کلاس های فوق برنامه در دبستان

مقدمه: در این مقاله موضوع اهمیت کلاس های فوق برنامه در مدارس ابتدایی بررسی خواهد شد. فعالیت های فوق برنامه چیستند و چگونه پدید آمدند؟ کلاس های فوق برنامه چه تاثیری بر تحصیل‌و شخصیت دانش آموزان دبستانی دارند؟ در پایان تعدادی از مدارس نمونه که کلاس های فوق برنامه را بطور جامع در مدرسه خود اعمال می کنند معرفی می شود.

اطلاعات موجود در این مقاله با استفاده از شبکه اجتماعی مدرسه کلوب گردآوری شده است. مدارس معرفی شده نیز با توجه به بخش اطلس مدارس تهران در مدرسه کلوب معرفی شده اند.

کلاس فوق برنامه چیست؟

کلاس فوق برنامه به هر فعالیتی گفته می شود که جزو دروس مصوب مدرسه محسوب نمی‌شود، اهداف آموزش علم ندارد، تاثیری در نمرات و معدل نیز ندارد. اینها فعالیت هایی هستند که دانش آموزان خارج از کلاس در آنها شرکت می کنند، مانند فعالیت های هنری، ورزشی، تقویت دروس، فعالیت های اجتماعی و آشنای با فنون و غیره.

کلاس های فوق برنامه چگونه و چه زمانی پدید آمدند؟

تاریخچه پیدایش کلاس های فوق برنامه به اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم باز می گردد. در این زمان قشری در جامعه امریکا ظهور کرد که با نام یقه سفیدها در علم جامعه شناسی معروف شد. مهمترین خصوصیات یقه سفیدها این بود که تحصیل‌ات خوبی داشتند در بخش خدمات و اداری فعالیت داشتند (برخلاف یقه آبی ها که بیشتر در بخش فنی و کارهای یدی فعال بودند)، از نظر اقتصادی جزء طبقه متوسط بودند و به رفاه و تحصیل‌فرزندان خود اهمیت زیادی می دادند. یکی از بارزترین ویژگی های یقه سفیدها این بود که فرزندان خود را به گونه ای پرورش دهند که برای ورود به طبقه بالای جامعه آماده شود. به همین دلیل انتظار آموزشی بیش از درسهای رسمی مدرسه را برای فرزندان خود داشتند.

در آن زمان جمعی از دوستداران ادبیات به تقلید از مناظرات ادبی یونان باستان انجمن های ادبی را تشکیل داده بودند که در بین مردم و بویژه دانشجویان بسیار محبوب شده بود. در محیطی این چنینی دانشگاه های معتبری مانند هاروارد و ییل ابتدا اقدام به برگزاری دوره های خارج از کورس مناظرات ادبی کردند. شرکت در این مناظرات ادبی هیچ امتیاز ویژه ای برای شرکت کنندگان نداشت و تنها علاقه آنها بود که موتور ادامه این جلسات شد. به تدریج دانشگاه و کالجها درخواست هایی از متقاضیان و علاقمندان ورزش برای تشکیل گروه های ورزشی گرفتند که می خواستند از فضای دانشگاه برای ورزش استفاده کنند. سپس دانشجویان علاقمند به موسیقی و تئاتر نیز به این جمع پیوستند. سرانجام کلاس های فوق برنامه که از دانشگاه ها شروع شده بود تبدیل به یک موضوع فراگیر شد و تا دور افتاده ترین دبستان ابتدایی را نیز درگیر کرد.

امروزه کلاس های فوق برنامه قلب تپنده آموزش های هنری، مهارت های اجتماعی و آشنای با حرفه و شغل محسوب شده و نقطه تمایز مدارس با یکدیگر هستند. مدرسه ای که بتواند بهترین برنامه و جدول کلاس های فوق برنامه را ارائه دهد بعنوان مدرسه برتر شناخته می شود. اگرچه فعالیتهای فوق برنامه مورد امتحان رسمی قرار نمی گیرند ولی در جشنواره های متعددی که توسط خود مدرسه یا منطقه یا استان یا حتی کشوری هستند دستآوردهای مدرسه و دانش آموزان به نمایش گذاشته می شود.

