تفسیر نقاشی کودکان

کودکان خیلی به نقاشی کشیدن علاقه دارن و نقاشی هایی که می کشند به نوعی نمایانگر احساسات درونی و دنیای درونشان است. در طول 40 سال گذشته نقاشی کودکان به عنوان بخش مهمی از تشخیص‌های متخصصان اطفال به کار می‌رود. نقاشی به آنها کمک می‌کند مراحل رشد کودک را در همان لحظه مشاهده کنند و درباره مشکل احتمالی آگاهی یابند.

در یک نقاشی ساده می‌تواند نقش او در خانواده و روابطش با دیگر اعضای خانواده و البته اعتماد به نفس او گنجانده شده باشد. این نقاشی همچنین می‌تواند میزان استحکام او و خانواده را نشان دهد که بسیار مهم است. نقاشی کودکان حتی می‌تواند اوضاع فرهنگی و نوع رفتارهای اعضای خانواده را با یکدیگر مشخص کند اما این هشدار را در نظر داشته باشید که اگر می‌خواهید معنای پنهان شده در نقاشی را بیابید نباید آنها را بیش از حد تفسیر کنید.

بهتر است نقاشی بچه‌ها را فرصتی برای صحبت کردن با فرزندتان تلقی کنید و درباره آنچه می‌خواسته بکشد با او حرف بزنید. سپس سؤال‌هایی از او بپرسید تا ارتباط‌تان را به این ترتیب با فرزندتان بیشتر کنید. حواس‌تان باشد بیش از حد بر او تاثیر نگذارید و او تحت‌تاثیر شما نباشد. مثلا بگویید: «درباره نقاشی‌ات برام تعریف کن. این آدما کین توی نقاشیت. چیکار دارن میکنن؟ چرا مامانو این شکلی کشیدی؟»

كودك با تمام وجود و شخصيت ذهني و عاطفي خود نقاشي مي‌كشد. آدم، خانه،‌ درخت، ماه، خورشيد و حيوانات را مي‌كشند.

آدمك
نقاشي كودكان اگر در حد معمولي باشد، مي‌توان گفت كودكي سازگار است. آدمك كوچك و كنار صفحه نشانه خجالتي و گوشه‌گير بودن، كم‌بها و بي‌ارزش دانستن خود است.
آدمك‌هاي بزرگ نشانه كودكاني است كه اختلالات عاطفي دارند.
فقدان دست يا بازو نشانه بي‌اهميت بودن خود است.

خانه
نماد پناهگاه و دسته اصلي گرمي خانواده است كه ممكن است به خانه علاقمند يا از آن متنفر باشد.
خانه دلباز مشخصه خانه سعادتمند يعني باغچه پر از گل، درهاي بلند، پنجره و دودكش است. اگر خانه بدون در ورودي در نقاشي‌هاي 5 تا 8 سال ديده شد، نشانه خجالتي بودن كودك و وابستگي شديد به مادر است. بعد از 8 سالگي احساس خودكوچك‌بيني و تنهايي كودك، در نوجواني نشانه شرم و حيا بيش از حد و احساسات رقيق است.

خانه به صورت قصر، پناهگاه مطلوبي براي كودك است.
خانه كوچك به شكل زندان، نشانه ناسازگاري و مشكلات دروني خانواده است. خانه با دو در يا دري 2 تكه، نشانه پدر و مادري است كه از هم جدا شده‌اند كه بخش اول نشانه يك زندگي مطلوب و خانوادگي و دومي نشانه زندگي تحميل شده است.
افراد خيال‌پرداز بيشتر به كشيدن دريا و امواج آن و پرندگان مي‌پردازند.

درخت
به سه قسمت ريشه، تنه و ساقه و برگ تقسيم مي‌شود.
در زير 6 سالگي تنه درخت، بلند كشيده مي‌شود ولي بعد از اين سن نشانه عقب‌افتادگي فكري يا بيماري عصبي است.
درخت كوتاه و صاف، نشانه جاه‌طلبي و بلندپروازي كودك است. درخت با تنه كج، عدم ثبات و درخت با تنه صاف نشانه ثبات و رشد و يادگيري و برگ‌هاي درهم فرورفته، نشانه كودكي خجالتي و منزوي است.
درختي با شاخه‌هاي به هر سو كشيده شده، نشانه كودكي است كه مسايل را به سادگي درك مي‌كند و سازگار است.

