۱۵٫۹m
۳٫۹m
مقدمه: "مهاجرت" را می توان در ردیف سخت ترین و مهمترین تصمیمات زندگی به شمار آورد. چالشی بزرگ که می تواند نه تنها بر شخص بلکه بر نسلهای آینده نیز تاثیر بگذارد. چه بسیار خانواده های که بعد از مهاجرت با چالش های غیر قابل حلی روبرو شده اند که یا مجبور به بازگشت و یا تحمل یک زندگی پیش بینی نشده شده اند. مهاجرت هر یک از اعضای خانواده را به نوعی به چالش می کشد، والدین در یک سو و کودکان در سوئ دیگر با مسائل و مشکلات روبرو می شوند. وضعیت کودکان قبل از مدرسه و والدین تا حدود زیادی مشخص است. یک سو کاملا آماده پذیرش جامعه جدید و سوئی دیگر به ثبات فرهنگی، اخلاقی در جامعه قبلی رسیده و در این میان کودکان دانش آموزی که از نظر فکری، زبانی، درسی و جنبه های دیگر مانند آونگی بین جامعه جدید و جامعه قبلی در رفت و آمد هستند وضعیت بغرنجی دارند. "دانش آموز و مهاجرت" در کنار "مهاجرت دانش آموزان" مبحث مهم "مشکلات دانش آموز مهاجر" را پیش می کشد.
در این مقاله با تکیه بر تجربیات خانواده های که مهاجرت کرده و این چالشها را پشت سر گذارده اند و گفتگو با متخصصان علوم اجتماعی سعی کرده ایم که چشم اندازی از آنچه که دانش آموزان در مهاجرت با آن روبرو می شوند و کارهای که قبل از مهاجرت باید انجام شود را تقدیم شما کنیم.
رفتن یا ماندن؟ مسئله این است.
زمانی که والدین به این نتیجه می رسند که "رفتن" بهتر از "ماندن" است، مرحله ای از زندگی شروع می شود که تمامی مراحل قبل و بعد را تحت تاثیر قرار می دهد. گوی قرار است ریشه در یک خاک و میوه در آسمان دیگری باشد. دشواری های پیش رو بسیار است. ناشناخته بودند مقصد، پذیرا بودن یا نبودن جامعه مقصد، تفاوت های فرهنگی، امور مالی و کسب درآمد در یک جامعه غریب، مواجهه کودکان با جامعه جدید، نگاه جامعه مقصد به کودکان، توانای هم سطح شدن کودکان در مدرسه با دیگر دانش آموزان، و بسیار سوالات غریبی که پاسخ های نامعلوم و مجهول دارند.
در ذیل سعی شده است هر یک از موضوعات بالا که می تواند دغدغه هایی برای خانواده بوجود آورد را مطرح کرده و پاسخی برای آنها بیابیم.
چک لیست مهاجرت
چک لیست مهاجرت چیست؟ چک لیست مهاجرت اشاره به مواردی دارد که تمامی لوازم، مسائل، امور و مشکلات، و غیره را که لازم است قبل از مهاجرت، در زمان ورود و بعد از ثبیت وضعیت انجام دهید به شکل مدون و مکتوب به شما نشان می دهد. با مشورت با موسسه مهاجرتی یا دوستان و آشنایانی که قبل از شما مهاجرت کرده اند اقدام به تهیه چک لیست مهاجرت کنید. هر آنچه را که لازم است انجام دهید یا فراهم کنید یا بخرید یا بفروشید بر روی یک برگه به شکل جدول بندی با تعیین زمان حدودی مشخص کنید و سعی کنید طبق آن عمل کنید. چک لیست مهاجرتی در واقع نقشه راه شما برای سهولت امور است و از غافلگیر شدن یا اتلاف وقت شما جلوگیری می کند.
یادگیری زبان کشور مقصد
زبان، زبان، زبان و باز هم زبان. به محض اینکه تصمیم به مهاجرت گرفتید بلافاصله برای یادگیری زبان اقدام کنید. برای خود و برای فرزندان خود. به محض اینکه برایتان مسجل شد مقصد کجاست، شروع به یادگیری زبان آن کشور کنید. یادگیری زبان، کلید ورود به جامعه میزبان است. آموزشگاههای خصوصی و برخی سفارتخانه ها، مدارس بین المللی و مدارس دو یا چند زبانه بهترین گزینه هستند که می توانند کمک کنند.