کلاس های فوق برنامه دروه ابتدایی چه کارکردی دارند؟

علم جامعه شناسی برای هر پدیده ای دو نوع کارکرد را در نظر می گیرد: کارکرد آشکار و کارکرد پنهان.

کلاس های فوق برنامه نیز دو کارکرد دارند. کارکرد آشکار کلاس های فوق برنامه را می توان پر کردن اوقات فراغت، ایجاد محیطی امن و سالم برای وقت گذرانی خارج از خانه، مشغول کردن دانش آموز به فعالیت مورد علاقه اش بدون اینکه دغدغه امتحان را داشته باشد، آشنای دانش آموز با مشاغل، تقویت دروسی که دانش آموز در آن ضعیف است و ده ها دلیل دیگر که می توان آنها را برشمرد.

ولی قسمت مهم کلاس های فوق برنامه مربوط به کارکرد پنهان این پدیده است. کلاس های فوق برنامه را باید تمرین زندگی و جامعه پذیری دانش آموز دانست. کلاس های فوق برنامه مکانی است که دانش آموز خود انتخاب می کند و نسبت به آن متعهد است. هیچ اجبار یا انتظاری در قبال آن ندارد. کلاس های فوق برنامه قلب تپنده آموزش مهارت های نرم است که دانش آموز را آماده ورود به جامعه می کند.

مزایای کلاس های فوق برنامه

کلاس های فوق برنامه فایده های متعددی برای دانش آموزان دارد. برخی از این مزایا عبارتند از:

تفریح و لذت بردن از زمان بدون هیچ قید و شرطی: کلاس های فوق برنامه این فرصت را برای دانش آموزان فراهم می کند تا به انتخاب خود در فعالیتی که برای او خوشآیند و لذت بخش است شرکت کند.

توسعه مهارت های اجتماعی: کلاس‌های فوق برنامه تعامل اجتماعی و کار گروهی را تقویت می کند، به دانش آموزان فرصت تمرین و تجربه می دهد و به آنها کمک می کند مهارت های اجتماعی خود را توسعه دهند و روابط مثبت با همسالان و بزرگسالان ایجاد کنند. در کلاس های فوق برنامه مهارت های اجتماعی به شکل غیرمستقیم و نامحسوس فراگرفته می شوند که بهترین نوع یادگیری هستند.

رشد شخصی: این برنامه ها فرصت هایی را برای رشد شخصی، مانند توسعه رهبری، مدیریت زمان، توانای مذاکره و متقاعد سازی، تمرکز، توجه به جزییات، شناخت روحیه، قانون پذیری، خلاقیت، دستورزی، احترام به تفاوتها، رشد فرهنگ مشارکت جمعی، توانایی تصمیم گیری و بیان خود، تقویت اعتماد به نفس و عزت نفس، تقویت تفکر انتقادی، حل مسئله و فعالیت های شخصیت سازی ارائه می دهند.

آشنای با مشاغل: این موضوع بویژه درباره کلاسهای کامپیوتر صدق می کند.همگام با نیاز روزافزون جامعه به کامپیوتر، کلاسهای آشنای با کامپیوتر یکی از اجزاء جدای ناپذیر کلاس های فوق برنامه شده است. البته رشته های دیگری نیز مانند نجاری که با هدف آشنای با طراحی، استفاده از تکنولوژی در خلاقیت، تمرکز و دقت است بسیار مهم است و توصیه می شود.

حمایت تحصیل‌ی: برخی از کلاس های فوق برنامه مانند کلاسهای زبان انگلیسی یا کلاسها تقویتی ریاضی یا دیگر دروس کمک شایانی به بهبود عملکرد تحصیل‌ی دانش آموز می کند. تحقیقات علمی انجام شده ثابت می کند که کلاس های فوق برنامه رابطه مستقیمی با نمرات بهبود یافته، آمادگی بیشتر برای امتحانات، مشارکت بیشتر در مدرسه و افزایش بلند پروازیهای آموزشی دارد.

