مجموعه مدارس هستی - پیش دبستانی و دبستان دخترانه و پسرانه - سعادت آباد - منطقه 2

حقوق کودکان از خانه تا مدرسه

حرمت الله پورمراد

مدرسه به عنوان مشتری خانواده عمل می کند، مدرسه کودکان را از خانواده ها می گیرد، برروی آنها ارزش افزوده ایجاد می کند و سپس آنها را به جامعه تحویل می دهد. مدرسه برای تربیت کردن خیلی دیر است چون بسیاری از عادت های رفتار کودکان در خانه شکل گرفته است. اما به طور کلی در یک نگاه دورنگرانه مدرسه مکانی است که والدین آینده ، هم اکنون در آن جا تربیت می شوند.

نقش سنتی مدرسه به عنوان انتقال دهنده معلومات امروز به نقش های چالش برانگیزی تبدیل شده است که با توجه به تحولات شتابنده و سریع جامعه به ویژه عصر ارتباطات ضرورت یک بازنگری در فلسفه وجودی مدارس ایجاد می کند. حال این سوال مطرح می شود مدرسه چگونه نیازهای روحی و روانی دانش آموز را برای گذر از چالش ها رفع می کند ؟

در این راستا این مقاله می کوشد تا به صورت خلاصه وضعیت کودک از خانه تا مدرسه به ویژه در حیطه بهداشت روانی ، پرورش و از همه مهمتر رابطه اولیا و مربیان را مورد تجزیه تحلیل قرار دهد و در پایان نیز راه حل هایی را در این رابطه ارایه نماید.

بهداشت روانی کودکان

منظور از بهداشت روانی ، سازگاری فرد با محیط اطراف خود می باشد، در صورتی که فرد بتواند خود را به راحتی با محیط اطراف تطبیق دهد، قابلیتهای خود را بروز دهد و فاقد اختلالات عاطفی و رفتاری باشد ، از بهداشت روانی برخوردار است . اضطراب ، هیجان ناخوشایندی است که با اصطلاحاتی مانند نگرانی ، دلشوره ، وحشت و ترس بیان می شود . نگرانی عامل بازدارنده ای است که قوه خلاقیت را از کودکان می گیرد ؛ به طوری که فرد توان شرکت در فعالیت های جدید و مبتکرانه را از دست می دهد و در تعامل با دیگران دچار شکست می شود . از دیدگاه روان شناسان و کارشناسان تربیت ، نگرانی و تشویش در کودکان معلول علل و عوامل زیر است: 1- اختلاف والدین 2- فشار برای موفقیت 3- بیماری های سخت افراد خانواده 4- ترس از مرگ خود یا اطرافیان 5- نبود والدین در منزل 6- احساس طرد شدگی 7- احساس بدگمانی 8- تضادهای انضباطی9- ممانعت کودک از شرکت در بازی ها و فعالیت ها 10- خط و نشان کشیدن 11- بی توجهی به حس مالکیت.

به طور کلی ، بی پناهی کودک در محیط خانه ، تنبیه بدنی شدید ، زندانی کردن کودک و آزار وی ، تحقیر و سرزنش ، بی توجهی ، عدم محبت متقابل، طرد کودک ، نارضایتی ، احساس ناایمنی ، اضطراب و محرومیت مالی، سبب بروز ناهنجاریهای رفتاری در کودک می گردند . به عبارت دیگر ، می توان گفت برخورد ناصحیح والدین در محیط خانه و مربیان در مدرسه موجب بسیاری از ناهنجاریهای رفتاری در کودکان می شود. به منظور پیشگیری از ناهنجاریهای رفتاری ، باید بین خانه ، مدرسه و مراکز تخصصی مشاوره ای ، هماهنگی لازم وجود داشته باشد . چنانچه ارزشها و باورهای خانوادگی ، متفاوت از عقاید و هنجارهای مدرسه باشد ، این تعارض ، می تواند زمینه ساز تشویق و نگرانی و در نتیجه ، بسیاری از اختلالات رفتاری در کودک باشد .

از خانه تا جامعه ، مدرسه

مدرسه اولین گام کودک در ورود به اجتماع، زندگی جمعی و آشنا شدن با دنیای پیچیده بیرون از خانه است. رشد شخصیتی و فکری کودک که در خانه شکل گرفته، در مدرسه تکمیل شده و قوام می یابد. نقش مدرسه در تربیت کودک بسیار حیاتی و اساسی است به همین دلیل است که باید والدین و معلمان در ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر باشند و در پرورش کودک یکدیگر را یاری رسانند. خانه و مدرسه به عنوان دو نهاد اصلی تعلیم وتربیت هر جامعه ای محسوب می شوند. وضعیت موجود هر جامعه ای نتیجه یادگیری دیروز افراد در خانه و مدرسه است و وضعیت فردای هر جامعه در نتیجه سرمایه گذاری هایی است که امروز روی دانایی افراد در خانه، مدرسه و جامعه انجام می گیرد.

انجمن اولیاء و مربیان مظهر همکاری خانه و مدرسه در امر تعلیم و تربیت کودکان و نوجوانان است. خانه و مدرسه دو نهاد تربیتی مهم به شمار می آیند که در صدرعوامل تأثیرگذار بر روند رشد و تکامل رفتار و منش نوباوگان جامعه قرار دارند، و مهمترین عامل در تربیت و رشد فکری و اخلاقی، هماهنگی و همسویی نظری و عملی میان مربیان و خانواده است. هر یک از دو کانون خانه و مدرسه، به تنهایی امکان عمل موفقیت آمیز نخواهد داشت و باید به عنوان یک مرکز و یک نهاد تعلیماتی و تربیتی تلقی شوند و مجموعه سیاست و برنامه هایی که آموزش و پرورش طراحی و به اجرا درمی آورد، در این دو کانون بر اساس یک سیاست ، یک بینش و یک هدف دنبال شود.