در زمان ثبت نام فرزندان در مدرسه، متوجه اهمیت زبانی که او یاد گرفته می شوید. در خیلی از کشورها سطح دانش دانش آموز مهاجر را بر اساس امتحانی که از او گرفته می شود تعیین می کنند. اگر دانش آموز موفق به یادگیری زبان میزبان در کشور مبدا نشده است نگران نباشید، کودکان و نوجوانان به راحتی از عهده ارتباط برقرار کردن بین خودشان بر می آیند و خیلی زود می توانند به زبان کشور میزبان تکلم کنند. اگر دانش آموز مجبور به تکرار یک کلاس در سال بعد شود از این موضوع استقبال کنید و کودک را تحت فشار نگذارید.
تفاوت های فرهنگی:
در خیلی از موارد تفاوت های فرهنگی منجر به شوک فرهنگی مهاجرت شده است. بسیار دیده شده است که خانواده با اینکه چندین سال در کشور مقصد سکونت داشته است و حتی مسئله زبان را هم به خوبی حل کرده ولی نتوانسته است که با فرهنگ کشور مقصد کنار بیاید. خانواده مهاجر چندان در چنبره خود فرو رفته است که با هیچ عضوی از فرهنگ مقصد آشنایی نداشته و تنها با دیگر اعضا جامعه خود آشنا است. در هیچ رویداد فرهنگی مانند جشن ها، جشنواره های هنری و فرهنگی، اجرای موسیقی و غیره شرکت نمی‌کند و حتی از خوردن غذای جامعه میزبان خودداری می کند. در چنین وضعیتی کودکان بدترین آسیبها را می بینند چون این کودکان هستند که بین دو سنگ آسیاب خانواده و جامعه در دام افتاده و نه می توانند از یکی بریده و نه می توانند به دیگری برسند. چنین آسیبهایی تا همیشه با کودک مانده و نتیجه آن می شود که یا خود آسیب می بیند و یا به جامعه آسیب وارد می کند.
بهترین راه حل برای رفع این مشکل این است که قبل از مهاجرت نهایی سفرهای کوتاهی با هدف آشنایی با جامعه میزبان انجام شود و در این سفرها بهتر است که فرزندان و خانواده همراه باشند تا در مهاجرت نهایی دچار شوک فرهنگی مهاجرت نشوند. مطالعه از طریق خواندن کتابهای ادبی، آثار هنری، فیلمهای سینمایی و هر آنچه که مربوط به جامعه میزبان باشد می تواند در آشنایی با آن جامعه موثر واقع شود.
اگر امکان سفر به کشور مقصد را ندارید، سعی کنید با سفر به دیگر کشورها که فرهنگ مشابه یا نزدیک دارند کودکان را با تفاوت های فرهنگی آشنا کنید. حتی مطالعه کتاب و اینترنت و دیدن فیلم می تواند خانواده مهاجر را با فرهنگ جامعه میزبان آشنا کند. جستجو کنید که آیا در کشور خود جامعه یا اجتماع یا گروه هایی از مردم جامعه میزبان وجود دارند یا خیر. اگر چنین گروه هایی وجود دارند سعی کنید با آنها ارتباط برقرار کندی.
تفاوت های اجتماعی
در اینجا منظور از تفاوت های اجتماعی، چگونگی مواجه با امکانات و ابزارهایی است که مردم کشور میزبان از آن استفاده می کنند. رفتارهای متفاوتی که مردم در زمان استفاده از تاکسی، مترو، رفتن به رستوران، سینما، استخر های عمومی، روزهای تعطیل عمومی، مراسم عروسی، تولد، عزاداری، ورزش از خود نشان می دهند و می تواند برداشت های متفاوتی را به دنبال داشته باشد. نمونه بسیار ساده آن استفاده از تاکسی می باشد. در خیلی از کشورها یک تاکسی برای یک مسافر است در حالیکه در ایران یک تاکسی می تواند تا 4 مسافر را حمل کند.
همانند مورد پیشین با سفری کوتاه به کشور مقصد می توان از چنین مواردی مطلع شده و با آمادگی قبلی با آنها مواجه شد. دوستان یا آشنایانی که در این کشور سکونت دارند یا با آن آشنای دارند و موسسه ای که امور مهاجرت شما را انجام می دهد می توانند اطلاعات لازم را به شما بدهند.
تفاوت های سیستم آموزشی
قبل از مهاجرت باید از چند و چون سیستم آموزشی جامعه میزبان آشنا شوید. باید دید زمان ورود به کشور مقصد وضعیت مدارس چگونه است. آیا در زمان تعطیلات است یا در وسط سال تحصیل‌ی است؟ آیا فرزند شما نیاز به گذراندن امتحان ورودی دارد؟ یا می تواند بلافاصله وارد کلاس شده و با بقیه دانش آموزان درس را ادامه دهد؟ آیا نیاز به داشتن مدرک زبان است؟ یا خود مدرسه دوره پیش نیاز زبان را برگزار می کند؟
با استفاده از اینترنت، موسسه امور مهاجرت و تماس با افراد ساکن در این کشور می توانید اطلاعات لازم را به دست آورید.
