وقتی شرایط اقتصادی، خانواده را از مدرسه غیردولتی به دولتی می‌برد؛ انتخاب یا اجبار؟

من همیشه فکر می‌کردم انتخاب مدرسه، یکی از تصمیم‌های مهم هر خانواده برای آینده فرزندش است. اما این روزها بیشتر به این فکر می‌کنم که آیا همه خانواده‌ها واقعاً امکان انتخاب دارند؟

خانواده‌ای را می‌شناسم که دخترش تا دبیرستان و پسرش تا کلاس سوم دبستان در مدارس غیردولتی، آن هم از مدارس لوکس تهران، درس خوانده‌اند. پدر خانواده کسب‌وکار پررونقی داشته و ظاهراً شرایط برای ادامه تحصیل بچه‌ها در همان مدارس فراهم بوده است.

اما شرایط کسب‌وکار تغییر کرده. تحریم‌ها و محدودیت‌های فعالیت اقتصادی، شرکت را با مشکلات جدی روبه‌رو کرده و فشار مالی آن‌قدر سنگین شده که خانواده دیگر نتوانسته هزینه‌های قبلی مدرسه را ادامه دهد.

در نهایت، تصمیمی که شاید چند سال پیش حتی به ذهنشان هم نمی‌رسید، به یک گزینه جدی تبدیل شده است: رفتن به مدرسه دولتی.

این خانواده احتمالاً تنها خانواده‌ای نیست که با چنین مسئله‌ای روبه‌رو شده؛ هرچند برای اینکه بفهمیم این اتفاق در چه ابعادی رخ داده، به آمار معتبر نیاز داریم.

اما به نظرم مسئله فقط تغییر مدرسه نیست. مسئله این است که وقتی شرایط مالی خانواده عوض می‌شود، چه اتفاقی برای کیفیت آموزش و تجربه تحصیلی فرزندش می‌افتد؟

بعضی خانواده‌ها سال‌ها برای مدرسه‌ای هزینه کرده‌اند که علاوه بر آموزش، انتظار توجه بیشتر به رفتار، روحیه، روابط اجتماعی و وضعیت تحصیلی فرزندشان را داشته‌اند. حالا اگر مجبور شوند مدرسه را عوض کنند، طبیعی است که نگران باشند این حمایت‌ها چقدر ادامه پیدا می‌کند.

از طرف دیگر، نباید تصور کنیم هر مدرسه دولتی کیفیت پایینی دارد یا هر مدرسه غیردولتی لزوماً بهتر است. واقعیت این است که کیفیت مدرسه به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از معلم و مدیر گرفته تا فضای کلاس، امکانات و نحوه رسیدگی به دانش‌آموزان.

سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) هم در بررسی نتایج آزمون بین‌المللی PISA 2022 نشان داده که تفاوت عملکرد دانش‌آموزان مدارس دولتی و خصوصی، وقتی وضعیت اقتصادی و اجتماعی دانش‌آموزان را در نظر بگیریم، به سادگیِ مقایسه اولیه نیست. یعنی صرفاً خصوصی یا دولتی بودن مدرسه، به‌تنهایی برای قضاوت درباره کیفیت آموزش کافی نیست.

منبع برای مطالعه بیشتر:

https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-ii_a97db61c-en/full-report/component-13.html

با این حال، خانواده‌ای که سال‌ها به یک مدرسه و شیوه مشخص آموزش عادت کرده، حق دارد درباره تغییر محیط آموزشی فرزندش سؤال داشته باشد. همان‌طور که خانواده‌ای که از ابتدا مدرسه دولتی را انتخاب کرده، حق دارد از کیفیت آموزش و امکانات مدرسه فرزندش مطمئن باشد.

به نظرم نباید خانواده‌ها را بابت انتخاب مدرسه دولتی یا غیردولتی قضاوت کنیم. گاهی این انتخاب حاصل ترجیح شخصی است و گاهی حاصل شرایطی که خانواده نقشی در ایجاد آن نداشته است.

دوست دارم نظر خانواده‌ها و معلمان را بدانم:

اگر خانواده‌ای به دلیل مشکلات اقتصادی مجبور شود فرزندش را از مدرسه غیردولتی به دولتی منتقل کند، به نظر شما مهم‌ترین نگرانی‌اش باید چه باشد؟ کیفیت آموزش، تفاوت محیط فرهنگی، توجه معلم به دانش‌آموز یا سازگاری کودک با مدرسه جدید؟

و اگر چنین تجربه‌ای داشته‌اید، خوشحال می‌شوم از تجربه‌تان بگویید. شاید تجربه‌های واقعی ما کمک کند خانواده‌های دیگری که در شرایط مشابه قرار دارند، تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند.