میان وعده سالم و مغذی برای دانش آموزان در مدرسه

میان وعده سالم و مفید برای دانش آموزان علاوه بر اینکه بر سلامت جسم آنها تاثیرگذار است انرژی مورد نیاز آنها در طول روز جهت یادگیری درسی را  نیز تامین می کند.دو محصول بیسکوئیت ساقه طلایی با شهد خرما مینو و شیرینی کوکر مینو  به علت استفاده از مشتقات خرما جزو محصولات سالم و مغذی محسوب می شود.
بیسکوئیت ساقه طلایی با شهد خرما علاوه بر داشتن فیبر و ویتامین های گروه ب  به علت داشتن شهد خرما خواص مفیدی را داراست و به عنوان میان وعده مغذی و مفید می تواند گزینه مناسبی برای نیم چاشت دانش آموزان در ساعت مدرسه باشد.

شیرینی کوکر هم به دلیل استفاده از خمیر خرما محصول بسیار مناسب و مفیدی برای مصرف میان وعده دانش آموزان است.

اکثر ما ایرانیان  توجه زیادی به خوراکی ها و غذاهایی که بچه ها میخورند نداریم اما باید سعی کنیم که این رفتارو به تدریج کاهش بدیم تغذیه نقش خیلی موثری رو داره در یادگیری بچه ها خصوصا در فصل امتحانات که خیلی باید به این مساله توجه بشه درسته بچه ها خوراکی هایی مثل پیتزا و چیپس و پفک دوست دارند اما میتونیم جای اون ها رو به خوراکی هایی خوشمزه ی دیگه ایی به بچه ها بدیم که تشویقشون بکنیم در خوردن غذاهای مغزی توی اینترنت یه مقاله ایی رو خوندم که لازم دونستم اون رو با شما هم به اشتراک بگذارم تا کمی در این زمینه فرهنگ سازی بشه

تحقیقات مختلف نشان می دهند که، گنجاندن یک میان وعده ی مناسب و مغذی در برنامه ی غذایی روزانه دانش آموزان می تواند بر 

حافظه ی کوتاه مدت، میزان توانایی یادگیری و به دنبال آن پیشرفت تحصیلی آن ها تاثیر مثبت داشته باشد.

میان وعده ی مناسب برای دانش آموزان در مدرسه و یا خانه باید شامل مواد غذایی و خوراکی هایی باشد که جزو گروه هایی اصلی غذایی هستند. چند نمونه از انواع میان وعده های مفید و مغذی برای دانش آموزان عبارت اند:

* میوه های تازه ی فصل مثل 

سیب ، پرتقال ، نارنگی ، موز و...

* آب میوه های تازه و طبیعی که می توان آن ها را در خانه از میوه های تازه تهیه کرد (البته مصرف خود میوه به خاطر داشتن فیبر غذایی مفیدتر است.)

* انواع سبزی ها مثل 

هویج ، خیار، گوجه فرنگی  و ...

*میوه های خشک مثل کشمش، 

خرمای  خشک، توت خشک، انجیر خشک، انواع برگه ها و ... این خوراکی ها علاوه بر داشتن مواد قندی طبیعی حاوی برخی از انواع ویتامین ها و املاح معدنی هستند.

*انواع مغزها مثل 

گردو ، بادام، پسته شامی و ... که حاوی پروتئین گیاهی مرغوب و چربی مفید هستند و هم چنین میزانی از ویتامین ها و املاح معدنی را دارا می باشند.

* شیر که می تواند به همراه بیسکویت های ساده و یا کیک های ساده ی خانگی میل شود.

* ساندویچ های 

نان  و پنیر و گردو، نان و پنیر و گوجه فرنگی، نان و تخم مرغ  آبپز و گوجه فرنگی و...

در کودکانی که دچار اضافه وزن نیستند می توان از مقداری کره یا خامه ی پاستوریزه نیز در تهیه ی انواع ساندویچ استفاده کرد.

* ساندویچ مرغ، همبرگرخانگی ، انواع کوکو یا کتلت که در خانه تهیه می شوند به همراه سبزیجاتی مثل گوجه فرنگی و کاهو.

لذا اقدام لازم در جهت فراگیری و آگاهی از نیازهای غذایی دانش آموزان، اصلاح رفتارهای تغذیه ی نامطلوب ، همچنین توصیه های کاربردی لازم و مناسب برای بهبود شیوه ی تغذیه ی آن ها در برنامه های آموزشی ، بیان نقش و اهمیت تغذیه در یادگیری و درک مطالب، اهمیت صرف صبحانه، آگاهی از گروه های مختلف غذایی و ارزش آن ها، تشویق به خوردن شیر و لبنیات و انواع سبزی و میوه ها، بیان آثار زیان بار مصرف شکلات، شیرینی و تنقلات غذایی کم ارزش؛ و ... تاثیر فزاینده ای در بهبود تغذیه ی دانش آموزان و سلامت آن ها دارد.

هم چنین برنامه ریزی مناسب در جهت ایجاد یک بوفه ی غذایی سالم در مدرسه، همراه با آموزش دانش آموزان و آگاهی آن ها در مورد غذای سالم، ضرورت دارد. بوفه های مذکور باید براساس نیازهای غذایی دانش آموزان نسبت به عرضه ی مواد غذایی سالم اقدام کنند. بدیهی است عرضه ی موادی، مانند انواع پفک، یخمک، نوشابه، آدامس، شکلات و هر گونه محصول بدون بسته بندی، پروانه ی ساخت، کد بهداشتی، و تاریخ مصرف گذشته، مانع از تحقیق اهداف مذکور است؛ از این رو لازم است ضمن برخورد فعالانه با بوفه ی مدارس در این گونه مواقع، نسبت به آموزش مسئولان بوفه و تشویق آن ها به عرضه ی موادی مانند ساندویچ نان و پنیر، نان و تخم مرغ، 

شیر ، بیسکویت، خرما، و انواع میوه نظیر؛ سیب و گلابی، نارنگی و پرتقال اقدام شود.

دادن میان وعده های سالم به دانش آموزان مهم است چون:

-     تغذیه مناسب را تامین می کند.

-     باعث حمایت از عادات سالم غذایی در طول زندگی می شود.

-   از بیماری های ناتوان کننده و هزینه بر مثل بیماری های قلبی، سرطان، دیابت، فشاخون و چاقی جلوگیری می کند.

میان وعده ها نقش مهم و فزاینده های در رژیم غذایی کودکان دارند. بین سال های 1977 تا 1996، مقدار کالری دریافتی کودکان از میان وعده ها 120 کالری در روز افزایش یافته است.

-   در ادامه ی مبحث پیشنهادهایی برای معلمان، مراقبان، برنامه ریزان و والدین آورده شده که می تواند ایده هایی برای توزیع میان وعده های سالم در مدرسه، برنامه های فوق درسی، منزل و دیگر جاها باشد. برخی از این پیشنهادها با توجه به حجم کار و بودجه ی تخصیص یافته می توان در جمع زیادی از دانش آموزان یا تعداد کمی اجرا کرد.

میوه ها و سبزی ها

چون اغلب بچه ها3 تا 5 واحد توصیه شده ی میوه وسبزی روزانه را نمی خورند، توصیه می شود قسمت اصلی میان وعده ی کودکان از میوه ها و سبزی ها باشد. مصرف میوه و سبزی خطر ابتلا به بیماری های قلبی، سرطان و فشارخون بالا را کاهش می دهد. میوه ها و سبزی ها منابع بسیار خوبی از مواد مغذی مهم نظیر ویتامینهای A و C و همچنین فیبر هستند.

توزیع میوه و سبزی تازه به نظر بسیار مشکل است. اما با برنامه ریزی صحیح و بالا رفتن تعداد میوه ها و سبزی هایی که ماندگاری طولانی تر دارند این کار آسان تر می شود. بسیاری بر این باورند که میوه و سبزی میان وعده های گرانی هستند. اما اگر هزینه ی آن ها را به ازای هر واحد محاسبه کنیم بسیار ارزان تر از بسیاری میان وعده های نا سالم خواهند بود. بهترین راه برای آن که بفهمید کودکان چگونه دوست دارند میوه بخورند آن است که انواع میوه ها و سبزی ها را به روش های مختلف در اختیار کودکتان قرار دهید.

میوه ها اصولا" شیرین هستند و به همین دلیل بچه ها آن را دوست دارند. میوه را می توان به صورت کامل، تکه ای، نصفه یا نگینی در اختیار کودک گذاشت. میوه های منجمد، کنسرو شده یا خشک را باید مهیا کرد.

