اهمال کاری در کودکان

مقدمه: در این مقاله می خواهیم مشکل اهمال کاری Procrastination”" در کودکان برای انجام تکلیف مدرسه را بررسی کنیم. سعی خواهیم کرد به این سوالات پاسخ دهیم: چرا کودکان می خواهند از انجام مشق شب فرار کنند؟ والدین چگونه این مشکل را حل کنند؟ چگونه مشکل به تعویق انداختن تکالیف خانه توسط کودکان را حل کنیم؟ تعریف اهمال کاری چیست؟ افراد اهمال کار چه ویژگی های دارند؟ انواع اهمال کاری کدام است؟ چه تفاوتی بین اهمال کاری و تنبلی وجود دارد؟ اهمال کاری چه نتایجی برای فرد به بار می آورد؟ توصیه می شود مقالاتی را که در وب سایت مدرسه کلوب منتشر شده است حتما مطالعه بفرمایید. "مشق شب: آری؟ یا خیر؟" از جمله مقالات مرتبط و مفید برای والدین است. مقاله "مهمترین چالش های دانش آموزان در مقطع ابتدایی" نیز حاوی مطالب بسیار مفید و آموزنده در این مورد است.

امیدواریم بعد از خواندن این مقاله آگاهی لازم برای حل مشکل اهمال کاری در کودکان و مشکل به تعویق انداختن تکالیف مدرسه فرزند خود را بتوانید به آسانی حل کنید.

چندی پیش یکی از مادران در ضمن درددل کردن به موضوعی اشاره کرد که یک مشکل اساسی در بین دانش آموزان است: فرار از تکلیف مدرسه و گذاشتن آن برای آخرین لحظه. این مشکل را همه ما در دو نوبت زندگی تجربه کرده ایم: زمانی که دانش آموز بوده ایم و زمانیکه پدر یا مادر بوده ایم. یا موضوع این شکایت بوده ایم یا شاکی این شکایت.

ولی به راستی چرا دانش آموزان از انجام تکالیف مدرسه گریزانند؟ آنها با اینکه می دانند باید این تکالیف انجام شود با به تعویق انداختن آن مشکل برای خود و والدین درست می کنند. موضوع "به تعویق انداختن" کلمه "اهمال کاری" به کار برده می شود و شخصی که از روی قصد یک وظیفه یا تکلیف را مرتبا به زمان دیگر در آینده موکول می کند "اهمالکار" نامیده می شود.

ابتدا تعریفی از اهمال کاری داشته باشیم.

اهمال کاری یعنی چه:

"اهمال کاری" یک واژه عربی است که از ریشه "همل" به معنی بی اعتنایی، بی قیدی نسبت به وظایف، سهل انگاری است. در زبان فارسی واژه "فردافکنی" را به عنوان معادل برای آن پیشنهاد کرده اند. اهمال کاری در ساده ترین تعریف اینگونه خواهد بود: "کار ضروری که باید انجام شود ولی به دلیل اینکه یا سخت است یا شخص آن را دوست ندارد با کار دیگری که ضرورت ندارد عوض می شود." تقریبا همه ما تجربه این را داریم که شب امتحان به یادمان می افتد که باید یک کار نصفه از قبل را تمام کنیم یا باید اتاق را مرتب کنیم یا می گویم حالا این را انجام بدهم بعدش می شینم برای امتحان می خوانم...

"تعویق انداختن"، "تاخیر انداختن"، "به عقب انداختن" کارها واژه های مترادف دیگری هستند که معنی "اهمال کاری" را روشن می کنند. به تعویق انداختن کارهای ضروری دلایل متعددی دارد که باید به آن پرداخته شود و از طرفی ادامه اهمالکاری در کودکان منجر به خلق یک عادت خواهد شد که نتیجه های منفی زیادی در تحصیل‌، رابطه با والدین و عدم موفقیت در زندگی می شود. اغلب همه ما کودکانی که از نوشتن مشق شب طفره می روند را "تنبل" می نامیم. در حالیکه "تنبلی" با "اهمال کاری" متفاوت است. با هم نگاهی به تفاوت های تنبلی و اهمال کاری داشته باشیم.

