۱۵٫۹m
۳٫۹mهولناک ترین جنگ نیروی هوایی ارتش ایران 
عملیات شمشیر سوزان (حمله به اوسیراک) عنوان یکی از تاثیرگذارترین و سرنوشت سازترین عملیات جنگ ایران و عراق است که توسط نیروی هوایی ایران در تاریخ ۸ مهر ۱۳۵۹( ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰) سازماندهی و اجرا شده‌است که این عملیات را میتوان عامل بقای ایران دانست.
طراحی این عملیات کم نظیر را نیز سرهنگ خلبان ( سرلشکر جاوید ) جواد فکوری تئوریسن و مغز متفکر و فرمانده وقت نیروی هوایی ایران بر عهده داشت .
در طی این عملیات جنگنده‌های اف-۴ ایران با نفوذ به عمق خاک عراق تاسیسات اتمی اوسیراک را که در شرف تکمیل و دریافت سوخت بود بمباران کردند. سه ماه بعد دومین حمله به این تاسیسات توسط نیروهای هوایی اسرائیل انجام شد که این بمباران به انهدام کامل نیروگاه انجامید.
اوسیراک
صدام تاسیسات اتمی اوسیراک را با کمک کارشناسان فرانسوی بنا نهاده بود و قصد داشت در آنجا آزمایشات هسته‌ای را آغاز کند. او از احداث این تاسیسات فقط یک هدف را دنبال می‌کرد و آن هم ساختن بمب اتمی بود. این مطلب بارها توسط صدام اعلام شده بود. او درسخنرانی‌های خود علناً اعلام می‌کرد:
عراق اولین کشور عربی خواهد بود که بمب اتم را ساخته و به تکنولوژی آن دست می‌یابد. بر تمام کشورهای جهان بخصوص ایران و اسرائیل واضح بود که صدام با دستیابی به بمب اتم از هیچ گونه جنایتی فرو گذار نخواهد بود. اکثر کارشناسان خارجی هم بر این عقیده بودند که در صورت دستیابی صدام به بمب اتم، به طور قطع باید منتظر فاجعه جهانی بود.
• در منابع مختلف از زبان صدام تا کارشناسان بین المللی و شخصیت های سیاسی چون رئیس جمهور وقت اسرائیل و حتی میخائیل رمضان بدل صدام حسین متفق القول عنوان شده :
• ( درپی شکست طرح فتح 72 تهران در باور صدام حسین ) عراق تنها یک ماه زمان لازم داشت تا اولین بمب اتمی خود را تهیه و آن را بر روی یکی از کلان شهرهای ایران ( قویاً تهران ) آزمایش کند !
o مصائب عملیات
o به دلیل اهمیت بالایی که این تاسیسات برای عراق داشت، به شدت مورد محافظت بود. در اطراف تاسیسات اوسیراک انواع و اقسام پدافندهای زمین به هوا وجود داشت که از آن جمله میتوان به سایت موشکی سام ۶ در ۲ کیلومتری جنوب شرق تاسیسات، موشک‌های فرانسوی رولند ۲ در فاصله‌های ۵۰۰ متری و بین ۳۰ تا ۴۰ قبضه توپ ضدهوایی ۲۳ و ۵۷ میلی متری که همگی توسط رادار هدایت می‌شدند، نام برد.
o موشک‌های رولند ۲ که در اختیار عراق قرار گرفته بود دقیقا همان موشک‌هایی بود که خود فرانسویان از آن استفاده می‌کردند و نمونه صادراتی در اختیار عراق قرار نگرفته بود و این به آن دلیل بود که این موشک‌ها برای حفاظت از اوسیراک دراختیار عراق نبود، بلکه هدف اصلی حفاظت از ساختمان و کارکنان فرانسوی شاغل در این تاسیسات بود.
o مشکل اصلی خلبانان نیروی هوایی ارتش ایران هم همین موشک‌های رولند۲ بود. دستگاه‌های اخلالگر الکترونیکی (ECM ) نصب شده بر روی فانتومهای ایرانی فقط توانایی اخلال در سیستم موشک‌های سام ۲ و ۳ و ۶ را داشت و نیروی هوایی هیچ دستگاهی برای اخلال در کار موشک‌های خطرناک رولند ۲ در اختیار نداشت.
o به همین منظور باید دو اصل در انجام این عملیات رعایت می‌شد:
۱-سبک بودن جنگنده‌ها
۲-سریع بودن جملات
o عملیات ضربتی طراحی شد به دلیل حساسیت عملیات و همچنین پیچیدگی آن، تعدادی از بهترین خلبان‌ها انتخاب شدند. با توجه به مسائلی که گفته شد، خلبانان باید در ارتفاع بسیار پایین با حداکثر سرعت ممکن و با استفاده از مهارت شخصی سعی می‌کردند از تیررس پدافند قوی این منطقه خود را حفظ کرده و بتوانند عملیات را با موفقیت به پایان برند. قرار بر این شد به دلیل مسافت زیاد هواپیماها سوخت گیری هوایی کنند.