سیب، زردآلو، موز، گیلاس، آلبالو، گریب فورت، انگور، طالبی، کیوی، نارنگی، پرتقال، هلو، آلو، توت فرنگی، هندوانه مثال های خوبی از میوه ها هستند.

میـوه های کنســرو شده ی بدون قند به دلیل آن که ماندگاری طولانی دارند و ارزانتر می توانند میان وعده های مناسبی باشند.

میوه های خشک مثل کشمش، برگه هلو و زردآلو، یا دیگر میوه های خشک شده به خصوص اگر بدون شکر باشند جایگزین های مناسبی هستند.

انگور، توت فرنگی یا هندوانه ی منجمد نیز راه دیگر برای توزیع میوه ها به عنوان میان وعدهاست. سالاد میوه ها به خصوص اگر از میوه های با رنگ های متفاوت استفاده شود. برای کودک بسیار دلپذیر خواهد بود. سعی کنید از آن ها در تهیه سالاد میوه کمک بخواهید. در این صورت کودک لذت بیشتری خواهد برد.

پاستیل های میوه ای چون شکر زیادی دارند توصیه نمی شوند. آب مخلوط میوه ها یا آب میوه به همراه خود میوه یا مخلوط میوه و شیر راهکار دیگری است. آب میوه های موجود در بازار شکر زیادی دارند و توصیه نمی شوند.

سبزی های را می توان به صورت خام یا همراه با چاشنی های مختلف مصرف کرد:

هویج کوچک یا خلالی شده، خیار، ساقه های کرفس، نخود فرنگی، لوبیا سبز و گوجه فرنگی نمونه های خوبی از سبزی ها هستند.

بهتر است از چاشنی های کم چرب استفاده شوند. بچه ها سالاد سبزی ها را بهتر می پذیرند. اگر می توانید سبزی های مختلف را خرد کنید و روی میز بچینید تا کودک سالاد مورد علاقه اش را خودش تهیه کند.

دانه های سالم (نان، کراکر، غلات صبحانه و ...)

      در رژیم غذایی دانش آموزان معمولا" مقادیر زیادی فرآورده های غله ها (گندم، جو، برنج و ...) وجود دارد. اما اغلب این فرآورده ها شامل شیرینی ها، کیک های صبحانه، غلات، صبحانه ی شیرین و غلات تصفیه شده ی دیگر است که مقادیر بالایی قند و چربی دارند. سعی کنید غلات کامل را به کودکان بدهید چون نسبت به غلات تصفیه شده حاوی مقادیر بیشتری فیبر، ویتامین و مواد معدنی هستند. سعی کنید شکر اضافه شده به این محصولات کمتر از 35 درصد وزن کل و مقدار چربی موجود نیز بسیار پایین باشد.

لبنیات کم چرب

      لبنیات منابع بسیار خوب کلسیم هستند که در محکم سازی استخوان ها نقش مهمی دارد. به همین دلیل باید توجه خاصی به این دسته مواد در رژیم غذایی روزانه ی کودک نمود. از آنجا که میزان چربی های اشباع در محصولات لبنی بالا است توصیه می شود از محصولات لبنی پرچرب استفاده نشود. شیر، ماست و انواع پنیر از محصولات لبنی بسیار خوب برای میان وعده ها هستند.

دیگر میان وعده ها

      مغزها مثل بادام زمینی، پسته، بادام، گردو میان وعده های مناسبی هستند. یک مشت کوچک از این مواد میان وعده ی بسیار مناسبی خواهد بود. بهتر است از مغزهای شور استفاده نشود.

نوشیدنی های سالم

      آب سالم ترین نوشیدنی است چون تشنگی را رفع می کند و قند یا کالری اضافه ای ندارد. شیر تامین کننده ی خوبی برای کلسیم و ویتامین D است. از شیرهای پرچرب استفاده نکنید. شیرهای مزه دار مثل شیر کاکائو، شیرقهوه، شیر توت فرنگی و شیر موز به دلیل آن که شکر اضافه دارند توصیه نمی شوند.

      آب میوه ها به خصوص اگر بدون شکر باشند، بسیار مناسبند. بسیاری از آب میوه های موجود در بازار قند اضافی دارند و توصیه نمی شوند. به دلیل کالری بالای آب میوه مصرف حداکثر 2 واحد آب میوه در روز توصیه می شود.

