سن خلاقیت - تربیت فرزند خلاق

این سوال توی ذهن هر پدرو مادری شکل می گیرد که چگونه می تواند تربیت فرزند خلاق خود را انجام دهد یا سن خلاقیت چه سنی است؟

که آیا فرزندشان خلاق یا با هوش است اگر اینطور است چه باید بکنند؟

معمولا سن طلایی تفکر خلاق برای کودکان سن 5 سالگی است که پدرو مارها می بایست از سن 3 تا 5 سالگی تلاش برای رشدو پرورش تفکر خلاق کودک خود را داشته باشند.

که ما تعدادی از این راهکارها را برای شما می آوریم و امیدوارم شما هم با تجربیات خود در زمینه پرورش تفکر خلاق در کودک رهگشا باشید برای والدینی که علاقمند به این مسئله هستند.

شاید به عنوان یک پدرو مادر پیشرو مایل باشید در صورتیکه فرزند شما زمینه های خلاقیت و هوش را دارد شما بتوانید متوجه آن بشوید تا این استعداد فرزندتان به عرصه ظهور برسد. که استیوجابز زمان خود باشد که با درست کردن برند اپل دگرگونی در زمان خود ایجاد کرد یا مارک زاکربرگی باشد که شبکه اجتماعی را طراحی کرد که کل دنیا در آن با هم متصل می شوند.

تمامی اختراعات حاصل تفکر خلاق است چطور می توان به عنوان یک پدر و مادر مسئول می توانیم تفکر خلاق فرزندمان را توسه و پیشرفت بدهیم و زمینه های حضور تفکر خلاق را داشته باشیم.

- اگر کودک شما از دو سالگی هوش خود را نشان داده است باید بدانید که در 5 سالگی اوج ظهور تفکر خلاق اوست زیرا در سنین بالاتر آن تمرکز قویا دیده نشده است. بیشتر خانواده فکر می کنند که سرمایه مالی قویی و زیادی باید داشته باشند تا صرف پرورش کودکشان کنند اما بهتر است بدانید که همانکه کنجکاوی کودک در مورد اشیای پیرامونش باعث جستجو در آن ها میشود کافیست پدر و مادر آن اشیا را در اختیار فرزندشان قرار دهند تا او بتواند سوالاتی که برایش مطرح است را از نزدیک جست و جو کند اطلاعات کافی باید در مورد آن موضوع بدست آورد.

- کودک می بایست راههای مختلف را برای کار با اشیا امتحان کند.

یک تمرین: والدین می توانند توضیح کاربردی اشیا را برای کودکشان بدهند و بعد سوالاتی را مطرح نمایند.



تمرین دیگر: ساخت وسایل هندسی را از فرزند خود بخواهید و از او بخواهید داستانی را در مورد آن بسازد .



- نقاشی کردن بهترین روش رشد تفکر خلاق است . پازل نیز همین نقش را میتواند داشته باشد

تمرین : از فرزند خود بخواهید برای تمامی نقاشی هایش داستانی بسازد و قوه تفکر خود را پرورش دهد. دنیا پردازی و خیال پردازی در عالم نقاشی بسیار مفید است .



- تخیل و خلاقیت : تخیل در سنین 2 تا 5 سال بسیار مهم است .پدر و مادر می بایست به تخیلاتی که کودک به زبان می آورد خوب گوش کنند و سوالاتی را مرتبط با آن مطرح کنند و قوه ی تخیل کودک را رشد دهند.

اگر والدین به موقع وارد عمل شوند و آن را پرورش دهند کودک در پر کردن اوقات خالی خود دیگر مشکلی نخواهد داشت.



- تفکر خلاق و حل تعارضات

در بازی مشکلاتی برای کودکان پیش می آید که کودک با تفکر خلاق راه حل آن را می یابد که این تمرین بسیار مهم و مناسبی و برای حل مشکلات است .