o برای همین منظور مقرر شد یک فروند هواپیمای سوخت رسان بوئینگ ۷۰۷ با اسکورت دو فروند اف 14 تامکت اِی در نزدیکی مرز مستقر شوند تا فانتوم‌ها بتوانند از آن سوخت گیری کنند و تامکت‌ها نیز از تانکر محافظت کنند که مبادا میگ‌های عراق بتوانند به آن صدمه‌ای بزنند.
o بر طبق نقشه عملیات می‌بایست بعد از سوختگیری فانتوم‌ها به دو گروه تقسیم شوند، گروه اول ارتفاع خود را افزایش داده از مرز عبور کنند تا رادارهای عراقی آنها را دیده و حواس شان از گروه دوم منحرف شود. در این هنگام گروه دوم باید ارتفاع خود را کم کرده با حداکثر سرعت به سمت اوسیراک حمله کند. افزایش ارتفاع برای گروه اول بسیار خطرناک بود به این دلیل که با افزایش ارتفاع احتمال هدف قرار گرفتن گروه اول توسط موشک‌های زمین به هوا تا ۸۰٪ افزایش می‌یافت ولی خلبانان خطرات آن را پذیرفتند. و مسدولیت ایفای نقش طعمه یا قربانی این عملیات سرنوشت را بر عهده گرفتند ضمن اینکه گروه اول می‌بایست نیروگاه برق بغداد را نیز بمباران می‌کرد !
o پایگاه نوژه که یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های هوایی ایران بود، مامور انجام این عملیات شده بود. شب قبل از عملیات، بنا به دستور صادره مسئولین فنی تا صبح بیدار بودند. آنها وظیفه داشتند در تاریکی شب و با رعایت اصول حفاظتی چهار فروند هواپیمای جنگنده بمب افکن اف-۴ را آماده عملیات کنند. هر هواپیما به شش فروند بمب ۵۰۰ پوندی MK۸۲ و دو تیر موشک هوا به هوای راداری اسپارو مجهز شدند. همچنین محل‌های قرارگیری فشنگ‌های مسلسل ۲۰ میلیمتری M۶۱ فانتوم با حداکثر فشنگ لود شد.
o در اولین ساعات صبح روز ۸ مهر ۱۳۵۹( ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۰)، چهار فروند فانتوم مسلح متعلق به گردان ۳۳ پایگاه سوم شکاری همدان با قرار گرفتن در ابتدای باند پرواز آماده پرواز شدند. در همین زمان یک فروند هواپیمای سوخت رسان ۷۰۷ با اسکورت دو فروند تامکت مسلح به موشک‌های دوربرد فونیکس به پرواز در آمده بود و به سوی منطقه ملاقات با فانتوم‌ها پیش می‌رفتند.
o در نقطه ایستایی فانتوم‌ها با تانکر سوخت رسان ملاقات کرده و کار سوخت گیری انجام می‌شود. بعد از اتمام عملیات سوخت گیری فانتوم‌ها به سمت مرز حرکت می‌کنند قبل از عبور از مرز طبق طرح قبلی به دو گروه دو فروندی تقسیم شدند گروه اول شروع به افزایش ارتفاع کرد، این افزایش ارتفاع به قدری زیاد بود که رادارهای عراق به راحتی می‌توانستند آنها را ردگیری کنند و به همین دلیل متوجه گروه دیگر که در ارتفاع بسیار پایینی پرواز می‌کردند نشدند.
o بعد از عبور یک گروه از مرز، گروه دیگر بلافاصله ارتفاع خود را بسیار کم می‌کند و با سرعت به سمت نیروگاه برق بغداد روانه می‌شود در این هنگام گروه دوم در راه تاسیسات اوسیراک بود. با توجه به سرعت بالای فانتوم‌ها و همچنین پرواز در ارتفاع پایین، هرلحظه امکان داشت هواپیماها با کابل‌های برق و عوارض طبیعی برخورد کنند.
o در حدود ۴ کیلومتری تاسیسات، فانتوم‌ها خود را برای زدن ضربه نهایی آماده کردند، لذا به سرعت ارتفاع خود را افزایش دادند و در یک موقعیت مناسب با شیرجه‌ای دقیق همه ۱۲ بمب خود را بر روی هدف رها کردند. بنابر گزارش خلبانان ایرانی، کل زمانی که فانتوم‌ها بر روی تاسیسات بودند به ۶ ثانیه هم نمی‌رسید، به همین جهت هیچ کدام از پدافندهای مستقر در تاسیسات فرصت این که به هواپیماها شلیک کنند را پیدا نکردند.
o در همین زمان و در نقطه‌ای دیگر گروه اول به هدف خود رسیده و نیروگاه برق نزدیک بغداد را با موفقیت کامل منهدم می‌کند.