نکته: بچه هایی که نوشیدنیهای شیرین شده ی بیشتری می خورند به دلیل کالری اضافه تری که دریافت می کنند چاق ترند. به علاوه این نوشیدنی ها جایگزین نوشیدنی های سالمی مثل شیر (که در پیشگیری از پوکی استخوان موثر است) و آب میوه ی طبیعی (که در پیشگیری از بیماری های قلبی وسرطان نقش دارد) می شود. ضمنا" پوسیدگی های دندانی را در این گروه نباید از نظر دور داشت

50درصد دانش آموزان بدون خوردن صبحانه به مدرسه می‌روند.
 

دکتر جعفریان بر توجه والدین به وعده صبحانه تاکید کرد و گفت: «مشکل اصلی که در این زمینه وجود دارد کمبود خواب است. مشاهده می‌شود که کودکان به علت همین موضوع نمی‌توانند صبح به موقع برای خوردن صبحانه از خواب بیدار شوند. در واقع باید گفت مشکلات تغذیه‌ای دانش آموزان از همین نکته که ساده به نظر می‌سد آغاز می‌شود.» وی افزود: «مطالعات نشان می‌دهد دانش‌آموزانی که وعده صبحانه مصرف نمی‌کنند به سمت استفاده از غذاهای نامناسب سوق پیدا می‌کنند. بنابراین والدین باید خواب فرزندان خود را طوری تنظیم کنند که حداقل در فرصت ۲۰ دقیقه‌ای فرصت صرف صبحانه را داشته باشند.»این متخصص تغذیه در ادامه به ویژ‌ه‌گی‌های صبحانه مناسب اشاره کرد و گفت: «در وعده صبحانه حتماً از نان و غلات (یک یا دو کف دست) استفاده شود. همچنین باید از خانواده لبنیات نیز نسبت به ذائقه فرد، مصرف شود. دانش‌آموزانی که با مشکل اضافه وزن مواجه هستند برای جلوگیری از زیاده خوری و دیر‌تر گرسنه شدن می‌توانند از گروه سبزی‌ها از جمله گوجه و خیار استفاده کنند. در کل باید گفت برای لذت بخش‌تر شدن صبحانه می‌توان تنوع ایجاد کرد تا دانش‌آموزان رغبت به خوردن صبحانه داشته باشند.»۵۰ درصد دانش آموزان بدون خوردن صبحانه به مدرسه می‌روندوی با بیان اینکه تقریبا ۵۰ درصد دانش آموزان بدون خوردن صبحانه به مدرسه می‌روند ادامه داد: «حداقل کاری که والدین می‌توانند برای جلوگیری از این موضوع انجام دهند این است که صبحانه لقمه‌ای برای فرزندان خود آماده کنند تا دانش‌اموزان حداقل در شروع روز یک لقمه سالم را مصرف کرده باشد. بسیاری از مدارس فرصت ۱۰ دقیقه‌ای را به عنوان زنگ صبحانه برای دانش‌آموزان در نظر می‌گیرند تا در این فرصت بتوانند انرژی کافی در طول روز را به دست بیاورند.»میان وعده ترمیم کننده وعده‌ها استدکتر جعفریان همچنین به میان وعده دانش‌آموزان اشاره کرد و گفت: «در واقع باید میان وعده‌ها را به عنوان ترمیم وعده‌ها در نظر بگیریم به نحوی که اگر فردی در وعده صبحانه لبنیات مصرف نکرده باشد، حتما باید در میان وعده آن را جبران کند. همچنین میوه و سبزی که متاسفانه مصرف آن بسیار کم است به خصوص در افرادی که با اضافه وزن مواجه هستند در میان وعده‌ها توصیه می‌شود.»به گفته وی، مصرف مغز‌ها (۲ تا ۳ گردو به صورت روزانه و یا سایر مغز‌ها) آبمیوه طبیعی و شیرینی‌ خانگی به ویژه در دانش‌آموزانی که از لحاظ جسمی ضعیف هستند به منظور دریافت انرژی روزانه توصیه می‌شود. البته کسانی که با اضافه وزن مواجه هستند بهتر است از بیسکوییت‌های سبوس دار استفاده کنند.
این متخصص تغذیه همچنین به وعده ناهار نیز اشاره کرد و افزود: «برخی از دانش‌آموزان وعده ناهار را در منزل و برخی دیگردر مدرسه میل می‌کنند. متاسفانه مشاهده می‌شود که بسیاری از دانش آموزان به خصوص کسانی که صبحانه نخورده‌اند قبل از وعده ناهار خوراکی مصرف می‌کنند که در ‌‌نهایت سوء تغذیه به همراه دارد. بنابراین توصیه می‌شود که دانش‌آموزان حداقل ۲ساعت مانده به وعده ناهار جز آب چیزی مصرف نکنند تا با مشکل مواجه نشوند.» دکتر جعفریان در پایان به دانش‌آموزانی که در مدرسه ناهار مصرف می‌کنند اشاره کرد و گفت: «در این صورت حتما باید با مدیریت صحبت شود تا از غذاهای سالم و متنوع استفاده کنند به نحوی که نان و غلات، مرغ و ماهی، گوشت قرمز، انواع حبوبات و سبزی را در برنامه غذایی داشته باشند تا نیازهای آنان تامین شود.»