در نهایت می توان گفت موفقیت تحصیلی و تربیتی دانش آموزان، در گرو ارتباط صمیمی و همکاری دو نهاد خانه و مدرسه است.

از سوی دیگر کیفیت نظام آموزشی، ارتباط مستقیمی با امکانات مدارس و محیط دارد؛ به عبارتی، وجود فضا و زمان مناسب و کافی، اولین نیاز در یادگیری است. نظام آموزش و پرورش مناسب، یکی از پایه های پیشرفت در جوامع امروزی است. سرمایه گذاری در جهت ارتقای سطح کمّی و کیفی آموزش، هرچند بازده فوری ندارد، امّا قدم اول برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز جامعه است. بنابراین یکی از مهم ترین مسائلی که باید به آن پرداخته شود ایجاد محیط آموزشی مناسب در مدارس کشور است.





مدرسه مکانی امن برای همه کودکان

مدارس باید مکان‌هایی امن و دوستدار کودک باشند و همه کودکان حق دارند از آموزش بدون خشونت برخوردار شوند. ماده‌‌۲۸ پیمان‌نامه حقوق کودک سازمان ملل می‌گوید که همه کودکان از حق آموزش برخوردارند و اینکه تربیت در مدرسه‌ها باید به کرامت انسانی کودکان بینجامد همان‌طور که نام آموزش و پرورش گویای این مطلب است که در کنار آموزش باید به پرورش اخلاقی و فکری و شخصیتی کودک پرداخت و اولیای مدرسه عهده‌دار این مسئولیت هستند ولی متأسفانه در همان جایی که باید شخصیت کودک شکل بگیرد و توسط همان افرادی که مسئول این مهم هستند شخصیت کودک با برخوردهایی غلط خرد می‌شود و گاه علاوه بر صدمات روحی غیرقابل جبران ، صدمات جسمی نیز به دانش‌آموزان وارد می‌شود.

خشونت می‌تواند اثرات فراوانی روی کودکان داشته باشد که تا سال‌ها بعد احساس شود. این تاثیرات ممکن است شامل موارد زیر باشد:۱ مشکلات سلامت جسمی از قبیل تغییر رشد مغز، جراحات، کوفتگی‌ها و شکستگی‌ها. ۲ مشکل در برقراری ارتباط با سایر افراد. ۳ مشکلات یادگیری. ۴ مشکل در بیان احساسات. ۵ .افزایش احتمال در معرض خطر قرار گرفتن مثل استفاده از مواد‌مخدر. ۶ پرخاشگری. ۷ افسردگی و افت تحصیلی.

نتیجه

نقشی که نهادهای آموزشی به ویژه مدرسه ها در رفع مشکلات کودکان و نوجوانان انجام می دهند بسیار مهم و تعیین‌کننده است. به همین دلیل است که نظام های آموزشی بسیاری از کشورها هدف ایجاد مهارت‌های غیر درسی نظیر افزایش آستانه تحمل و بردباری برای مواجهه با پیچیدگی های جوامع امروزی را جدی می‌گیرند . بهبود پندار درباره خود ، افزایش اعتماد به نفس ، کاهش احساس حقارت ، توانایی بحث کردن ، درست دیدن مسائل و نحوه سازگاری با اجتماع از مهارت‌هایی است که می‌توان در مدرسه به دانش آموزان آموخت تا بهتر با مشکلاتشان رودررو شوند .

معلم خوب و برجسته مى‏تواند تأثیر مثبتى بر کودک بگذارد که در تمام طول عمر، ماندگار است. همچنین معلم بد نیز مى‏تواند روى کودک تأثیر بگذارد و صدمه‏اى ماندگار به او وارد سازد. در این میان والدین وظیفه دارند که پیرامون ارتباط معلم و کودکانشان مطلع باشند و مشکلات آنان را بشناسند.

از سوی دیگر ارتباط اولیای دانش آموز با مسئولان مدرسه ، خصوصا انجمن اولیا و مربیان نه تنها در بهبود روش های آموزشی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اثر خواهد گذارد بلکه در پرورش روحی و روانی دانش آموزان که مهمترین عامل بالندگی و سازندگی آنان خواهد بود نیز موثر می باشد . اگر در این بخش این دو گروه با یکدیگر به خوبی تعامل و تبادل آرا ننمایند چه بسا ممکن است مهمترین نیازهای تربیتی دانش آموزان نادیده گرفته شود . از جهت دیگر این تعامل موجب می گردد تا هر دو گروه اولیا دانش آموزان و اولیا آموزشی تبادل اطلاعاتی درباره حقوق کودک و نحوه رفتار با او داشته باشند و یکدیگر را به سوی تعالی پرورشی نسل فردا هدایت نمایند . یکی دیگر از تعامل این انجمن ها پیوستگی اولیا و پیرو آن دانش آموزان با مدرسه و نحوه رفتار با کودکان و حقوق آنان می باشد که می بایست توسط همه افرادی که با این غنچه های زیبا در ارتباط هستند عمل شود ، عدم به کارگیری خشونت و تبعیض بین کودکان است که از این طریق دو نهاد خانواده و مدرسه در کنار هم قرار می گیرند و از مسایل مبرم بعدی جلوگیری خواهند نمود .