۳٫۹m
۱۵٫۹mجست و گریخته در نشریات ایرانی می خوانیم که ترافیک شهرهای بزرگ، شیوه رانندگی بسیاری از رانندگان و آلودگی هوا در کلان شهرها بزرگ و به ویژه در تهران، به هیچ روی با استانداردهای روز دنیا همخوانی ندارد. براین پایه نگارنده که مدتی است در یک کشور اروپایی زندگی می کنم نخست به یاد چگونگی دریافت گواهینامه های رانندگی خودم در ایران و دانمارک افتادم که شاید نخستین گام در راه یک رانندگی درست و سنجیده باشد. با این امید که این نوشتار بتواند راهکاری در راه بهتر راندن رانندگان جوان تر باشد.
مهندس رضا انصاری فرد
گواهینامه در ایران
به یاد دارم که 30 سال پیش ( 3 ماه پیش از پایان 18 سالگی)، فرم درخواست گواهینامه رانندگی را به اداره راهنمایی و رانندگی واقع در خیابان شریعتی (کلانتری سوار) فرستادم . پس از گذشت یکی دو ماه برای معاینه چشم فرا خوانده شدم و در همان معاینه نخست مردود شدم و از آن زمان تاکنون نیز عینکی هستم. دوستان نیز به شوخی می گفتند که " تو که در معاینه چشم رد شدی ، در آزمون آیین نامه . شهر چه خواهی کرد؟" پس از چندی برای شرکت در آزمایش های آیین نامه و شهر به کلانتری پلیس راه به میدان گلها در تهران فراخوانده شدم . ناگفته نماند که برای شرکت در دو آزمون مورد اشاره به هیچ آموزشگاه رانندگی نرفتم و خود کتابچه رانندگی را در خانه می خواندم.
در روز آزمایش یک برگه بزرگ با روکش پلاستیکی فشرده در 25 پرسش آیین نامه ای را از افسر راهنمایی و رانندگی دریافت کرده و پاسخ ها را روی کارت های مقوایی کامپیوتری (مکانیکی سوراخ شونده ) 4 پاسخه آن زمان پر کردم . در این آزمون که نیم ساعت طول کشدی با 21 پاسخ درست قبول شده و با راهنمایی همان جناب سرهنگ راهی امتحان شهر شدم. سپس به همراه همان افسر و 4 متقاضی دیگر ( جناب سرهنگ روی صندلی سرنشین جلو، یک متقاضی پشت فرممان و 4 نفر دیگر در قسمت عقب کابین ) سوار یک پیکان کار کرم رنگ شدیم و یک به یک بر پایه فرمان های جناب سرهنگ به رانندگی پرداختیم . در آن گروه، به همره 3 نفر دیگر قبول شدیم و یک نفر دیگر که در هنگام راه افتادن در دنده یک چند بار خاموش کرده بود رد شد. در آن امتحان، چیزی نزدیک به 5 دقیقه و با دستورهای افسر نامبرده در دنده های گوناگون راندم و قبول شدم . در همان زمان برگه کوچک گواهینمامه موقت را گرفتم و پس از 14 روز با تحویل آن در کلانتری سوار، بالاخره گواهینمامه را دریافت کردم . به یاد دارم که در همان روز به مغازه کوچکی که در نزدیگی کلانتری سوار قرار داشت رفتیم و گواهینامه پرس شده را یکبار دیگر پرس کردیم . برخی نیز یک کپی رنگی از گواهینامه هایشان سفارش دادند. با همان گواهینمامه 7 سال در ایران رانندگی کردم و در سال 1990 به دانمارک آمدم.
گواهینامه در دانمارک
در سال 1993 برای تبدیل گواهینامه ایرانی به دانمارکی به دفتر پلیس شهرمان رفتم. پلیس دانمارک، پس از دیدن اصل وترجمه گواهینامه رانندگی ایرانی، گفت " دانمارک گواهینامه
رانندگی ایران را استاندارد نمی داند و قبول ندارد". براین پایه باید همه مراحل گرفتن یک گواهینامه دانمارکی را از نو پشت سر می گذاشتم. تنها خوبی داشتن گواهینامه رانندی ایرانی و تجربه رانندگی این بود که می توانستم به تمرین رانندگی در شب، اتوبان و سطح لغزنده نپردازم، که قیمت آن دوره نیز نزدیک به 3000 کرون دانمارک بود
.