میان وعده های مدرسه:
گاهی اوقات والدین توجهی به تغذیه ندارند و برای میان وعده تنقلات مضر را در کیف بچه ها قرار می دهند. اما این نگرانی وجود دارد که با ادامه این روند، پس از مدتی، کودکان دیگر ذائقه شان در مورد مصرف مواد غذایی مناسب تغییر یافته و به مصرف فرآورده های غذایی روی بیاورند.
این فرآورده ها که در بسیاری از موارد دارای مقادیر زیادی از انرژی می باشند، دارای مقادیر اندک و نامناسبی از ریزمغذی ها بوده و تعادل مناسب را در برنامه غذایی کودک ایجاد نمی کنند.
بر این اساس بهتر است مادران گرامی، ساندویچ های خانگی با همان ترکیبات ذکر شده در صبحانه و نیز انواع میوه هایی که شسته شده و درون کیسه فریزر آماده مصرف می باشند، را برای کودک به عنوان میان وعده مدرسه تهیه و درون کیف او قرار دهند.
باید بچه ها را به خوردن آب تشویق و ترغیب کنید. نوشیدنی های شیرین مثل ساندیس و آبمیوه های مصنوعی برای یک رژیم غذایی سالم توصیه نمی شود. مصرف سه وعده در روز لبنیات برای تامین کلسیم مورد نیاز بدن ضروری است. بهتر است تا حد ممکن از لبنیات کم چرب استفاده شود.

زمان صرف میان وعده ها:
به دفعات شاهد هستیم که کودکان هنگام خروج از مدرسه، تازه صرف میان وعده خود را به خاطر آورده و شروع به مصرف آن ها می کنند. این مصرف دیرهنگام مواد غذایی موجب می شود تا کودک اشتهای کافی برای صرف ناهار نداشته باشد.
از معلمین عزیز باید درخواست کرد تا صرف میان وعده ها را به کودکان یادآوری کنند. بر اساس توصیه های موجود در فاصله زمانی 2-5/1 ساعت قبل از صرف وعده های غذایی اصلی، مصرف هر نوع ماده غذایی ممنوع است. این مواد غذایی شامل تنقلات، انواع میوه، آب میوه و حتی شیر و شیر کاکائو نیز می باشد. مصرف هر یک از این اقلام می تواند اشتهای کودک را برای صرف غذای اصلی کاهش دهد.