کودکی که در خانواده مورد آزار و تعارض قرار گرفته است را می توان با نشان دادن نقاشی های ناقص و درخواست از کودک یا نوجوان برای کامل کردن نقاشی یا داستان سرایی راهی است که به برطرف کردن مشکل کودکان کمک می کند.

که اگر کودک خلاق باشد خود می تواند خلاقانه مشکلات خود را مرتفع نماید.

رشد اعتماد به نفس کودک، تشویق به داشتن پشتکار و اراده، افزایش انگیزه کودک، بروز ثبات هیجانی، تعیین اهداف، ریسک پذیری مناسب، قابلیت انعطاف پذیری و تلاش برای افزایش توجه، تمرکز و هوش کودک از جمله راهکارهایی است که کودک برای افزایش خلاقیت به آن نیاز دارد.

گاهی والدین به اشتباه فکر می کنند که موفقیت نشانه خلاقیت است اما نمی دانند که شکست و پیدا کردن راه حل در شکست خود تفکر خلاق نیاز دارد و با آن کودک خلاق شناسایی می شود.

تمرکز و توجه در خلاقیت بسیار نقش کلیدی دارد، کودک با روبرو شدن مشکلات و اینکه ارائه ایده ی نو برای رفع مشکل و اینکه اگر این راه طی شود به کجا می رسد، را بداند بسیار خوب است.

راهکار عملی برای پرورش تفکر خلاق
برای سوالات کودکان سعی کنید تمام پاسخ را ارائه ندهید زیرا که قوه ی تخیلش به کار می افتد و ایده هایی را برای یافتن پاسخ سوالش خلق  می کند .

پس از بروز خلاقیت باید کودک ارزیابی شود که دست به کارهای خطرناک نمی زند. هوش هیجانی و عملی کودک نیز باید بررسی شود.

گاهی والدین به اشتباه فکر می کنند که موفقیت نشانه خلاقیت است اما نمی دانند که شکست و پیدا کردن راه حل در شکست خود تفکر خلاق نیاز دارد و با آن کودک خلاق شناسایی می شود.

«دوست داری تو آینده چی کاره بشی؟»

«یه طراح اسباب بازی!»

احتمالا شنیدن این حرف از زبان یک بچه برایمان عجیب است؛ چون عادت کرده ایم ما را برای دکتر یا مهندس شدن تشویق کنند تا فردی شبیه دیگران بشویم. مدام زیر گوشمان خوانده اند که درس بخوان تا بروی دانشگاه که خانم دکتر بشوی و مدام ما را به سمتی که خودشان فکر می کردند و به آن تمایل داشتند، سوق داده اند. خب می ترسیدند اشتباه برویم، می ترسیدند موفق نشویم. خلاصه کلام اینکه از راه های جدید می ترسیدند.


پس تصمیم گرفتند نقشه ای را جلوی پای بچه هایشان بگذارند و قدم به قدمشان را کنترل کنند. بله این بود یک راه تضمین شده!




اما کسی نگفت خب این همه اصرار کردند دکتر بشوی که آخرش چه بشود؟ دانشگاه بروی که بعدش چه کار کنی؟ چه فایده ای دارد رشته ای را بخوانی که پول زیادی در آن است، اما دوستش نداری؟ همه این ها سوال هایی بود که خیلی از ماها، جوابی برایش نداشتیم.



رفتیم دانشگاه، مدرک گرفتیم و باز احساس ناراحتی کردیم؛ چون چیزی را که دوست داشتیم، پیدا نکرده بودیم؛ یعنی یادمان نداده بودند که پیدایش کنیم. کلیشه ها به ما دیکته شده بودند و حالا ما بزرگ شده بودیم؛ با مدرکی در دستمان و کلی علاقه و خلاقیت سرکوب شده در دست دیگرمان!