خورشيد و ماه
خورشيد نشانه امنيت، گرما، خوشحالي و قدرت و پدر است.
خورشيد به طور كامل و درخشنده نشان‌دهنده كودكي است كه با پدر خود رابطه خوبي دارد.
خورشيد در پشت كوه، نمايانگر رابطه نامطلوب بين كودك و پدر است.
خورشيد با رنگ قرمز تند يا سياه، نشانه ترس و اضطراب و دلهره و تشويش است.
ماه، نشانگر سستي است. زماني ماه درمي‌آيد كه خورشيد، يعني منبع زندگي رفته است. ماه اغلب در كنار قبر يا قبرستان ظاهر مي‌شود.

اتومبيل
قدرت، جامعه بيرون از خانه و خانواده. كودكي كه خود يا پدر را در حال رانندگي مي‌كشد، نشانگر اين است كه اين كودك، احساس مسئوليت داشته و از زندگي خارج از خانواده رضايت دارد.

آسمان و زمين
آسمان، الهام پاكي و زمين نشانه ثبات و قدرت است.

حيوانات
كارهاي اشتباه خود را در غالب حيوانات مي‌كشند. كودكي كه حيواني درنده مي‌كشد،‌ نشانه تندخويي يا عدم مهر و محبت در خانواده است.
كودك به كمك نقاشي،‌ كشمكش‌ها و دلهره‌هايش را بيان مي‌كند.

خط
خط ممكن است ضخيم، نازك، خط و نقطه، خط مداوم، عمودي، افقي، زاويه‌دار و مارپيچ باشد. از روي خط مي‌توان به غم و شادي، عصبانيت و اطمينان كودك پي برد.
در خوشحالي و راحتي، خط بارزتر و بلندتر، در ضعف و عصبانيت خط فشرده‌تر و كوتاه‌‌تر مي‌شود. در هنگام پرخاشگري، خط‌ها قطعه قطعه و پيچيده مي‌شوند. اگر كودك جوش و خروش كم و ناتواني داشته باشد، خطوط با پررنگي و نيروي زياد شروع مي‌شود و با بي‌رنگي تمام مي‌شود.
اگر در قسمت‌هايي از تركيب نقاشي خط‌خطي وجود داشته باشد، نشان از وجود مشكلات عاطفي و دلهره است.

فضاي نقاشي
فضا در نقاشي اهميت زيادي دارد. كودكاني كه متناسب با كاغذ نقاشي مي‌كنند، كودكاني هستند كه آرامش دارند. اگر نقاشي از كادر يا كاغذ خارج شود، 3 حالت دارد:
1- كودكاني كه عقب‌افتادگي دارند؛ يعني ضعف عضلاني دارند.
2- كودكاني كه به خود بي‌اعتماد هستند.
3- كودكاني كه كمبود محبت دارند.
اگر كودك در گوشه كاغذ نقاشي بكشد، يعني كم‌رو و خجالتي است.
نقاشي اگر در بالاي كاغذ كشيده شود، نشانه ارزش‌گذاري به خود و اعتماد به نفس است.
اگر او تمايل دارد كه در پايين كاغذ نقاشي بكشد، به اين معنا است كه كمتر شيفته شوند.
اگر كودك شما چپ دست نباشد و تمايل دارد كه در گوشه چپ كاغذ نقاشي بكشد، نشانه غم و اندوه و گوشه‌گيري او است.

رنگ‌ها
بين نقش رنگ و زندگي كودك يك حالت متواري است. 3 تا 6 سالگي كودك تحت تاثير فشارهاي دروني است و علاقه وافري به رنگ دارد و استفاده از رنگ بر شكل ظاهري مقدم است. هر چه سن بالاتر مي‌رود، وابستگي بر رنگ، كم و توجه بر شكل و ظاهر آن بيشتر مي‌شود. هر قدر كودك كوچك‌تر باشد از رنگ‌هاي زنده‌تر استفاده مي‌كند. كودكاني كه در كودكستان هستند، بيشتر از رنگ‌هاي گرم و تند استفاده مي‌كنند. برخلاف كودكاني كه در خانه نقاشي مي‌كنند و از رنگ‌هاي سرد استفاده مي‌كنند كه به علت مشكلات عاطفي و رواني است.
فقدان رنگ در قسمت‌ يا تمامي نقاشي دليل بر خلاء عاطفي يا گرايش‌هاي ضد اجتماعي است. كودكان سازگار در نقاشي خود به طورمتوسط از 5 رنگ استفاده مي‌كنند. كودكان گوشه‌گير 1 يا 2 رنگ به كار مي‌برند. كودك براي انتخاب رنگ‌ها فقط تحت تاثير احساسات و علايق خود قرار دارد؛ مثلا ممكن است چمن را بنفش بكشد چون هم رنگ بنفش را دوست دارد و هم چمن را كشيده است.

