تدوینگران گزارش تخصصی علاوه بر دانش حرفه ای،نیاز به مهارت حرفه ای نیز دارند و این مهارت برای دانشجویان تربیت معلم از طریق دروس کارورزی و برای تدوینگران گزارش تخصصی شاغل از طریق هم آموزی و انتقال تجربیات صورت می گیرد.اما متأسفانه تاکنون برای تدوینگران گزارش تخصصی فرصتی برای انتقال تجربیات به شکل عملی و واقعی آن وجود نداشته و تیم گزارش تخصصی می تواند این فرصت را برای اعضای تیم فراهم آورد.
بکارگیری خرد جمعی برای بهبود مسأله های گزارش تخصصی
هر چند تاکنون جشنواره الگوهای برتر تدریس در آموزش و پرورش اجرا شده است،اما فیلم گرفته شده از حتی نفرات اول اینگونه جشنواره ها ویژگی الگو و مفید بودن را برای سایر تدوینگران گزارش تخصصی در حد خیلی خوب نداشته است زیرا حاصل تلاش و خرد یک فرد بوده است و به طور مسلم اندیشه و تجربه یک فرد نمی تواند خیلی کامل باشد.اما گزارش تخصصی به دنبال بکارگیری خرد جمعی برای ارائه الگوهای برتر تدریس است.از این رو دستیابی به تدریس های برتر سهل الوصول تر خواهد بود.
تسهیل در فهم مطالب و سرعت تدوین گزارش تخصصی
مسأله بسیارمهمی که در سال های اخیرمورد نقد صاحبنظران نظام تعلیم و تربیت قرار گرفته است،حافظه محوری و ناپایداری آموخته ها در ذهن دانش آموزان می باشد.هر چند این مسأله ریشه در عوامل متعددی دارد اما یکی از مهم ترین آن ها روش های نامناسب تدریس می باشد. و گزارش تخصصی فرصت و بستر مناسبی برای هم اندیشی و هم آموزی تدوینگران گزارش تخصصی برای یافتن راه مناسب در جهت افزایش درک و فهم و تعمیق آموخته ها می باشد.
بازنگری در روش های تدریس انفرادی و سلیقه ای گزارش تخصصی
هر یک از تدوینگران گزارش تخصصی ممکن است سال ها درسی را بنا به روش و سلیقه شخصی خود تدریس کرده و نتیجه مطلوب را هم عملکرد فراگیرا خود نگرفته باشند.اما گزارش تخصصی این امکان و فرصت را به تدوینگران گزارش تخصصی می دهد تا روش های تدریس همکاران خود را از نزدیک مشاهده کرده و با بازنگری در روش های تدریس خود با روش های مناسب تر و بهتر آشنا شده و از آن ها در کلاس خود استفاده کنند.
برنامه ریزی در گزارش تخصصی
یکی از برنامه های خیلی مهم دروس پژوهی ارائه یک جدول زمان بندی مشخص به منظور اجرای گزارش تخصصی در کلاس می باشد.
گزارش تخصصی و فواید آن
به پیش بینی مکتوب و از قبل برنامه ریزی شده آن چه که معلم قرار است هنگام تدریس با توجه به موضوع و هدف درس،گام به گام آن ها را به مرحله اجرا درآورد تا بتواند مفاهیم مورد نظر را با اتخاذ روش مناسب تر به فراگیران انتقال داده و تدوین گزارش تخصصی آنان را ارتقاء بخشد،گزارش تخصصی گفته می شود.
مهم ترین فواید گزارش تخصصی نویسی عبارت است از:
سازمان بندی گزارش تخصصی
هرچند الگوهای مختلف و متنوعی در گزارش تخصصی نویسی وجود دارد اما مهم ترین مشخصاتی که در اکثر گزارش تخصصی ها وجود دارد عبارتست از :
الف)اقدامات و فعالیت های قبل از تدریس
ب) اقدامات و فعالیت های حین تدریس
ج) اقدامات و فعالیت های بعد از تدریس
الف) اقدامات و فعالیت های قبل از تدریس:
شامل عنوان درس،دوره و پایه تحصیلی،تاریخ و ساعت اجرا، مدت اجرا، نام مدرسه، معلم یا مجری تدریس،تعداد فراگیران و . . . (نمونه گزارش تخصصی تکمیل شده مربوط به فعالیت های قبل از تدریس در قسمت ضمایم آمده است).
منظور از هدف (یا هدفهای کلی ) هدفی است که در پایان آموزش انتظار می رود فراگیر به آن ها دست یافته و آن را یاد گرفته باشد.تعیین هدف کلی،جهت فعالیت های معلم و دانش آموزان را مشخص می کند.
البته هدف کلی هر درس را می توان به تفکیک در سه حیطه شناختی،عاطفی و روانی-حرکتی مشخص کرد.