تفاوت بین تنبلی و اهمال کاری:

اهمال کاری و تنبلی هر دو رفتارهایی هستند که شامل فقدان انگیزه برای انجام وظایف یا شرکت در فعالیت‌ها می‌شوند، اما برخی تفاوت‌های کلیدی بین این دو وجود دارد:

در اهمال کاری یک کار یا وظیفه مشخص به تعویق می افتد و به آینده ارجاع داده می شود، در حالیکه، در وضعیت تنبلی شخص میلی به انجام هیچ کاری ندارد. مثلا یک دانش آموز می داند که مشق شب فردا دیکته و مشق شب دو روز بعد نقاشی است. او ترجیح می دهدکه ابتدا نقاشی را کار کند و بعد به دیکته بپردازد. ولی در تنبلی دانش آموز هیچ کدام از این تکالیف را انجام نمی دهد و حتی بازی هم نمی‌کند. یعنی اهمال کاری معمولاً شامل به تعویق انداختن یا به تاخیر انداختن عمدی یک کار است، علیرغم اینکه می‌دانید آن کار باید انجام شود. از سوی دیگر، تنبلی نشان دهنده فقدان تلاش یا تمایل عمومی برای شرکت در هر فعالیتی است، نه فقط یک کار خاص.

اهمال کاری اغلب شامل مهارت های مدیریت زمان ضعیف است، جایی که افراد ممکن است فعالیت های کمتر مهم یا لذت بخش را بر فعالیت های مهم تر اولویت دهند. با این حال، تنبلی ممکن است منعکس کننده یک الگوی ثابت تر از اجتناب از هر فعالیتی باشد، صرف نظر از اهمیت آن.

اهمال کاری اغلب توسط عواملی مانند: دوست نداشتن کار، ترس از شکست، کمال گرایی یا میل به ارضای آنی ایجاد می شود. این حالت ذهنی فعال تری است که در آن افراد از مسئولیت های خود آگاه هستند اما برای شروع عمل تعلل می کنند. از سوی دیگر، تنبلی ممکن است با کمبود انگیزه، انرژی یا اشتیاق برای شرکت در هر فعالیتی همراه باشد.

اهمال کاری بر نتیجه نهای کار نیز تاثیر می گذارد به این شکل که در اهمال کاری شخص در آخرین لحظه شروع به کار می کند و سعی می کند که وظیفه خود را انجام دهد. این می تواند منجر به کاهش کیفیت کار یا افزایش خطا به دلیل زمان ناکافی برای تکمیل کار و استرس زیاد شود. با این حال، تنبلی تأثیر گسترده‌تری بر بهره‌وری کلی دارد و می‌تواند منجر به عدم موفقیت در زمینه‌های مختلف زندگی شود.

توجه به این نکته ضروری است که در حالی که اهمال کاری و تنبلی متفاوت هستند، اغلب می توانند همزیستی داشته باشند یا یکی به دیگری منجر شود. هر دو می توانند مانع رشد شخصی، بهره وری و رفاه کلی شوند، اما درک این تمایزات می تواند در درمان و پیدا کردن راه حل برای غلبه بر این دو حالت مفید باشد.

نتایج اهمال کاری دانش آموزان:

اهمال‌کاری دانش آموزان می‌تواند تأثیرات منفی مختلفی بر عملکرد تحصیل‌ی، سلامت روان، حسن شهرت و روابط خانوادگی دانش‌آموزان داشته باشد. برخی از نتایج رایج اهمال کاری تحصیل‌ی در بین دانش آموزان عبارتند از:

• عملکرد تحصیل‌ی ضعیف:

به تعویق انداختن کار اغلب منجر به انجام کارهای عجولانه و پایین تر می شود و در نتیجه نمرات پایین تر و پیشرفت تحصیل‌ی کم می شود.