پس از پیدا کردن یک آموزشگاه رانندگی، 3 روز در هفته از ساعت 17 تا 20 به آموزشگاه رفتم . دراین هنگام دوستان می گفتند " تو که گواهینامه ایرانی داری، در دانمارک هردو آزمون را بار اول قبول خواهی شد" و البته خود بر این باور بودم . پس از 3 ماه، آموزشگاه برای امتحان تئوری وقت گذاشت. در امتحان آیین نامه در دانمارک، نخست تصویری از ییک وضعیت رانندگی روی دیوار نمایان میش ود و شرکت کننده باید یکی از 4 پاسخ را روی برگه امتحان گزینش کند. زمان برای هر پرسش نیز با احتساب دیدن تصویر و شنیدن هر 4 پاسخ، برابر بایک دقیقه است و شما با 20 پاسخ دست از 25 سئوال، در آزمایش قبول میشوید.
پس از قبولی در این آزمون، آموزشگاه برای شرکت در آزمون رانندگی از پلیس برایم وقت گرفت. در آزمون نخست به فرمان کارمند پلیس باید در یک چهارراه مستقیم می راندم، اما درحالیکه در باند گردش به راست همان چهار راه ایستاده بودم، مستقیم رفتم و در آن آزمایش مردود شدم. در آن هنگام پلیس گفت که جریمه چنین کاری برابر با 800 کرون دانمارک است و تو در این آزمایش قبول نشدی. ناگفته نماند که قیمت هر آزمایش شهر نیز در آن زمان 510 کرون بود و دوباره باید برای آزمایش بعدی این مبلغ را می پرداختم.
دریک روز آفتابی بهاری برای باز دوم به آزمون رانندگی در شهر رفتم. هوای دانمارک دارای تغییرات فراوانی است و شما دریک روز بهاری در ماه آوریل می توانید تابش خورشید، بارش باران، تگرگ و بارش برف را نیز ببینید! در دومین آزمایش رانندگی، پس از نیم ساعت رانندگی بدون ایراد، پس از نیم ساعت رانندگی بدون ایراد، در حالی که در حال بازگشت به ایستگاه پلیس بودیم، یک باره باران شدیدی به باریدن گرفت و ماشین من هم به دوچرخه سواری که در باند دوچرخه سمت راست خیابان می راند، اندکی آب پاشید. این آب پاشیدن همان و مردود شدن دوباره هم همان. در سومین آزمایش، پس از 30 دقیقه رانندگی در سمت راست خیابانی پهن می راندم، چراغ نیز سبز بود. با رسیدن ماشین به خط عابر پیاده، خانمی در سمت چپ خیابان پایش را روی خط گذاشت. من هم که باعابر نامبرده برخورد چشمی داشتم، به راندن ادامه دادم، اما در این هنگام کارمند پلیس که اندکی نیز ترسیده بود، به جای من ترمز کرد. در این هنگام فاصله ام با خانمی که در سمت چپ من بود بیش از 8 متر بود، با این حال همان پا گذاشتن وی روی خط و ترمز نکردن من موجب سومین رد شدنم در آزمون رانندگی شد. پلیس گفت " بیاد داشته باش که همیشه حق تقدم عبور، با عابر پیاده است. در آن روز دریافتم که هنوز شیوه رانندگی در دانمارک را نیاموخته ام، با اینکه قانونی می راندم، اما نکته های ظریف کوچکی را نیز نادیده گرفته بودم.
دوباره کتاب بیش از 200 برگی آیین نامه را خواندم و بار چهارم برای قبول شدن به امتحان شهر رفتم. زمان هر آزمایش رانندگی تقریبا 30 دقیقه است، اما در چهارمین بار 55 دقیقه و بدون ایراد رانندگی کردم. پس از بازگشت به ایستگاه پلیس و پاسخ دادن به چند پرسش فنی، کارمند اداره راهنمایی و رانندگی گفت این بار با اطمینان کامل به تو گواهینامه رانندگی می دهم ، مبارک باشد.
چگونگی گرفتن گواهینامه
گرفتن گواهینامه دانمارکی مراحل گوناگونی دارد که هر سال به روز و تا اندازه ای هم سخت تر هم می شود. این کار دست کم نزدیک به 12 هزار کرون دانمارک( بیش از 2000 دلار ) خرج بر می دارد. یک فرد 18 ساله دانمارک باید نخست در یک آموزشگاه رانندگی نام نویسی کرده و می بایست دست کم 24 ساعت با یک مربی، تمرین رانندگی کند. از این گذشته باید دست کم 2 ساعت روی سطوح لغزنده ، چند ساعت در اتوبان و یکی دو ساعت هم در تاریکی شب براند. مربی رانندگی آموزشگاه نیز پس از اینکه به توانایی های رانندگی شاگردش پی برد، برای امتحان های لازم از پلیس وقت می گیرد.