از آن جا که آموزش با هدف تغییر در ذهن (فکر و اندیشه) ،احساسات(عواطف) و رفتار (مهارت) صورت می گیرد ،هنگامی که هدف آموزش تغییر و یا تکمیل دانش،شناخت،فهم فراگیر باشد،«حیطه شناختی » مورد نظر می باشد.هنگامی که هدف آموزش تغییر و یا تکمیل توجه ،عواطف،ارزش ها و احساسات فراگیر باشد، «حیطه عاطفی » مورد نظر می باشد و هنگامی که هدف آموزش تغییر و یا تکمیل رفتار و مهارت های حرکتی فراگیر باشد، «حیطه روانی-حرکتی» مورد نظر است.
در این مرحله معلم باید مشخص کند که هر مفهوم را در چه حیطه ای از حیطه های سه گانه و در چه سطحی از سطوح مختلف آن حیطه می خواهد آموزش دهد.
حیطه شناختی در گزارش تخصصی
همان طور که اشاره شد مهم ترین هدف حیطه شناختی تغییر و یا تکمیل دانش،درک و فهم و به طور کلی افزایش توانمندی و قدرت اندیشه و تفکر در فراگیر است.البته این حیطه خود دارای ۶ طبقه یاسطح است و بالارفتن و قرار گرفتن در هر طبقه مستلزم دارا بودن طبقه قبل نیز می باشد:
سطح دانش در گزارش تخصصی
توانایی به خاطر سپردن مطالب و حفظ و یادآوری مجدد آن ها (بدون تغییر) .مانند : «نام بردن» پایتخت کشورها ،مراکز استان ها و یا «تعریف» بعضی از واژه ها و اصطلاحات مثل آن چه که در کتاب آمده است و .
سطح درک و فهم در گزارش تخصصی
توانایی درک مفهوم مطالب کتاب از طریق کلمات و جملاتی که خود شخص آن ها را می سازد و مفهوم را توضیح می دهد. (و نه این که آن چه را حفظ کرده عیناً بازگو نماید) مانند:این که «خلاصه » داستانی را که خوانده«توضیح دهد» و یا برداشت و «تفسیر» خود را از یک عکس «بیان کند» و یا معنی و منظور عبارت خوانده شده را «شرح دهد» و . . .
سطح کاربرد در گزارش تخصصی
توانایی استفاده عملی از معلومات کسب شده در زمان مناسب و موقعیت متفاوت با زمان آموختن ( و با هدف میزان توانایی فرد در بکارگیری مفاهیم انتزاعی) مانند « استفاده» از لغات جدید در جمله و یا «کاربرد» جمع و تفریق و ضرب و تقسیم در موقع خرید از فروشگاه و یا « بکارگیری» قطب نما یا قبله نما برای تعیین جهت و …
سطح تجزیه و تحلیل در گزارش تخصصی
توانایی تجزیه و تقسیم کردن مطالب به اجزای تشکیل دهنده (با هدف شناخت اجزا) و برقراری ارتباط بین اجزا و شناخت سازمان و ساختار موضوع مورد نظر،مانند این که عامل حمله نظامی آمریکا به عراق یا افغانستان را شناسایی و تحلیل نماید و یا علل افزایش سن ازدواج بین جوانان را «دسته بندی» و در مورد «ارتباط بین عوامل» «بحث کرده» و تأثیر هر یک از عوامل را «تجزیه و تحلیل » کند.
ترکیب در گزارش تخصصی
توانایی در هم آمیختن و به هم پیوستن اجزا و ارائه یک ساخت نو و ترکیب جدید و خلاقانه مانند «نوشتن و خلق» یک انشاء،داستان،کتاب،مقاله و یا «ارائه یک طرح» و «راه حل » در راستای مشکل اشتغال ،ازدواج و اسکان جوانان و یا «پیش بینی » بحران های اقتصادی،فرهنگی و منطقه ای و بین المللی و یا « پیشنهاد» به منظور صرفه جوئی در مصرف آب و برق و گاز و یا «ابداع» و «اختراع» یک وسیله جدید و . . .
ارزشیابی
توانایی «مقایسه و قضاوت» و «داوری» آگاهانه در مورد پدیده ها براساس شاخص ها و معیارهای عقلی و مشخص و سپس تصمیم گیری و «انتخاب» بهترین ها (البته دستیابی به این سطح مستلزم تدوین گزارش تخصصی سطوح قبلی است) .مانند انتخاب بهترین جمله و یا بهترین داستان از بین جملات و داستان های ارائه شده و بر اساس معیار های تعیین شده و یا «نقد و بررسی» و قضاوت و داوری در مورد عملکرد تیم ملی فوتبال در مسابقات آسیائی و یا جهانی و یا تصمیم گیری در مورد انتخاب رشته تحصیلی در دانشگاه (این سطح از حیطه شناختی را می توان حلقه اتصال به حیطه عاطفی دانست)
حیطه عاطفی
این حیطه بیشتر با احساسات ،نگرش ها و عواطف و علایق افراد مرتبط است.از این رو سنجش آن ها نیز در مقایسه با حیطه شناختی مشکل تر خواهد بود.این حیطه دارای ۵ سطح و طبقه می باشد که عبارتند از:
سطح دریافت و توجه
در این سطح دانش آموز با پدیده یا موضوعی آشنا شده و یا معلم سعی می کند توجه دانش آموز خود را به موضوعی جلب کند. «توجه» اولین گام برای پیمودن مراحل بعدی این حیطه است.زیرا در مراحل بعدی خود دانش آموز داوطلبانه به سمت موضوع مورد نظر رفته و آن را دنبال خواهد کرد.مانند «توجه نشان دادن» دانش آموز به انواع بازی ها،کشیدن نقاشی و یا نحوه خواندن شعر توسط معلم و یا «گوش دادن » به توضیحات معلم در مورد فرایض دینی و یا «دقت» دانش آموز به انجام آزمایش های علوم توسط معلم و. . .