راه موفقیت درسی دانش آموزان تغذیه صحیح است

از وظایف مهم اولیای دانش آموزان این است که فرزندان خود را صبحدم هنگامی از خواب بیدار کنند که پس از نظافت شخصی فرصت کافی برای صرف یک صبحانۀ پر انرژی و کامل از جمله: شیر، پنیر، کره ، مربا، عسل ، تخم مرغ و چای را داشته باشد. مصرف غذاهای سنگین از جمله اغذیۀ گوشتی ، سالاد الویه ، برنج ، خورشت و... برای صبحانه توصیه نمی شود زیرا معدۀ افراد آمادگی جذب و هضم این گونه غذاها را هنگام صبح ندارد و در صورت مصرف چنین غذاهایی احتمال سوء هضم  و دل درد و نفخ شکم و بی قراری در محیط کار یا کلاس دور از انتظار نیست. مصرف پنیر برای صبحانه بسیار مفید است و برعکس عقیدۀ برخی از افراد که معتقدند پنیر سبب تنبلی و کاهلی می شود، پنیر حاوی موادی است که برای رشد فکری و جسمی و روحی کودکان بسیار مفید است . شیر برای صبحانه از ضروریترین غذاهاست، به ویژه اگر همراه با تخم مرغ پخته و یک روز در میان مصرف شود، دانش آموز تا هنگام ناهار احساس گرسنگی و ضعف و یا کاهش قند خون نمی کند.
در صورتی که دانش آموز یا دانشجویی صبحانه نخورده به مدرسه یا دانشگاه برود احتمال این که در آیندۀ نزدیک به ورم معده و زخمهای معده و اثنی عشر مبتلا شود بسیار زیاد است زیرا از شب هنگام تا صبح مقدار زیادی ترشحات اسیدی در معده ترشح می شود و اگر صبحانه یک غذای جامد میل نشود حدود 500 سی سی اسید کلریک و آنزیم و پپسین و ترشحات مخاطی در معده جمع شده و قادر نیستند وارد روده شوند و در نتیجه این مواد اسیدی، بافت مخاطی داخل معده و اثنی عشر را تخریب کرده و فرد را به زخمهای دستگاه گوارش همراه با سوزش سردل و سوء هضم مستعد می سازدنه تنها دانش آموزان، بلکه تمام افراد جامعه باید این آگاهی را داشته باشند که هیچ گاه روز را بدون صرف صبحانه آغاز نکنند تا به اختلالات گوارشی مبتلا نشوند.مطلب اساسی و مهمی که همواره دانش آموزان باید مدنظر داشته باشند این است که نباید در مدرسه تنقلات غیر بهداشتی( لواشک، آلو ، بستنیهای رنگی، تمبرهندی و... ) مصرف کنند زیرا این نوع خوراکیها افزون بر این که غیر بهداشتی و آلوده به انواع میکروب و انگل و قارچ هستند، موجب کم اشتهایی ، و در نتیجه سوء تغذیه می شوند. بیشتر دانش آموزانی که به دلیل اختلالات گوارش ، دل درد، تهوع ، اسهال و استفراغ ، به بیمارستانها و درمانگاههای اورژانس و مطبهای پزشکان مراجعه می کنند، به دلیل استفادۀ غیر اصولی از غذاهای روزمره است.نکتۀ اساسی دیگر این که اگر دانش آموز بعد از ناهار امتحان دارد، باید غذای ناهارش بسیار سبک و کم حجم اما پر انرژی ( انواع خورشها ) باشد و از مصرف برنج زیاد و غذاهای نفخ آور و سرخ کرده پرهیز شود. به طور کلی برنامۀ غذایی دانش آموزان، به ویژه ناهار و شام، باید شامل غذاهای پخته یا آب پز باشد و از مصرف غذاهای سرخ شده ، به ویژه غذاها و ساندویچهای نامطمئن بیرون از خانه، خودداری کنند. مقدار نمک، فقط باید به اندازه ای باشد که مزۀ غذا را تغییر دهد. از ابتدا باید ذائقۀ فرزندانمان را به غذاهای کم نمک عادت دهیم زیرا مصرف زیاد نمک، انسان را مستعد مبتلا شدن به بیماریهای فشار خونی می نماید

مصرف لقمه ای غذای بهداشتی و پروتئینی و میوه در ساعت 10 صبح و 5 عصر برای دانش آموزان بسیار ضروری است. مصرف چای تا 7 فنجان در روز، در صورتی که کم رنگ و ولرم باشد، برای تمام افراد بسیار مفید است و سبب رفع خستگی و ضعف بدن، و نیز موجب شادابی و فعالتر شدن خواهد شد. بهتر است شام سبک و زود هضم باشد از جمله: انواع سوپ ، آش و یا مواد گوشتی کم حجم مانند قارچ ، کالباس و...

انجام ورزشهای مناسب از جمله دو و میدانی ، کوهنوردی و ورزشهای گروهی ( که روحیۀ همکاری و اجتماعی زیستن را نیز در آنها پرورش خواهد داد) و تغذیۀ سالم و منظم می تواند در رشد و شکوفایی استعداد های تحصیلی دانش آموزان تأثیر بسزایی داشته باشد. استعمال دخانیات در این مقطع می تواند چراغ سبزی برای آغاز استعمال مواد مخدر از جمله حشیش ، تریاک ، هروئین، الکل ، کوکائین و ماری جوانا در آینده باشد و آنان را مستعد ابتلای به انواع بیماریهای سرطانی و قلبی عروقی نماید. بر اولیای دانش آموزان و مربیان پرورشی و به طور کلی وزارت  آموزش و پرورش  فرض است که آگاهیهای لازم را به دانش آموزان داده تا در آینده به دام اعتیاد و سایر منکرات اجتماعی نیفتند