کمک به والدین شاغل: کلاس های فوق برنامه با فراهم کردن محیطی امن و تحت نظارت در ساعات بعد از مدرسه به والدین پرمشغله آرامش خاطر می دهد.

کاهش استرس دوران تحصیل‌: وقتی دانش‌آموزان تحت استرس هستند، ممکن است تمرکز روی درسها دشوار شود. فعالیت های فوق برنامه راهی را برای دانش آموزان فراهم می کند تا استرس خود را رها کرده و سرگرم شوند. خواه انجام یک ورزش، ایجاد هنر یا نواختن موسیقی باشد، فعالیت های فوق برنامه می تواند به دانش آموزان کمک کند تا آرام شوند و دوباره نیرو بگیرند.

آشنای با فرهنگها و نگرش های مختلف: این موضوع بویژه درباره فعالیتهای که شامل سفر و برنامه‌های تبادل یا تعامل با گروه‌های مختلف است، صدق می کند.

مدارس موفق در برگزاری کلاس های فوق برنامه

خوشبختانه با تخصصی شدن علم آموزش و پرورش و وجود رشته مدیریت آموزشی در دانشگاه های ایران و همچینین گسترش ارتباطات، برخی از مدارس ایران در خصوص کلاس های فوق برنامه بسیار موفق عمل کرده اند و نتایج درخشانی نیز به دست آورده اند. بیشتر این مدارس که جزء مدارس غیردولتی هستند در منطقه و حتی شهر خود در زمره بهترین مدارس می باشند. تمامی این مدارس یک نقطه مشترک دارند: همگی آنها جزء مدارس برونگرا هستند.

با تعدادی از این مدارس که در تهران فعال هستند آشنا می شویم:

مجتمع آموزشی غیردولتی نگرش آرمانی:

مجتمع آموزشی نگرش آرمانی با دارا بودن 5 شعبه پیش دبستان، دبستان، دبیرستان دوره اول و دبیرستان دوره دوم یکی از مدرن ترین مجتمع های آموزشی ایران در زمینه کلاس های فوق برنامه است. موسس و مدیر مجتمع آموزشی نگرش آرمانی، جناب آقای مهندس سهراب فرهپور، با علم به نیازهای نسل جدید مدرسه ای را تاسیس کردند که دانش آموز را برای ورود به جامعه ای با نیازهای قرن بیست و یکم آماده کند. حضور این مجتمع در بین بهترین دبستان های پسرانه غیردولتی منطقه 1 گواهی بر این حقیقت است.

مجتمع آموزشی نگرش نو را باید جزء مدرنترین سیستم آموزشی پژوهش محور با هدف کسب موفقیتهای تحصیل‌ی بالا دانست. فضای آموزشی مناسب، کادر آموزش متخصص، امکانات کافی، خانواده های که بی دغدغه برای فرزندان خود سرمایه گذاری می کنند و غیره موجب شده است که دست مسئولین مدرسه نگرش برای آموزشهای حداکثری باز بوده و بهترین های موجود در تمامی زمینه ها از جمله کلاسهای فوق برنامه را ارائه دهند.

با توجه به وضعیت اقتصادی ساکنین منطقه 1 کلاس های فوق برنامه این مدرسه پا را از آموزش مشاغل فراتر گذاشته و بیشتر برنامه ها متوجه آماده کردن دانش آموزان برای ورود به مشاغل و سمتهای پیچیده ای است که نیاز به تفکر، خلاقیت، مهارتهای نرم، گفتگو محوری، جنگندگی فکری و روحی –روانی دارند، مهارتهای مانند: کارآفرینی، دیجیتال مارکتینگ، بازاریابی، تبلیغات و غیره، البته ممکن است در این راه از برخی آموزشهای یدی مانند: آموزش سفالگری و نجاری نیز استفاده شود ولی هدف اصلی همان مهارتهای نرم است.