• افزایش استرس و اضطراب:

اهمال کاری می تواند چرخه ای از افزایش استرس و اضطراب را با نزدیک شدن به ضرب الاجل ایجاد کند که منجر به عجله در آخرین لحظه برای انجام کارها می شود.

• کاهش یادگیری و درک:

با به تاخیر انداختن وظایف، دانش آموزان فرصت های یادگیری عمیق، درک و حفظ موضوع را از دست می دهند.

• کاهش انگیزه و اعتماد به نفس:

اهمال کاری مزمن می تواند انگیزه و اعتماد دانش آموزان به توانایی هایشان را از بین ببرد، زیرا ممکن است دائماً احساس عقب ماندن در درس و جدا شدن از بقیه همکلاسی را در آنها ایجاد کند.

• تأثیر منفی بر مهارت‌های مدیریت زمان:

اهمال‌کاری می‌تواند مانع توسعه مهارت‌های مدیریت زمان مؤثر شود و اولویت‌بندی کارها و رعایت ضرب‌الاجل‌ها در آینده را دشوارتر کند.

• تخریب شهرت:

به تعویق انداختن مداوم و عدم رعایت ضرب الاجل ها می تواند منجر به شهرت منفی در بین معلمان، همسالان و همکاران شود که ممکن است عواقب بلندمدتی داشته باشد.

• فرصت های محدود برای رشد:

اهمال کاری می تواند دانش آموزان را از مشارکت کامل در فعالیت های فوق برنامه، دوره های کارآموزی یا فرصت های پژوهشی باز دارد و رشد شخصی و حرفه ای آنها را محدود می کند.

• افزایش مشکلات سلامتی:

اهمال کاری مزمن می تواند منجر به افزایش سطح استرس، محرومیت از خواب و نادیده گرفتن سلامت جسمانی شود که می تواند بر سلامت عمومی دانش آموز تأثیر منفی بگذارد.

• فرصت‌های از دست رفته برای بازخورد:

با به تأخیر انداختن وظایف، دانش‌آموزان ممکن است بازخورد ارزشمند معلمان یا همسالان خود را از دست بدهند، که می‌توانست به آنها در بهبود کار و یادگیری کمک کند.

• پیامدهای بلندمدت:

اهمال کاری تحصیل‌ی می تواند الگوی رفتاری ایجاد کند که فراتر از زندگی تحصیل‌ی است و به طور بالقوه بر موفقیت شغلی آینده و اهداف شخصی دانش آموز تأثیر می گذارد.

• ایجاد تنش در روابط:

اهمال کاری و نتایجی که از پی آن می آید باعث تنش در روابط والدین با دانش آموز و همچنین دانش آموز و معلم می شود که در بلند مدت می تواند عواقب منفی به بار آورد.

توجه به این نکته ضروری است که نتایج خاص اهمال کاری تحصیل‌ی می تواند بسته به شرایط فردی متفاوت باشد.

نتایج اهمال کاری دانش آموزان:

• یک برنامه روتین تنظیم کنید:

یک برنامه منظم برای تکالیف خانه، ترجیحاً هر روز در ساعت معینی تنظیم کنید. این به کودکان کمک می کند تا عادت کنند کار خود را بدون تعلل انجام دهند.

• وظایف را به تکه های کوچک قابل مدیریت تقسیم کنید:

کودکان را تشویق کنید تا تکالیف خود را به کارهای کوچکتر تقسیم کنند. این امر باعث می شود آن را کمتر طاقت فرسا و دست یافتنی تر کند و احتمال به تعویق انداختن کار را کاهش دهد.

• یک فضای کاری مشخص ایجاد کنید:

یک منطقه آرام و با نور مناسب را به طور خاص برای انجام تکالیف تعیین کنید. این به کودکان کمک می‌کند تمرکز کنند و حواس‌پرتی را به حداقل می‌رسانند و شروع کار و ادامه مسیر را برای آنها آسان‌تر می‌کند.