تبیان: سال‌ هايي كه كودك در مدرسه ي ابتدايي مي ‌گذراند، از نظر تغذيه دوره مهمي است، زيرا رشد كودك در اين سنين ادامه دارد، اگرچه سرعت رشد او كمتر از سال‌ هاي اول زندگي است، ولي بايد توجه داشت كه هر مرحله از رشد، وابسته به مرحله قبل بوده و مرحله بعد را تحت تاثير قرار مي‌دهد.

اصولا دانش‌آموزان به 3 وعده غذايي اصلي و 2 ميان‌ وعده در طول روز نياز دارند و بايد از تمامي گروه‌هاي غذايي شامل شير و لبنيات، گوشت و حبوبات، سبزيجات، ميوه‌جات و گروه نان و غلات مصرف كنند و تعادل و تنوع غذايي در اين سنين مهم است.

وعده ي صبحانه، نقش بسيار موثري در سلامت جسمي و فكري دانش‌آموزان دارد.

به دنبال نخوردن غذا در طي خواب شب، اگر دانش‌آموز صبحانه نخورد، به دليل پايين افتادن قند خون، توانايي و شرايط لازم را براي يادگيري مطالب در مدرسه نخواهد داشت.

دانش‌آموزاني كه صبحانه نمي‌خورند، كم‌دقت، خسته و بي‌حوصله‌اند و نمي‌توانند كمبود انرژي، ويتامين‌ها و املاح معدني را با خوردن وعده‌هاي غذايي ديگر جبران كنند. بنابراين مادران بايد هر روز صبح، صبحانه كودك خود را قبل از اين‌كه به مدرسه برود، آماده كنند.

تهيه ميان‌وعده‌هاي مناسب و مغذي نيز بسيار اهميت دارد، زيرا ساعات نزديك ظهر، كودك ممكن است گرسنه شود و اين گرسنگي، نشستن سر كلاس را براي او غير قابل تحمل‌ مي‌كند.

تمام اين موارد، ضرورت توجه به تغذيه صحيح دانش آموزان در مدارس را بيش از پيش آشکار مي‌سازد.

بوفه مدرسه مهم است

بهداشت بوفه مدارس، سلامت فروشندگان بوفه و مواد غذايي موجود در آن موضوعي است كه در سلامت دانش‌آموزان كه در واقع مشتريان بوفه‌ها هستند، تاثير زيادي دارد و توجه به آن، در واقع توجه به سلامت نسل جوان و آينده ي كشور است.

خصوصيات بوفه استاندارد چيست؟

خوراكي‌هايي كه در آن عرضه مي‌شوند، بايد چه ويژگي‌هايي داشته باشند؟

اينها سئوالاتي است كه شايد هيچ‌يك از والدين به فكر آن نباشند.

بوفه قسمتي از تشكيلات يك مدرسه است، پس نظارت مدير مدرسه روي اين بخش ضروري است. همچنين وزارت بهداشت با فرستادن ماموران بهداشت به مدارس مي‌تواند از بسياري از بيماري‌هايي كه ممكن است از طريق مواد غذايي ناسالم به دانش‌آموزان سرايت كند، جلوگيري به عمل آورد.

غذاهاي مضر

خوراکي هاي مضر

افراط در مصرف شكلات و شيريني به دليل اينكه موجب بي‌اشتهايي و سيري كاذب در كودكان مي‌شود و آنها را از مصرف غذاهاي اصلي بازمي‌دارد، موجب اختلال رشد در آنها خواهد شد.

بهتر است در منزل،شكلات و شيريني نگه نداريد تا به اين ترتيب، دسترسي دائمي كودكان به اين نوع مواد كاهش يابد. از دادن شكلات و شيريني به عنوان جايزه يا تغذيه به كودكان خودداري كنيد.

مصرف بي‌رويه تنقلات كم‌ارزش، يكي ديگر از مشكلات دانش‌آموزان است. متاسفانه برخي تنقلات تجارتي مانند انواع پفك و چيپس به‌طور بي‌رويه از سوي كودكان و دانش‌آموزان مصرف مي‌شوند.