دبستان پسرانه غیردولتی سلام یاسین:

دبستان پسرانه غیردولتی سلام یاسین که در منطقه 1 واقع شده است عضوی از مدارس برند سلام است که با حدود 60 واحد در سراسر ایران از بهترین مدارس ایران هستند. دبستان پسرانه سلام یاسین با ترتیب دادن کلاس های فوق برنامه متنوع یکی از درخشان ترین کارنامه ها را در این زمینه دارا است. کلاس فوق برنامه نجاری دبستان سلام یاسین را باید یک دستآورد درخشان در زمینه فعالیتهای فوق برنامه در بین دبستانهای پسرانه به حساب آورد. فعالیتهای پدر- پسری و مادر- پسری از دیگر نوآوریهای این دبستان درباره فعالیتهای فوق برنامه است. اطلس دبستان سلام یاسین در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب گواهی برتری این مدرسه در بین تمام دبستانهای تهران است.

دبستان پسرانه سلام یاسین سالهاست که در بالای لیست بهترین دبستانهای پسرانه غیردولتی منطقه 1 قرار دارد.

دبستان دخترانه غیردولتی رسا:

دبستان دخترانه غیردولتی رسا در منطقه 8 را باید یک پدیده استثنایی در بین تمام مدارس دخترانه در شرق تهران به شمار آورد. دبستان دخترانه غیردولتی رسا تنها دبستان دخترانه ای است که موفق شده است چندین ایزوی بین المللی کیفیت و مدیریت را کسب کند. این دبستان با برگزاری انواع کلاسهای فوق برنامه مانند: هنری، حرفه و فن، آموزشی، کامپیوتر، ورزشی و غیره موفق شده است در تمامی جشنواره های دانش آموزی توانایی دانش آموزان خود را به رخ بکشد. عنوان بهترین دبستان دخترانه منطقه 8 تهران برحسب اتفاق یا شانس به دست نیامده است.

تهیه و تدوین جدول کلاسهای فوق برنامه و مناسبتها که در اول هر سال تحصیل‌ی به دانش آموزان و اولیاء آنها داده می شود بیانگر ارزش نهادن مدیریت مدرسه به کلاسهای فوق برنامه است. اطلس دبستان دخترانه رسا در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب گواهی بر برتری این مدرسه است.

مجتمع آموزشی پسرانه غیردولتی فرهنگ:

مجتمع آموزشی پسرانه غیردولتی فرهنگ واقع در منطقه 4، که تمامی مقاطع از پیش دبستانی تا پایان دبیرستان را شامل می شود یکی از جامع ترین و گسترده ترین کلاس های فوق برنامه را برای دانش آموزان خود تدارک دیده است. نقطه قوت مجتمع آموزشی پسرانه فرهنگ این است که مدیریت این مجتمع، آقای فاتحی راد، با شناخت و علم به کمبودها، نیازها و فرهنگ ساکنین منطقه 4 مجتمع آموزشی را تاسیس کرده است که دانش آموز خروجی از این دبیرستان حداقل با یک شغل بطور کامل آشنا شده است. مجتمع آموزشی پسرانه فرهنگ پا را از خانه فراتر گذارده و حتی با ترتیب دادن برنامه های برای پدربزرگها و مادربزرگها در مدرسه دانش آموزان خود را برای ورود به جامعه آماده کرده و زمانی که دانش آموزان از این دبیرستان دیپلم خود را می گیرند، از نظر تواناییهای شخصیتی در سطح بالای قرار دارند.

مجتمع هر آنچه که لازم است برای شکوفایی دانش آموزان خود از معماری ساختمان مدرسه گرفته تا تیم مشاور و برنامه های فوق برنامه فراهم کرده است. نکته بسیار مهم این است که تمامی این امکانات با اخذ شهریه ای مناسب با منطقه در اختیار دانش آموزان قرار گرفته است. عنوانهای مانند: بهترین دبستان پسرانه منطقه 4 و بهترین دبستان پسرانه منطقه 4، حداقل تقدیری است که از مجتمع آموزشی پسرانه فرهنگ می توان به عمل آورد. مشاهده گوشه ای از تواناییهای این مجموعه در اطلس مجتمع آموزشی فرهنگ هر بیننده ای را شگفت زده می کند.

