد، سود، زیان، پس انداز، سرمایه گذاری، بانک، نقش افراد خانواده در درآمد، مدیریت مالی خانواده، هزینه های خانواده، نیاز، خواسته، مسئولیت افراد خانه در مشارکت مالی خانه، کرایه، اجاره، بیعانه، پیش پرداخت، اولویت بندی، هدف گذاری برای امور مالی، بودجه بندی، صرفه جوئی، ولخرجی، حراج، قرارداد مالی، تخفیف، چانه زنی، گران فروشی، تقلب، کارت بانکی، موجودی، حسابداری، حسابرسی، کنترل امور مالی و غیره را بطور عملی یا زبانی توضیح دهید. کودک باید نحوء خرید بر اساس 3 فاکتور: کیفیت، قیمت و اقلام را بداند. کودک باید بطور غیر مستقیم بیاموزد که پول برای خرید کالا (شکلات، کتاب، خودرو، خانه، .....) یا خدمات (اعمالی که شخصی برای ما انجام می دهد مانند: اداره پست، معلم، تعمیرکار خودرو، ...) پرداخت می شود. کودک باید بداند که بعضی افراد ثروتمند هستند و بعضی فقیر، بعضی ها می توانند بیش از نیاز خرج کنند و بعضی دیگر نمی‌توانند نیازهای اولیه خود را برآورده کنند.

کودک باید به نقش و مسئولیت مالی خود در خانه، مدرسه، گروه دوستان، تیم و اجتماع آگاه باشد تا مورد سوء استفاده قرار نگیرد. بهتر است ابتدا مفهوم این سه واژه را برای خود روشن کنیم تا بتوانیم آن را به فرزندمان آموزش دهیم:

اجتماع: به گروهی از مردم اطلاق می شود که در یک منطقه خاص زندگی می کنند یا دارای علایق، ویژگی ها یا اهداف مشترک هستند. یک جامعه را می توان با موقعیت جغرافیایی، مانند یک محله یا شهر، یا با علایق مشترک، مانند یک جامعه آنلاین با محوریت یک موضوع خاص یا سرگرمی تعریف کرد.

گروه: «گروه» معمولاً به مجموعه یا جمعی از افرادی اطلاق می شود که برای یک هدف مشترک گرد هم می آیند، ویژگی های مشابهی دارند یا به یک دسته خاص تعلق دارند. اغلب رابطه ای حاکی از احساس اتحاد، همکاری یا همراهی در میان اعضای آن است. می‌تواند به زمینه‌های مختلفی مانند گروه‌های اجتماعی، گروه‌های کاری، تیم‌های ورزشی یا هر مجمع سازمان‌یافته‌ای از مردم اشاره داشته باشد، مانند: گروه های رقص محلی، گروه ورزش های بومی، گروه های دوستداران محیط زیست، گروه های پاکسازی طبیعت و غیره.

تیم: اصطلاح "تیم" معمولاً به گروهی از افراد اطلاق می شود که گرد هم می آیند تا برای دستیابی به یک هدف یا اهداف مشترک به طور مشترک کار کنند. در یک تیم، اعضا اغلب مهارت ها، دانش و توانایی های متفاوت و منحصر به فرد خود را برای تکمیل یکدیگر و به حداکثر رساندن عملکرد جمعی خود به اشتراک می گذارند. تیم‌ها می‌توانند در محیط‌های مختلفی مانند ورزش، سازمان‌ها، کسب‌وکارها، مدارس یا هر زمینه دیگری که همکاری و هماهنگی برای انجام وظایف یا پروژه‌های مشترک ضروری است، وجود داشته باشند. یک تیم فوتبال یا یک دسته ارکستر سمفونیک مثال های خوبی از مفهوم تیم هستند.

تفاوت های زیادی بین گروه و تیم وجود دارد بعنوان مثال: در گروه اعضاء مستقل هستند؛ اما در تیم اعضاء وابستگی متقابل دارند و بهم وابسته‌اند. در گروه مرجع تصمیم‌گیری اعضای گروه هستند؛ در حالی که در تیم رهبر تصمیم گیرنده است. در گروه وظایف خاصی برای هر فرد تعیین نشده است؛ اما در تیم وظایف خاصی برای هر فرد تعیین می‌شود.