• اولویت بندی و برنامه ریزی:

به کودکان بیاموزید که وظایف خود را اولویت بندی کنند و فهرستی از کارها ایجاد کنند. با درک آنچه که باید انجام شود و ایجاد یک برنامه، می توانند زمان خود را بهتر مدیریت کنند و از عجله لحظه آخری جلوگیری کنند.

• اهداف واقع بینانه تعیین کنید:

به کودکان کمک کنید تا برای تکمیل تکالیف خود اهداف واقع بینانه تعیین کنند. کار آنها را به اهداف کوچکتر با ضرب الاجل مشخص تقسیم کنید. این حس موفقیت را ایجاد می کند و آنها را تشویق می کند که به طور مداوم کار کنند.

• یافتن انگیزه:

به دانش آموز کمک کنید که یک انگیزه و چشم انداز داشته باشد که بعد از پایان تکلیف مدرسه یا حتی پایان سال تحصیل‌ی در صورت موفقیت به آن دست پیدا می کند. بطور ساده تر انجام تکلیف او را هدفمند کنید و نتایج سعی و تلاش امروزش را در آینده به او یادآوری کنید.

• از تایمر یا زنگ هشدار استفاده کنید:

استفاده از تایمر یا زنگ هشدار را تشویق کنید تا به کودکان کمک کند در مسیر خود باقی بمانند. تعیین دوره های زمانی خاص برای کار متمرکز و استراحت های کوتاه می تواند از پرت شدن حواس آنها یا به تعویق انداختن تکالیف خود جلوگیری کند.

• از تکنیک های مدیریت زمان استفاده کنید:

تکنیک هایی مانند تکنیک پومودورو، که در آن کار در فواصل 25 دقیقه ای و پس از وقفه های کوتاه انجام می شود، می تواند به حفظ تمرکز و بهره وری کمک کند.

• دانش آموز را پاسخگو کنید:

دانش آموز را نسبت به اهداف و ضرب الاجل های که بین خود تعیین کرده اید پاسخگو کنید. در صورتی که از اهداف خود عقب مانده با وقت و تلاش بیشتر او را به مهلت زمانی و اهداف برسانید و اگر جلوتر از مهلت زمانی و اهداف است به او پاداش دهید.

• غلبه بر کمال گرایی:

به دانش آموز اطمینان بدهید که حتی در صورت اشتباه و غلط بودن تکالیف سعی و تلاش او با ارزش است. خیلی از افراد به دلیل ترس از شکست و یا اینکه نتوانند وظیفه را به بهترین شکل انجام دهند از انجام دادن کار سرباز می زنند و آن را به تعویق می اندازند.

• از بین بردن عوامل حواس پرتی:

کودکان را تشویق کنید تا عوامل حواس پرتی مانند خاموش کردن تلویزیون، کنار گذاشتن تلفن های خود یا بستن پنجره های غیر ضروری کامپیوتر را از بین ببرند. ایجاد محیطی بدون حواس پرتی، تمرکز کودکان را بر روی کارشان آسان تر می کند.

• ارائه مشوق ها و پاداش ها:

برای انجام تکالیف به موقع و بدون تعلل، جوایز یا مشوق های کوچک ارائه دهید. این می تواند شامل وقت آزاد اضافی، یک پذیرایی کوچک یا بازی که دوست دارد باشد. تقویت مثبت به کودکان انگیزه می دهد تا کار خود را اولویت بندی کرده و تکمیل کنند.

• با معلمان ارتباط برقرار کنید:

با معلمان فرزندتان در ارتباط باشید تا شرایط و مهلت تکالیف را درک کنید. این امر والدین را قادر می سازد تا به طور موثر از فرزند خود حمایت کنند و مطمئن شوند که زمان کافی برای انجام وظایف خود دارند.