سطح واکنش و پاسخ دادن در گزارش تخصصی
در این سطح انتظار می رود که دانش آموز پس از توجه به موضوع مورد نظر و محرک ها نسبت به آن «واکنش نشان داده» به آن «پاسخ مثبت بدهند» به عنوان مثال پس از توجه به مقررات مدرسه و کلاس،از آن پیروی نماید و یا پس از توضیحات معلم در مورد اهمیت نماز،از آن «استقبال کند» و یا پس از توجه به اهمیت درس خواندن سعی کند درس های خود را« مطالعه کند» و «تمرین» های کتاب را با «میل و رغبت انجام دهد» و یا پس از توجه به اهمیت کمک کردن در امور خانه،به پدر و مادر خود«کمک کند» و یا به بی توجهی قدرت های بزرگ به مردم مظلوم فلسطین «واکنش نشان دهد»
البته باید توجه داشت که در این مرحله واکنش ها ممکن است سطحی باشد و یا عمق بیشتری داشته باشد.همچنین واکنش ها مکن است مثبت و یا منفی و یا بینابین باشد.
ارزش گذاری در گزارش تخصصی
در این سطح دانش آموز پدیده ها یا موضوعات را ارزش گذاری و اولویت بندی می کند و برخی از آن ها را بر موارد دیگر ترجیح می دهد.به عبارت دیگر در این سطح فراگیر بدون اجبار،پدیده ها و یا موضوع و یا رفتاری را رد کرده «تکذیب» و یا می پذیرد و «تأیید» و حتی نسبت به آن اعتقاد پیدا می کند و خود را نسبت به آن ارزش متعهد می داند و دیگران را هم به آن ارزش ها «دعوت» می کند.مانند دعوت کردن از دیگران برای شرکت در مراسم روز عاشورا و یا دعوت از آن ها برای مشارکت در امور خیریه و . . . . . .
سازمان دهی ارزش ها
پس از آن که دانش آموز پدیده و یا موضوعی را مورد توجه قرار داد و نسبت به آن واکنش نشان داد و در سطح سوم آن را ارزشمند شمرد.در این مرحله می بایست این ارزش را با سایر ارزش های قبلی و همچنین ارزش های بعدی تطبیق داده و آن هارا سامان دهی کند.و تقدم و تأخر آن ها را «مشخص کند »و یک نظام ارزشی نسبتاً پایدار برای خود به وجود آورد.به عنوان مثال در مواجهه با منافع مادی و دنیوی و دستیابی به سود آنی و منافع معنوی و اخروی و دستیابی به سعادت آتی ،با سامان دهی آن ها ،دست به انتخاب و یا ترجیح یکی بر دیگری بزند و سپس از انتخاب خود «دفاع کرده » و حتی دیگران را نیز به «طرفداری» از عقیده خود تشویق کند.
تبلور و درونی شدن ارزش ها در گزارش تخصصی
در سطح پنجم حیطه عاطفی دانش آموز دارای مجموعه ای از ارزش های سازمان یافته است که تقدم و تأخر آن ها نیز در مرحله قبلی مشخص شده و در این مرحله با تثبیت آن ها می تواند برای مدت قابل توجهی رفتار وی را تحت تأثیر قرار داده و زمینه را برای تثبیت شخصیت غالب وی فراهم آورند.در این حالت ارزش و یا رفتار مورد نظر در فرد درونی شده و در شخصیت فرد متبلور می شود و او را کنترل کرده و فلسفه زندگی اش می شود.و به عبارت بهتر رفتار فرد تحت کنترل ارزش هایش قرار می گیرد.در چنین حالتی فرد در برابر ارزش های متعارض با ارزش های خود «مقاومت کرده» و در پی «اثبات عقیده» خود می باشد.
حیطه روانی – حرکتی در گزارش تخصصی
در حیطه روانی حرکتی تدوین گزارش تخصصی همراه با حرکت و فعالیت بدنی و فیزیکی است و مهم ترین هدف این حیطه،دستیابی دانش آموز به مهارت مطلوب و سرعت و دقت و درستی عمل می باشد.مانند نوشتن،صحبت کردن،شنا کردن،نقاشی کردن،انجام آزمایش و مهارت های حرفه ای و . . . .
در حال بارگذاری...
۱۵٫۹m
۳٫۹m
۱۰٫۵m