حالا باید بیشتر زحمت می کشیدیم تا راهمان را پیدا کنیم؛ راه مخصوص خود خودمان را، قرار نیست بچه های ما هم همین روند را طی کنند. دوران پیش از دبستان بهترین زمان برای تقویت خلاقیت بچه هاست؛ چرا که بخواهیم یا نخواهیم، مدرسه تاحدی خلاقیت بچه ها را می کشد. بگذاریم بچه ها آرزوی شغل های جدید بکنند؛ حتی همان کلیشه ها را طور دیگر دنبالش بروند. علاقه شان را کشف کرده و کمکشان کنیم از همین حالا راه خود را پیدا کنند؛ راه مخصوص خود خودشان را. فراموش نکنید همه بچه ها «خاص» به دنیا می آیند؛ البته اگر پدر و مادر به زور آن ها را «معمولی» نکنند!



1- بگذارید اوقات فراغت داشته باشند

خیلی از پدر و مادرها تصور می کنند برای کشف استعداد دختر یا پسرشان باید تمام امکانات لازم را در اختیارشان بگذارند. آن وقت آن قدر هزینه های زیاد می کنند و هی بچه را از این کلاس به آن کلاس می فرستند که در نهایت فرزند اصلا وقتی برای استراحت و فعال شدن خلاقیتش پیدا نمی کند. صبح زود می بریمش کلاس و عصر هم که خسته او را بر می گردانیم و فردا هم مثل روز قبل. باورکنید که کشف استعداد بچه ها احتیاج به این همه هزینه و رفت و آمد به کلاس های مختلف ندارد و شما خیلی راحت می توانید در خانه بر روی توانایی هایشان کار کنید.



بحث اوقات فراغت را جدی بگیرید و از فرزندانتان بخواهید کارهای جدید انجام بدهند؛ مثلا وسایل دورریختنی را در اختیارشان بگذارید و از آن ها بخواهید یک چیز به دردبخور با آن ها درست کنند و در آخر هم تشویقشان کنید.



2- بگذارید زیاد بپرسند

حتما برای شما هم پیش آمده است که از سوال های یک بچه کلافه شده اید؛ از این بچه هایی که آن قدر سوال های عیجب و غریب می پرسند که به اصطلاح مغز آدم را می خورند؛ خب حقیقت این است که بزرگ ترها باید صبرشان را بالا ببرند. سوال پرسیدن نشانه خیلی خوبی است از نحوه تفکر بچه ها؛ چون پرسیدن، دیدگاه کودکان را نسبت به جهان عوض کرده و موجب رشدشان می شود.



بعضی سوال هایشان را با سوال جواب بدهید و بگذارید کمی عمیق تر فکر کنند؛ مثلا در جوابشان بپرسید: «به نظر خود تو چرا این اتفاق اتفاد؟» و جواب هایشان را به چالش بکشید. بدیهی است که هرچه بیشتر پیرامون مسائل فکر کنند و بلافاصله جواب ها دیکته شده نگیرند، تفکر انتقادی و خلاقانه شان بیشتر رشد می کند.



3- از فرزندانتان بخواهید خودشان اسباب بازی هایشان را بسازند



شنیده اید که می گویند: «اختراع، زاییده احتیاج است؟»



بگذارید کمی هم «احتیاج» داشته باشند. گاهی ما به خاطر علاقه بیش از حدمان به بچه ها آن قدر اطرافشان را پر از وسایل غیرضروری می کنیم که دیگر فرصت فکرکردن را از آن ها می گیریم.

خیلی از اسباب بازی ها روند تفکر خلاق کودک را فلج می کنند. لازم نیست هرچیزی را که دلشان خواست، برایشان تهیه کنید.



سعی کنید تا حد امکان از بازی های کامپیوتری دورشان کنید و اسباب بازی هایی برایشان بخرید که لازم باشد با آن ها چیز جدیدی بسازد؛ مثل خانه سازی ها. آن وقت از آن ها بخواهید کمی فکر کنند و ببینند دوست دارند چه چیزی داشته باشند و بنابراین شکل دلخواهشان را خودشان بسازند.