• عملیات این گروه به قدری با دقت انجام شده بود که شهر بغداد تا چند روز بعد از آن حمله برق نداشتند.
• علی رغم اینکه عملیات با نهایت دقت پایان رسید و خواسته‌های عملیات توسط هردو گروه محقق گردید، ولی قدرت تخریبی بمباران به حدی نبود که قابل جبران نباشد. این عملیات دقیق عملاً چندماه پیشروی پروژه را به عقب بازگرداند و عراقیها از ادامه فعالیت برای ساخت این راکتور نامید نشدند. از اینرو آنها با کمک کارشناسان فرانسوی اقدام به بازسازی نیروگاه نمودند و مهمتر اینکه عملیات حواشی و ناگفته های بسیاری داشت :
جزئیات این عملیات متحورانه :
با توجه به اشاره به سیستمهای اخلالگر رادار و موشک های دشمن مسلماً این جنگنده ها از نوع اف 4 آر-اف ( شناسایی ) بوده اند که ضمن انجام عملیات تصاویر بسیار دقیقی از محل استقرار موقعیت و واکنش پدافند پیچیده منطقه تهیه کرده اند.
اما یکی از دو فانتوم در برگشت به دلیل کمبود شدید سوخت ناچار به فرود اضطراری در خاک ترکیه گردید و ....
پیکر پاک و هواپیمای فانتوم اف 4 خلبان جاویدالاثر سروان ظريف خادم عضو آخرین تیم آکروجت تاج طلائی هيچگاه از پرواز جنگي ۸ مهر ۱۳۵۹ ( عملیات شمشیر سوزان - حمله به تاسیسات اتمی عراق ) بازنگشت !
متاسفانه از این عملیات بی نظیر و تاریخی و سرنوشت ساز فداکارانه و پر افتخار برای نیروی هوایی ارتش ابران و جانباختگان آن که در حقیقت دستکم در یک مرحله باعث نجات جان ضدها هزار ایرانی در جند نسل گردیده قطعاً به دلیل همکاری مستیم و غیر مستقیم و فصول اشتراک با اسرائیل هرگز یادی نمیگردد.
شش ماه بعد :
در ۷ ژوئن ۱۹۸۱ میلادی نیروی هوایی اسرائیل عملیات مشابهی با نام اُپرا را با ۸ فروند اف-۱۶ انجام داد و موفق به انهدام کامل تاسیسات مذکور شد.
سی سال بعد :
با خروج مدارک محرمانه این عملیات از طبقه بندی در ارتش اسرائیل : شامل قطعه فیلمی از مانورهای حیرت انگیز خلبانان اسرائیلی در مقابل پدافند هوایی منطقه ) و مدارکی سیاسی موسوم به " ملاقات محرمانه در پاریس " مشخص شد خلبانان اسرائیلی با در اختیار داشتن اطلاعات تهیه شده توسط فانتوم های ایرانی و اطلاع دقیق از موفعیت و وضعیت پدافند نیروگاه موفق به انجام این عملیات با چنین دقت بالا و بدون کوچکترین صدمه ای شده اند !!
• منابع و مستندات :
↑ Iran Bombs Iraqi Nuclear Facility
↑ By Marsha B Cohen. «Eyes on the skies over Iran's reactor» (انگلیسی). آسیا تایمز آنلاین. ۱۰ اوت ۲۰۱۰. خاورمیانه. بازبینی‌شده در ۴ نوامبر ۲۰۱۰.
↑ joshua_pollack. «Nuclear Warfare». ACW، ۲۶ اوت ۲۰۰۹.
↑ نشریه Sunday Telegraph چاپ لندن. شماره ۱۴ ژوئن ۱۹۸۱ میلادی
↑ BY TRITA PARSI. «Treacherous Alliance: The Secret Dealings of Israel, Iran, and the U.S.» (انگلیسی). Yale University Press، ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۳ آوریل ۲۰۱۰.
↑ کتاب October Surprise نوشته گری سیک. انتشارات Three Rivers Press. سال ۱۹۹۲ میلادی. ISBN 0-8129-2087-2 ص۲۰۷
مشارکت کنندگان ویکی پدیا فارسی :
↑ اوسیراک
↑ عملیات اپرا
↑ جنگ ایران و عراق
↑ جواد فکوری
مدرسه کلوب