نماد رنگ‌ها
رنگ‌ها تحت تاثير عوامل جسمي و رواني، معاني مختلفي دارد. رنگ‌ها به دو دسته رنگ‌هاي گرم(زرد، نارنجي و قرمز) و رنگ‌هاي سرد(آبي، سبز و بنفش) است. رنگ‌هاي گرم حالت تحريك‌دهنده و سبب فعاليت و جنب و جوش، حس روشني،‌ شادي، مولد و ... است ولي رنگ‌هاي سرد،‌ حس انفعالي يعني سكون و بي‌حركتي و ... دارد. رنگ‌هاي خنثي(خاكستري) مبين درونگري، آغشته‌سازي، استدلال، خودمختاري و ... است. سياه نشانه ترس، اضطراب و تشويش است. قرمز معناي تحرك را در بردارد. نارنجي بيانگر آرامش و خوشي است. سبز، گوياي زندگي و آبي و بنفش نشانه داشتن تمايلات درهم برهم است. رنگ‌هاي گرم در كل نشانه علاقه و صميميت است و رنگ‌هاي سرد و تند، نشانه كودكاني است كه نظارت شديد در خانه داشته و مشكلات رواني و عاطفي دارند.

ممنونم آیلین عزیز

نقاشیهای کودکان نوعی گیرایی آنی دارند، آنها ساده، جذاب و سرشار از زندگی و هویتند. کودکان با نقاشیهای خود حرف می زنند، حرفهایی که به دلایل گوناگون قادر به گفتن آنها نیستند. نقاشی نیز همانند خواب و رویا به آنها این اجازه را می دهد که خود را ازممنوعیت ها سازند و با ما در حالتی نا خودآگاه، درباره مسائل، کشفیات و دلهره هایشان صحبت کنند.

نمونه يي از تفسير اشكال در نقاشي كودكان:

✅ زياد بودن دكمه ها در لباس آدمك ترسيم شده نشانه كمبود اعتماد به نفس در كودك است

✅ -وجود حيوانات در نقاشي بيانگر حس طبيعت گرايي كودك مي باشد.

✅ - ابر در نقاشي كودك سمبل مادر و خورشيد سمبل پدر است .

✅ -اشكال نوك تيز و خطوط شكسته بيانگر خشونت در زندگي است.

✅ پشت سر هم و رديف بودن اشكال رسم شده مانند جوجه هاي يك مرغ به دنبال او ، نشانگر استعداد رياضي كودك مي باشد.

✅ با توجه به عناصر رسم شده در يك سوم پايين نقاشي ميتوان به احساس كودك در گذشته اش پي برد.

✅-با توجه به عناصر رسم شده در يك سوم وسط نقاشي به احساس كودك در زمان حال مي توان پي برد.

✅ عناصر رسم شده در يك سوم بالاي نقاشي نشانه احساس كودك به آينده خود است.: خطوط نقاشی كودكان :

🔮خطوط نازک و هماهنگ در نقاشی کودک،نشان دهنده ی سازگاری کودک است.

🔮خطوط کوچک و فشرده،نشانه ی ناراحتی درونی کودک است.

🔮خطوط مارپیچ نشانه ی پرخاشگری در کودک است.

🔮خطوط نازک و ملایم،احساسات عاطفی کودک را می رساند.

🔮خطوط کوتاه،خجالتی بودن و خطوط کمرنگ،کمبود جوش و خروش را می رساند.

✳️اگر در صفحه نقاشی بیشتر از نصف صفحه خالی بماند و نقاشی کوچک باشد نشانه ی اعتماد به نفس پایین کودک است.

✳️اگر کودک مرتب نقاشی کند و پاک کند نشانه ی ترس و اضطراب درونی اوست.

✳️در مورد نقاشی خانه،اگر در و پنجره ای برای خانه نکشد،نشانه ی وابستگی شدید به مادر است.

🏡بهترین نقاشی که نشانه ی روان سالم در کودک است،کشیدن خانه با دودکش و پنجره و در و پرده و آنتن است.

خورشید در نقاشی کودک،نماد پدر است.خورشید با چشم و ابرو رابطه ی خوب با پدر را می رساند و خورشید سیاه ،تیرگی رابطه با پدر را می رساند.

اگر کودک آدمکی را نقاشی کند :

سر بزرگتر از بدن،ناسازگاری کودک را می رساند.

سر به تنهایی بدون بدن،اضطراب را می رساند