نتايج بررسي كشوري سال 1377 از سوي دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت نشان داده است، حدود 50 درصد كودكان 6 تا 12 ماهه و حدود 90 درصد كودكان 1 تا 2 ساله هر روز پفك مصرف مي‌كنند.

مصرف پفك به خصوص قبل از وعده‌هاي غذايي به دليل ايجاد سيري كاذب، كودكان را از خوردن غذاهاي اصلي كه بايد مواد مغذي مورد نياز رشد كودك تامين كنند، باز مي‌دارد. از سوي ديگر نمك، ذائقه كودك را به خوردن غذاهاي شور عادت مي‌دهد.

متخصصان تغذيه همواره به والدين توصيه مي‌كنند که كودكان را به مصرف تنقلات سنتي مثل نخودچي و كشمش، گردو، بادام،‌ پسته، گندم برشته، برنجك، عدس برشته شده، توت خشك، انجير خشك و برگه‌ها تشويق كنند و سر سفره به جاي نوشابه، براي افراد خانواده از دوغ استفاده كنند.

مواد غذايي لازم‌

ميزان انرژي مورد نياز كودكان مدرسه‌اي به دليل تفاوت در اندازه بدن، ميزان تحرك و سرعت رشد، متفاوت است و اگر انرژي مورد نياز كودكان از طريق كربوهيدرات و چربي تامين نشود، پروتئيني كه بايد صرف رشد و ترميم بافت‌هاي بدن ‌شود، براي تامين انرژي به مصرف مي‌رسد.

شايع‌ترين كمبودهاي ويتاميني در اين دوران، كمبود ويتامين A و D و شايع‌ترين كمبودهاي املاح، كمبود يد، آهن و كلسيم است.

هويج، منبع ارزاني از ويتامين A است و والدين مي‌توانند از آن در برنامه غذايي روزانه كودكشان استفاده كنند.

منابع آهن

بهترين نوع آهن قابل جذب در غذاهاي حيواني مثل گوشت، مرغ و جگر است.

دريافت مقادير كافي كلسيم از طريق برنامه غذايي روزانه در سنين مدرسه و بلوغ براي حفظ تراكم طبيعي استخوان‌ها و جلوگيري از پوكي استخوان در بزرگسالي حائز اهميت است.

بستني و شير پاستوريزه، منبع خوبي از كلسيم هستند و مصرف آنها در ميان‌وعده كودكان در تامين بخشي از كلسيم مورد نياز كودكان موثر است.

 نان و پنير، ميان‌وعده مناسب ديگري براي تامين كلسيم است كه همراه سبزي، گوجه‌فرنگي، خيار يا گردو، يك ميان‌وعده سالم و مغذي براي دانش‌آموزان به شمار مي‌رود.

اول خانواده‌

با تغذيه دانش‌آموزان چه بايد كرد؟

آيا دانش‌آموزان بايد تنها از طريق مدرسه، تغذيه و خوراکي هاي خود را تهيه كنند يا حتما بايد خوراكي‌هاي خاصي از خانه با خود به مدرس ببرند؟

آيا بوفه‌ي مدرسه، مناسب‌ترين تغذيه را در اختيار بچه‌ها قرار مي‌دهد؟

آيا تمام خوراكي‌هاي خانگي، خوب و مغذي هستند؟

با دوره‌گردهاي خياباني چه بايد كرد؟

تغذيه دانش‌آموز از هر جا كه تهيه شود، نوع و كيفيت آن مهم است. اين كيفيت تنها مربوط به مدرسه نيست. تغذيه چه در خانه، چه در مدرسه و چه در راه مدرسه بايد مورد توجه قرار گيرد و اين مساله تنها از طريق آموزش صحيح به خانواده‌ها امكان‌پذير است.

توجه به تغذيه فرزندان از مهم‌ترين وظايف والدين است، زيرا فرهنگ و عادات غذايي در خانه شكل مي‌گيرد و در مدرسه تثبيت مي‌شود.

نمي‌توان كودكان را از خريد مواد خوراكي در راه مدرسه منع كرد، ولي مي‌توان آنها را متقاعد كرد تا از مصرف مواد مضر براي بدنشان خودداري كنند كه اين امر مي‌تواند با عرضه ي غذاهاي مناسب بر سر سفره در خانه آغاز شود و در مدرسه ادامه يابد.