باید برای کودک توضیح داد که خانواده یک تیم است که اعضاء و رهبر دارد. نقش و مسئولیت اعضاء خانواده در امور مالی برای کودک روشن باشد، چه کسی مسئول درآمد است؟ چه کسی مسئول مدیریت مالی خانواده است؟ تناسب بین درآمد خانواده و میزان هزینه را باید درک کند.

سواد مالی از 3 سالگی شروع و تا پایان عمر ادامه دارد. اگر کودک در سنین پایین این آموزش ها را فرانگیرد در مقاطع بعد به دشواری می تواند این عقب افتادگی را جبران کند. تمامی این آموزش ها از عهده خانواده بر نمی آید به همین دلیل در انتخاب مدرسه باید آموزش های اجتماعی را حتما مد نظر داشت. باید صریحا از مدیریت این سوال پرسیده شود که برای آموزش سواد مالی فرزند شما آیا برنامه ای وجود دارد یا خیر؟ البته از یک کودک پیش دبستانی توقع نیست که مفهوم "تورم" را بداند ولی از یک پیش دبستان خوب انتظار می رود که بازی فروشنده و خریدار را در بین فعالیت های خود بگنجاند. از یک دبستان ابتدای خوب توقع می رود که در فوق برنامه خود فعالیت های مانند: نمایشگاه صنایع دستی یا نمایشنامه های هدفمند که کودک را مدیریت مالی آشنا کند داشته باشد. این مسائل نباید دست کم گرفته شود.

آموزش های اینچنینی در حیطه امور فوق برنامه قراردارند. کلاس های فوق برنامه شاید تاثیری در معدل و کنکور نداشته باشند ولی بی تردید تاثیر زیادی در آماده کردن دانش آموز برای مواجهه با اجتماع خارج از مدرسه دارند. والدین باید در زمان ثبت نام، مدرسه ای را برای فرزند خود در نظر بگیرند که برنامه ای جدی و مدون برای فوق برنامه در دست داشته باشد. برخی از مدارس یک آیین نامه مکتوب دارند که تعهدات خود را به روشنی اعلام می کنند. والدین باید حتما این موضوعات را از مدرسه بپرسند و بخواهند.

والدین در منزل با مشارکت دادن کودک در زندگی خانوادگی، تصمیم گیری ها، شادی ها، سختی ها، احترام به عقاید و طرق دیگر که قابل مشاهده برای کودک در متن زندگی واقعی باشد؛ مدرسه با آموزشهای برنامه ریزی شده و هدفمند در قالب فوق برنامه ها مانند: نمایشگاه های صنایع دستی و دستآوردها، نمایشگاه های عیدانه که دانش آموزان بتوانند دست ساخته های خود را بفروشند، بازارچه های مدرسه ای که دانش آموزان بتوانند لوازم مازاد یا کاردستی های خود را به معرض نمایش و فروش بگذارند.

تشکیل بانک کودکان که امکان وام دادن، قسط پرداخت کردن، سرمایه گذاری، تشکیل تعاونی، تفکیک مسئولیت های مالی، و غیره را به دانش آموزان یاد دهد. بنابراین، والدین باید امور فوق برنامه مدرسه را به دقت پیگیری کنند و از کمیت و کیفیت آن آگاه باشند.

وب سایت مدرسه کلوب با طراحی بخش اطلس مدارس سعی کرده است که اطلاعات و عملکرد مدارس را به شکل تصویر، فیلم و توضیح در اختیار والدین قرار دهد. در بخش مقالات، مقاله های که مربوط به بهترین دبستان های هر منطقه هستند کمک زیادی می کند تا بتوانید با ویژگی های بهترین مدرسه هر منطقه آشنا شوید، مثلا: بهترین دبستان دخترانه منطقه 8 یا سایر مقاطع و مناطق. بخش نظرات والدین این امکان را می دهد که شما با نظرات والدین درباره مدارس آشنا شوید و نقاط ضعف و قوت مدرسه را به عینه ببینید. شما می توانید با عضویت رایگان در مدرسه کلوب سوالات خود را مستقیم از والدین، دانش آموزان و مسئولین مدارس پرسیده و پاسخ دریافت کنید. تمام سعی ما بر این بوده است که والدین را پرسشگر و درخواست کننده کیفیت و مدرسه را پاسخگو و فراهم کننده کیفیت در خدمات بسازیم.