بررسی رابطه بین نظام دموکراسی و نظام جمهوری اسلامی

بررسی رابطه بین نظام دموکراسی و نظام جمهوری اسلامی

چکیده:
در سال‌هاي اخير بارها و از نظرگاه‌هاي مختلف به بحث اسلا‌م و دموكراسي توجه شده است، ولي پرداختن به اين بحث به دلا‌يل گوناگون هم­چنان لا‌زم و مفيد است زيرا زمينه و انگيزۀ طرح آن، نه امري انتزاعي و ذهني، بلكه ضرورتي ملّي و گريزناپذير به شمار مي‌آيد. در مجموع مي‌توان تلقّي‌هاي رايج در اين باب را در سه گروه عمده جاي داد:
الف. گروهي از منظر دين و سنّت معتقدند كه اسلا‌م با دموكراسي نسبتي ندارد و آشتي دادن اين دو به معني مسخ اسلا‌م است.
ب. گروهي ديگر از منظر تجدد و مدرنيسم، معتقدند كه اسلا‌م با دموكراسي سازگار نيست و آشتي آن­ها به منزلۀ مسخ و استحالۀ دموكراسي است.
ج. گروه ميانه‌اي هم هستند كه معتقدند اسلا‌م و دموكراسي با يكديگر سازگاري دارند.
هواداران اين ديدگاه اخير را هم در ميان كساني مي‌توان يافت كه از منظر دين به مسئله نگاه مي‌كنند و هم در ميان كساني كه از منظر تجدد به اين قضيه مي‌نگرند. در اين­جا نمي‌خواهيم وارد بحث‌هاي انتزاعي و فلسفي شويم و با ذكر دلا‌يل طرف‌هاي بحث، نتيجۀ منطقي بگيريم كه كدام ديدگاه درست است. اين­گونه بحث‌ها نيز به جاي خود سودمند است ولي يافتن پاسخي كاربردي و عملي براي ما اولويت بيش­تري دارد. به سخن مولا‌نا: «رستم چه كند در صف دسته گل و ريحان را؟» كسي كه در صف كارزار و ميدان جنگ گرفتار شده، دسته­گل به دردش نمي‌خورد و براي پيروزي يا نجات خود راهي مي‌جويد. بنابراين به جاي اينكه از منظر فلسفي و نظري به اين بحث بپردازيم، به نتايج عملي آن اشاره مي‌كنيم.
اگر ما معتقد باشيم كه اسلا‌م با دموكراسي سازگار است، چه نتايجي به دست مي‌آوريم و اگر معتقد باشيم كه اين دو نسبتي با هم ندارند، چه به دستمان خواهد آمد؟ اگر اسلا‌م با دموكراسي سازگار نباشد يا بايد، چنانكه اقتدارگرايان مي‌گويند، سر بر آستان استبداد نهاد و اجازه داد كساني از ايمان مؤمنان در جهت مطامع سياسي خود بهره ببرند و يا پيوند ميان اسلا‌م و سياست را به يك­باره گسست و به چيزي به نام سكولا‌ريسم دل بست. هيچ‌كدام از اين دو نتيجه، نه مطلوبند و نه ممكن. نتيجۀ اول مطلوب نيست چون مضار استبداد و تباهي‌هاي آن امروزه كاملا‌ آشكار است و نيازي به بحث ندارد. ممكن هم نيست چون قائلا‌ن به آن ناچار خواهند بود با صرف هزينه‌هاي بسيار، جامعه را به شيوه‌اي مستبدانه اداره كنند. اين شيوه در جهان امروز با دشواري‌هاي خاص خود روبه‌رو است و به لحاظ هزينه و فايده، مقرون به صرفه نيست. مخالفان سنّت‌گراي سازگاري اسلا‌م با دموكراسي، درك درستي از واقعيت اكنون جهان ندارند. اينان يا با ساده‌انديشي، درصدد حفظ خلوص دين‌اند ولي عملا‌ً با كوتاه­نظري و تحجّر خود عرصه را بر آن تنگ مي‌كنند و يا مزوّرانه درصدد سلطه‌جويي و اقتدارطلبي تحت لواي دين‌اند.

جهت دریافت فایل روی لینک زیر کلیک کنید

http://www.edukish.ir/product/بررسی-رابطه-بین-…وکراسی-و-نظام-جم/