• ایجاد یک برنامه یا فهرست کارها:

با ایجاد یک برنامه یا فهرست کارها، روز یا هفته را برنامه ریزی کنید. این نمایش بصری وظایف می تواند به سازماندهی ماندن و اطمینان از تکمیل به موقع کارها کمک کند.

• محروم کردن از برخی امتیازها:

به دانش آموز یادآوری کنید که اگر تکالیف خود را انجام ندهد از برخی امتیازها مانند: رفتن به سینما، یا شرکت در دورهمی خانوادگی یا تماشای فیلم مورد علاقه محروم خواهد شد.

• الگو باشید:

با مدیریت وظایف و مسئولیت های خود بدون تعلل، الگوی خوبی باشید. کودکان اغلب رفتار والدین خود را تقلید می کنند، بنابراین نشان دادن عادات خوب می تواند آنها را تشویق به انجام این کار کند.

• مراقبت از سلامت جسمی و روانی دانش آموز:

بعضی مواقع کودک دچار بیماری ها یا حتی عادت هایی است که سلامت عمومی او را مختل می کند. مطمئن شوید که دانش آموز خواب کافی، غذای خوب و ورزش مناسب را دارد. در صورت حل نشدن مشکل انجام تکالیف مدرسه، ممکن است دانش آموز دچار بیماری هایی باشد که قابل تشخیص برای پزشک است مانند: کم خونی، کمبود ویتامین D، اختلالات بیش فعالی، مشکل عدم تمرکز، هوشبری پایین، اختلال ADHD، مشکل بینایی چشم، ضعف عمومی بدن و غیره.

چه نباید کرد؟

در سطور بالا درباره اینکه اگر دانش آموز رغبتی به انجام تکالیف خود ندارد چه باید کرد، نوشتیم؛ ولی بسیار مهم است که بدانیم در این مواقع چه نباید بکنیم. به هیچ عنوان دانش آموز را سرزنش نکنید، از موفقیت های دیگران در خانواده یا فامیل و اقوام و دوستان مثال نزنید (به اصطلاح سرکوفت نزنید)، عصبانی و پرخاشگری ابداً توصیه نمی‌شود، تنبیه فیزیکی نتیجه منفی داشته و اوضاع را بدتر می کند. از زدن برچسب های منفی به کودک جدا خودداری کنید. از بیان این مطلب در حضور افرادی غیر از معلم و مشاور مدرسه خودداری کنید. به یاد داشته باشید که نه اهمال کاری در کودکان، نه مشکل به تعویق انداختن تکالیف مدرسه ونه هیچ مشکل دیگری درباره فرزند دانش آموز شما با مقایسه، تحقیر و خشونت حل نمی‌شود.

اگر دانش آموز در مدرسه ای تحصیل‌می کند که مدرسه تیم مشاور دارد، بهترین مرجع مشاور مدرسه است. اگر در مدرسه مشاور حضور ندارد، بهترین راه حل همکاری بین معلم و والدین است و اگر مشکل بقوت خود باقی ماند باید به روانشناس کودک یا مشاور تحصیل‌ی مراجعه کرد. بنابراین، مدرسه ای را انتخاب کنید که تیم مشاوره یا جلسات روان‌شناسی را داشته باشد. در ماژول مدرسه یاب می توانید مدارسی را که در فاصله نزدیک منزلتان هستند پیدا کرده و سپس با استفاده از اطلس مدارس تهران تمامی امکانات آنها را مشاهده کنید. سلسله مقالاتی که درباره بهترین مدارس هر منطقه است نیز به معرفی مدارس برتر پرداخته که همگی آنها تیم مشاوره فعال دارند. بهترین دبستان های پسرانه غیردولتی منطقه 1 که دبستان های مانند: سلام یاسین، نگرش، علامه طباطبایی، مهرآیین و اندیشه سفید را معرفی کرده است. توصیه می شود حتما این مقالات را مطالعه بفرمایید.