نرخ بیمه 18 ساله ها نیز تا سن 25 سلگی ، بسیار گران است. از این گذشته اگر هر گاه یک نفر که تازه گواهینامه گرفته، خلافی نسبتا سنگین داشته باشد، شاید گواهینامه خود را نیز از دست بدهد. ناگفته نماند که اگر پلیس کسی را که بدون گواهینامه می راند دستگیر کند، آن شخص نخست باید جریمه سنگینی برابر با 5 هزار کرون ( 834 دلار) بپردازد و پس از آن نیز تا 5 سال از گرفتن گواهینامه رانندگی محروم می شود. آمار نشان می دهد در دانمارک فراموش کردن 10 اشتباه موجب مردود شدن درصد زیادی از جوانان در آزمون رانندگی می شود که در زیر به بررسی آنها می پردازیم:
1. گردانیدن سرو نگاه به عقب
از آنجایی که هر ماشین دارای نقطه های کور است، باید در هنگام گردش به راست و چپ، پس از نگاه در آینه ها، سر را نیز به سمت های نامبرده چرخاندند و از خالی بودن باندگردش، به ویژه از دوچرخه سواران آگاهی یافت.
2. جای گیری درست در ترافیک
رانندگان باید در هنگام گردش به راست و چپ تا آنجا که می شود در نزدیکی جداول (به ویژه راست) خیابان برانند تا دوچرخه و موتورسواران نتوانند در نقطه های کور ماشین های آنان جای گیرند.
3. جای گیری صحیح در میدان های چند بانده
در این گونه میدان ها باید با شناخت خروجی درست در لاین صحیح راند تا موجب کندی ترافیک و یا ایجاد خطر برای دیگران نباشیم.
4. نزدن راهنما در هنگام خروج از میدان
در هنگام خروج از میدان باید ماشین های پشتی از مسیر ماشین جلو آگاه باشند تا سرعت خود را با آن تنظیم کنند.
5. عدم شناخت و کنترل کامل تابلوهای رانندگی در اتوبان ها به ویژه تابلوهای تعویض باند.
6. کم نکردن از سرعت
در هنگام ورود به اتوبان و کاهش آن در هنگام خروج از اتوبان بسیاری از رانندگان پس از خروج زا اتوبان نیز همچنان تند می رانند.
7. عدم رعایت حق تقدم عبور
در چهار راه ها و یا تقاطع هایی که چراغ راهنمای و تابلو نیز ندارند، همواره باید عبور را به وسائل نقلیه ای که درسمت راست قرار دارند. این قانون در انگلستان و کشورهایی که فرمان ماشین در سمت راست آن جای دارد کاملا برعکس است.
8. راندن با سرعت های مناسب در هر جا و عدم رعایت سرعت بر پایه تابلوهای رانندگی
9. عدم به کارگیری نور درست بسته به شرایط شبانه روز
نوربالا موجب کاهش ایمنی برای رانندگان روبه رو می شود.
10. عدم آگاهی از سلامت اتومبیلی که می رانید
خرابی ماشین ها موجب کاهش ایمنی برای رانندگان روبه رو می شود.
پایان سخن
در دانمارک باید پس از پایان امتحان شهر، در پوش موتور را نیز بالا زد و به پرسش های فنی کارمند پلیس پاسخ گفت.
در سوئد، هنگام آزمایش رانندگی باید در مناسب ترین دنده و با سرعتی راند که ماشین کمترین مصرف سوخت را دارد . بر این پایه باید در سر پایینی های نه چندان تند با سبک ترین دنده و یا در دنده آزاد راند. در دانمارک، آگاهی از سلامت فنی ماشین، نخستین وظیفه هر راننده است. بدین روی اگر شما حتی ماشین دوستتان را هم قرض گرفته باشید و مثلا چراغ آن سوخته باشد، شما ( و نه صاحب ماشین ) جریمه خواهید شد. امید است که این نوشتار کمکی در راه ارتقاء فرهنگ و رانندگی و راندن و رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی باشد.
نویسنده : مجله ماشین