مجتمع آموزشی پسرانه بهان:

مجتمع آموزشی پسرانه غیردولتی بهان در منطقه 5 را باید یکی از بهترین مجتمع های آموزشی از خیلی جنبه ها به شمار آورد ولی قویترین ویژگی مجتمع آموزشی بهان این است که جامع ترین و کامل ترین برنامه را برای کلاسهای فوق برنامه خود در تمام غرب تهران فراهم کرده است. مجتمع آموزشی بهان با مساحت 5000 متر مربع هر آنچه که برای پیش دبستان، دبستان، دوره اول دبیرستان، دوره دوم دبیرستان و هنرستان لازم بوده زیر یک سقف فراهم کرده است. مجتمع آموزشی بهان با در اختیار داشتن هنرستان بهان توانسته قویترین برنامه های آشنای با مشاغل و فنآوری دیجیتال و همچنین ورزش را در تمام منطقه 5 پیاده کند. عنوان بهترین دبیرستان پسرانه منطقه 5 در این منطقه که معروف به منطقه قدرقدرتان مدارس غیردولتی تهران است آسان نیست. دانش آموزان بعد از اخذ دیپلم با طیف وسیعی از رشته های فنی آشنا و حتی متخصص شده اند.

اطلس مجتمع آموزشی بهان تمامی این امکانات و دستآوردها را به شکل فیلم، عکس، توضیح به نمایش گذاشته است.

پیش دبستان و دبستان پسرانه ستارگان زمین:

پیش دبستان و دبستان پسرانه ستارگان زمین یک دبستان استثنایی در زمینه کلاسهای فوق برنامه است. این دبستان چنان برنامه های گسترده و کاملی برای فعالیتهای فوق برنامه دانش آموزان خود دارد که به نظر می رسد آموزش های مصوبه و رسمی در فرع بوده و کلاسهای فوق برنامه مهمترین و اولین اولویت این دبستان باشد. حسن شهرت دبستان پسرانه ستارگان زمین بعنوان بهترین دبستان پسرانه غیردولتی منطقه 5 را باید در نگرش مدیر این دبستان به شیوه آموزش های نوین و مدرن جستجو کرد. این دبستان از پیشگامان مدارس مدرن در ایران است که هم از نظر امکانات و هم روش تدریس و هم اهداف آموزشی با شیوه های سنتی فاصله گرفته و موفقیت های چشمگیری نیز به دست آورده است. مدرسه از هر نظر مدرن است، تماما هوشمند، آموزش دو زبان انگلیسی و فرانسه، امکانات حیرت انگیز ورزشی مانند: شنا، ژیمناستیک، تنیس، تیراندازی، فوتبال، بسکتبال؛ کلاسهای فوق برنامه تقویت ذهن مانند: لگو و شطرنج، آموزش بسیار جدی کامپیوتر تنها گوشه ای از فوق برنامه های این مدرسه است.

سخن پایانی:

کلام آخر بسیار واضح و روشن است: "در انتخاب مدرسه برای فرزند خود، از وجود کلاسهای فوق برنامه مطمئن شوید." یکی از معیارهای انتخاب خود را بر عملکرد مدرسه درباره کلاسهای فوق برنامه قرار دهید. از مدیر و مسئولین مدرسه بخواهید که کلاسهای فوق برنامه را دایر کنند. نقش کلاسهای فوق برنامه در رشد شخصیت، مهارت آموزی و قانون پذیری دانش آموز باید مورد توجه قرار گیرد.

اگر هنوز تصمیمی برای انتخاب مدرسه نگرفته اید پیشنهاد می شود به بخش مدرسه یاب در شبکه اجتماعی مدرسه کلوب مراجعه کرده و در بخش لیست مدارس تهران تمامی مدارس منطقه و محل سکونت خود را دیده و از امکانات آن ها آگاه شوید. تامل و انتخاب درست شما سرنوشت فرزندتان را تغییر خواهد داد.