تفاوت های اقلیمی
تصور کنید شخصی از شهداد کرمان، در مجاورت کویر لوت، بخواهد به شهر چرچیل در شمال کانادا مهاجرت کند، قطعا لباس های را که در شهداد می پوشد نمی‌تواند با خود ببرد. با توجه به اینکه در ابتدای ورود نیاز است تا آنجای که می توانید در هزینه های صرفه جوی کنید بهتر است پوشاک مناسب را در کشور خود تهیه کنید و با خود ببرید. تا جایی که فرهنگ شما مانعی نباشد بهتر است از نوع پوشاک جامعه میزبان استفاده کنید. استفاده از پوشاک متمایز باعث جداسازی شده و انطباق با جامعه میزبان را مشکل می کند.
آموزش حرفه و فن
خیلی از جوامع اجازه کار را به افراد می دهند و حتی دانش آموزان در زمان تعطیلی نیز می توانند در کنار والدین یا حتی در مکانهای دیگر کار کنند و منعی برای آن وجود ندارد. توصیه می شود اگر فرزند شما در هر زمینه ای استعداد و علاقمندی نشان می دهد او را تشویق کنید که یک حرفه را یاد بگیرد تا در صورت نیاز بتواند در زمان مورد نیاز در رفع نیازهای خانواده همراهی کند.
سعی کنید از قوانین مربوط به کار در جامعه میزبان آگاه شوید. انجام برخی از کارهای در یک جامعه منعی ندارد ولی ممکن است در جامعه دیگر برای دانش آموز سنگین تشخیص داده شود و ممانعت به عمل آید. ساعات مجاز کار، حقوق، مالیات، ابزارهای لازم برای آن کار، و غیره اطلاعاتی است که دانستن آنها می تواند مفید باشد. از تاثیر سابقه کار در مهاجرت غافل نباشید.
براساس آنچه در بالا خواندیم متوجه می شویم که بهترین راه برای کم کردن مشکلات در زمان مهاجرت شناخت بهتر و بیشتر جامعه میزبان است. این شناخت به چند صورت حاصل می شود. یادگیری زبان بعنوان کلیدی ترین عامل شناخت مستقیم جامعه میزبان باید در اولویت اول باشد. اگر خانواده از نظر مالی در شرایط مطلوبی است توصیه می شود که فرزندان خود را در مدارس بین المللی ثبت نام کند. فضای این مدارس به گونه ای است که خیلی از دانش آموزان مهاجرت را تجربه کرده اند یا اینکه خود در ایران مهاجر هستند. زبان انگلیسی زبان اصلی تدریس و آموزش می باشد و این باعث می شود که دانش آموز در کشور میزبان با آمادگی بیشتری در مدارس حضور پیدا کند. در صورت در دسترس نبودن مدارس بین المللی، آموزشگاههای خصوصی، مدرس خصوصی نیز می تواند کمک زیادی کند.
شناخت جامعه میزبان از راههای دیگری نیز امکان پذیر است مانند: مطالعه درباره کشور میزبان، سفر به آن جامعه قبل از مهاجرت و اقامت نهایی، گفتگو با افرادی که در آنجا زندگی کرده اند یا هم اکنون زندگی می کنند، پیدا کردن گروه های که در شبکه های اجتماعی فعال هستند و در حال حاضر ساکن این جوامع هستند، بخش های فرهنگی سفارتخانه کشور مقصد در کشور مبدا، موسسه ای که امور مهاجرت شما را انجام می دهد.
تاکید بر این است که وضعیت کودکان در اولویت باشد. به یاد داشته باشید که آینده فرزندان از اصلی ترین دلایل مهاجرت خانواده است. آسان کردن ارتباط می تواند کمک بزرگی به آنها کند. بنابراین، با آماده سازی آنها در کشور خود می توانید گام نهادن در این راه سخت را برای آنها آسان کنید.
شما می توانید با مطالعه مقاله "مدارس ایرانی در خارج از کشور" و "مشکلات دانش آموزان و والدین در مهاجرت" در وب سایت مدرسه کلوب اطلاعات مفیدی درباره وضعیت دانش آموز و تحصیل‌در مهاجرت کسب کنید.
به یاد داشته باشید که با ثبت نام در وب سایت مدرسه کلوب می توانید با مطرح کردن سوالات خود، بطور مستقیم با تعداد زیادی از مسئولین مدارس، والدین و حتی دانش آموزان در تماس بوده و پاسخ سوالات خود را دریافت کنید.