4- کلیشه ها را برایشان بشکنید

چه کسی گفته ماشین ها نمی تواند پرواز کنند؟

سد ذهنی برایشان نسازید؛ چون این سد ذهنی خلاقیت را از بین می برد و باعث می شود بچه ها به شکل عادی همه چیز عادت کنند. از کودکتان بخواهید تصور کند که ماشین ها پرواز می کنند؛ آن وقت چه مشکلاتی پیش می آمد و چه مشکلاتی از بین می رفت؟


بگذارید تا به چیزهای غیرعادی فکر کنند و برایشان راه حل های جدید بسازند. قصه ها و کارتون ها کمی در این باره کار ما را راحت تر کرده اند آن ها پر از اتفاق های غیرعادی هستند و قدرت تخیل و تصور بچه ها را بالا می برند.



خوب است زمانی را برای کودکان درنظر بگیریم تا آن ها داستان ها و کارتون های روز دنیا را ببینند؛ البته باید این نکته را هم درنظر بگیریم که بیش از حد پای تلویزیون نشستن کاملا نتیجه عکس دارد؛ پس اینجا مدیریت زمان بر عهده ماست!


5- اسم خیال پردازی هایشان را دروغ نگذارید

وقتی که می گویند «دیروز داشتم با مرد عنکبوتی حرف می زدم» فوری نگویید مرد عنکبوتی که وجود ندارد!

به فرزندانتان القا نکنید که دروغ می گویند و دروغ بد است و هرگز برچسب منفی به آن ها نزنید؛ درواقع بچه ها در سنین پایین خیال پردازی هایشان را به جای واقعیت جا می زنند و این اصلا به معنای دروغ گفتن نیست. آن ها گناهکار نیستند؛ فقط در تشخیص مرز واقعیت و خیان هنوز پخته نشده اند و توانایی شناختی کافی را ندارند. از این فرصت استفاده کنید و در خلال گوش دادن به خیال پردازی هایشان و دامن زدن به آن ها، برای فرزندانتان از صداقت هم بگویید. اگر فرزندانتان کمی بزرگ تر هستند، بهتر است با مهربانی برایشان توضیح بدهید که خیلی خوب است که می توانند اتفاقی را که هنوز نیفتاده است، به خوبی تعریف کنند! و بعد از آن ها بپرسید که اگر واقعی بود، چطور می شد؟


6- بگذارید کارهای مختلف را تجربه کنند

امروزه بیش از 7 میلیارد انسان در این کره خاکی زندگی می کند و این یعنی 7 میلیارد استعداد مختلف. متاسفانه باور غلطی در جامعه وجود دارد که می خواهد از همه بچه ها، یک الگوی ثابت در بیاورد. از آنجایی که اساسا بین انسان و پلاستیک تفاوت هایی وجود دارد، استفاده از روش قالب گیری شخصیتی خیلی جاها به نابودی آینده فرزندانتان منتهی می شود؛ پس دست آن ها را در تجربه کردن باز بگذارید.


اگر می بینید فرزندانتان از سروکله زدن با حیوانات لذت می برند، آن را ناهنجاری ندایند و مانع آن ها نشوید؛ چرا که با این کار شاید جلوی ظهور یکی از موفق ترین دام پزشکان آینده را می گیرید! بگذارید فرزندانتان مهارت های مختلف ذهنی و عملی را امتحان کنند؛ از خمیربازی و سروکله زدن با لگوهای اسباب بازی گرفته تا شعرگفتن و موسیقی نواختن. اگر به این اصل شک دارید، می توانید برای چند هفته آن را امتحان کنید! مطمئن باشید پشیمان نخواهید شد.


7- احساسات و علایقشان را سرکوب نکنید

«مرد که گریه نمی کنه!» «دختر که با ماشین کنترلی بازی نمی کنه!» «پسر که نباید گل دوزی کنه!» «دختر که نباید تکواندو بره!» و هزار تا باید و نباید دیگر. تمام این بایدها و نبایدها، تابوها یا محرومیت های عجیب و غریبی هستند که سال هاست بدون هیچ پشتوانه دینی و عقلی در جامعه ما وجود دارند. تابوهایی که معلوم نیست برای جلوگیری از شکسته شدن آن ها تا به حال استعداد و ذوق چند کودک سرکوب شده است.


اگر پدری با اخم و کتک، مانع گریه پسربچه اش شود، آن هم در سنی که گریه از طبیعی ترین رفتارهای یک کودک سالم محسوب می شود یا اگر مادری به اجبار ماشین اسباب بازی را از دختربچه اش بگیرد، آن وقت فکر می کنید چه اتفاقی می افتد؟ اگر فکر می کنید این کار با آتش زدن استعدادهای کودک تفاوت دارد، بدانید که اشتباه می کنید. اگر می خواهید فرزندان خلاقی داشته باشید، باید بگذارید که خلاقیت آن ها عرصه درست خود را برای تبدیل شدن از یک غریزه بالقوه به یک موفقیت بالفعل پیدا کند.


اگر پسر شما در گل دوزی و کار با پارچه مهارت بی نظیری دارد، مانع او شدن و تحقیرکردنش، آن هم در سنین ابتدایی زندگی کودک که روانی بسیار آسیب پذیر و لطیف دارد، می تواند چنان اثر ناهنجاری در ناخودآگاه او برجای بگذارد که او تا آخر عمر سراغ آن کار نرود، آن هم درست در صورتی که می توانست از همین راه به موفقیت های قابل توجه در عرصه شغلی، اجتماعی و اقتصادی دست یابد. مشابه این اتفاق برای مثال های دیگر هم اتفاق می افتد؛ پس پدر و مادر گرامی، لطفا مراقبت عواطف و علایق لطیف فرزندانتان باشید!

مطالب بسیار جالب و مفیدی مطرح کردید دوستان

5 سالگي، اوج تفکر خلاق
از آن جا که کودکان پيش از ۵ سالگي توجه و تمرکز کمتري دارند، رشد خلاقيت در بيشتر کودکان از ۵ سالگي به بعد آغاز مي شود اما هستند کودکان خلاقي که از ۲ سالگي کارهاي خلاقانه انجام مي دهند و البته هوش بالاتري نسبت به همسالان خود دارند. بنابراين والدين از ۵ سالگي به بعد با اتخاذ شيوه هاي متعدد مي توانند اميدوار باشند که خلاقيت در کودکشان پرورش پيدا کند. برخلاف تصور بسياري از والدين درباره اين که براي افزايش خلاقيت کودک نياز به سرمايه گذاري مالي وجود دارد، در اين راستا فقط لازم است کودک درباره اشياي موجود در محيط پيرامون خود اطلاعات کافي داشته باشد و اجازه يابد آن چه کنجکاوي اش را تحريک کرده است، در اختيار داشته باشد. سپس والدين مي توانند نحوه استفاده هاي متنوع از يک شيء را به او آموزش دهند. او بايد بتواند از يک اسباب بازي به اشکال مختلف استفاده کند و با يک فکر رها شده و آزاد با اسباب بازي هاي خود بازي کند، گاهي لازم است والدين چگونگي کار با اشيا را به کودک نشان دهند و از او سوالاتي درباره ساير کاربردهاي آن بپرسند. دکترهاشميان با اشاره به اين که کار با کاردستي يا لگو در بروز خلاقيت کودکان نقش مهمي دارد، تاکيد مي کند: همراهي با بازي کودکان در اين سن بسيار مهم است. والدين مي توانند در ساخت اشکال هندسي به کودک کمک کنند يا از او بخواهند درباره آن چه ساخته است يک داستان بگويد يا يک داستان براي او تعريف کنند و بخواهند آن را طبق علاقه خود تغيير دهد.نقاشي کردن هم يکي از بهترين راه هاي افزايش خلاقيت کودکان است؛ تشويق کودکان به نقاشي کردن، در شکل گيري نوع جديدي از طرز تفکر درباره محيط پيرامون و ترسيم آن چه در ذهن دارند، بسيار موثر است. استفاده از هنرهاي تجسمي، پازل، جداول ترسيمي هم بسيار سودمند است.