خاک شناسی

۲٫۱k

دیباچه : خاک، خاستگاه هستي و ميراث بشر براي آيندگان است. رشته خاک شناسي يا علم خاک يکي ازرشته هاي پراهميت و پرجاذبه در مجموعه رشته هاي مختلف کشاورزي است. از آن جا که احتياجات بشر با تمام تنوع و گوناگوني هايش همه از خاک تأمين مي شود، بقاي اين موهبت الهي به روشهاي بهره برداري از آن وابسته است. استفاده مطلوب و پايدار از خاک درشرايطي امکان پذير خواهد بود که با خصوصيات خاک آشنايي کامل حاصل گردد. خاک به عنوان يک منبع طبيعي مهم بر ثروت ملتها و امنيت غذايي هر کشور تأثير گذارده، زندگي هر انساني بر روي کره زمين از آن متأثر است.

با توجه به اهميت کشاورزي در ايران و همچنين تنوع خاکها به عنوان منبع طبيعي مهم براي توليد محصولات کشاورزي، و به منظور شناخت و استفاده بهينه از خاکها در زمينه هاي مختلف کشاورزي، آب و خاک، دفع فاضلابها، مسکن و شهرسازي، جنگل و مرتع، پارک و فضاي سبز و نيز به منظور حفظ محيط زيست و جلوگيري از فرسايش و آلودگي خاک، تأمين نيروي متخصص و کارآمد در زمينه هاي مختلف علوم خاک ضروري به نظر مي رسد.
:در دوره کارشناسي کشاورزي، عنوان خاک شناسي بهرشته اي اطلاق مي شود که با دارا بودن مجموعه اي از علوم و روشها در زمينه هاي زيرکارآيي و مهارتهاي مورد نظر را تأمين نمايد

الف- شناسايي و روابط خاک و آب وگياه و عوامل مختلف اقليمي.

ب- شناسايي مراحل پيدايش و تکامل خاکها.

ج- شناسايي و رده بندي انواع خاکهاي مورد استفاده در کشاورزي.

د- آشنايي با روشهايمختلف حفظ و نگه داري، بهبود کيفيت و مديريت بهينه خاکها.

گرايشهاي مختلف رشته خاک شناسي: اگر چه رشته خاک شناسي در مقاطع تخصصي از نظر موضوعي به گرايشهاي: فيزيک خاک، شيمي خاک، بيولوژي خاک، حاصلخيزي خاک، کاني شناسي خاک، طبقه بندي و ارزيابي خاک تقسيم مي شود، اما در حال حاضر فقط يک گرايش در سطح ليسانس در دانشگاههاي ايران وجود دارد.

هدف از ايجاد دوره کارشناسي در رشته خاک شناسي تربيت کارشناساني است که بتوانند علاوه بر عهده دار شدن مسؤوليتهاي مختلف در رشته خاک شناسي و طبقه بندي اراضي، در برنامه ريزي و آموزش علوم خاک و تحقيقات در زمينه هاي خاک شناسي و ايجادبرنامه هاي مناسب بهره وري از زمين و مديريت پايدار، خدمات مفيدي را ارائه نمايند.

:اهميت و جايگاه در جامعه

طبق تخمين FAO (سازمان جهاني غذا) توليد مواد غذايي در کشورهاي در حال توسعه در سال 2000، بايد به حدود دو برابر ميزان توليد محصول درسال 1975 افزايش يابد تا فقط استاندارد کنوني مصرف مواد غذايي حفظ گردد. موفقيت درتوليد مواد غذايي با توجه به بررسي اطلاعات موجود و ارزيابي روند فعلي کشاورزي درايران چندان اميدوار کننده نيست؛ زيرا تاکنون همچنان از حاصل خيزترين اراضي استفاده مي شود ولي زمينهايي که در آينده مورد استفاده قرار خواهند گرفت از استعداد وحاصل خيزي کمتري برخوردار خواهند بود.

اگر استفاده از خاک بر اساس شناسايي استعداد وقدرت توليدي آن و مبتني بر رعايت اصول صحيح علمي باشد منابع خاک آسيب کمتري رامتحمل خواهند شد و کوچکترين اشتباهي در بهره برداري از آن موجب وارد آمدن خسارتهاي جبران ناپذير مي گردد و خاکي که براي تشکيل آن سالهاي زياد وقت لازم است در مدت بسيار کوتاهي از دست مي رود.

پايين بودن ميزان توليدات کشاورزي در ايران، در مقايسه با استانداردهاي جهاني به ميزان زيادي به علت کاهش مداوم حاصلخيزي خاک است که خودناشي از استفاده نادرست از خاک مي باشد. براي رسيدن به خودکفايي غذايي، با توجه به انفجار جمعيت و عدم توسعه اقتصادي مطلوب و وابستگي به درآمدهاي حاصل از نفت و اتمام آن در آينده نه چندان دور، توسعه کشاورزي در ايران بيش از پيش ضروري و لازم است. بنابراين به منظور بهره برداري مناسب از خاک براي رسيدن به خودکفايي، نياز به نيرويانساني کافي و کارآمد و علاقه مند به کار، ضروري است.

درسهای رشته

رديف	نام درس
1	آبياري عمومي
2	آلودگی خاک و آب
3	آمار و احتمالات
4	ارزيابي خاک‌ها و اراضي
5	اصول ترويج و آموزش كشاورزي
6	اقتصاد کشاورزي
7	اکولوژي
8	باغباني عمومي
9	برنامه نويسي کامپيوتر
10	بيماريهاي گياهي
11	بيوشيمي عمومي
12	بيولوژي خاک
13	پروژه
14	پيدايش و رده‌بندي خاک‌ها
15	تغذيه گياه
16	جغرافیای خاکهای ایران و جهان
17	حاصلخيزي خاک و کودها
18	حشره‌شناسي و دفع آفات
19	خاک‌شناسي عمومي
20	خاک‌هاي شور و قليايي
21	ديم‌کاري
22	رابطه آب و خاک و گياه
23	رادیو ایزوتوپها در خاک شناسی
24	رياضيات عمومي
25	زراعت عمومي
26	زراعت غلات
27	زمين شناسي
28	شيمي آلي
29	شيمي تجزيه
30	شيمي خاک
31	شيمي عمومي
32	طرح آزمايشهاي كشاورزي1
33	عمليات کشاورزي
34	فرسايش و حفاظت خاک
35	فيزيک خاک
36	فيزيک عمومي
37	گياهشناسي 1(فيزيولوژي و تشريح )
38	گیاه شناسی 2 (سیستماتیک و مرفولوژی)
39	ماشين‌هاي کشاورزي
40	مباني زهکشي
41	مرتع‌داري
42	مساحی و نقشه برداری
43	ميکروبيولوژي عمومي
44	نقشه برداری خاکها
45	هوا و اقليم شناسي
46	کارآموزي

بازار کار:

علاقه مندي به طبيعت و علوم وابسته به آن، شرط اصلي براي تحصيل در اين رشته است؛علاوه بر آن داوطلبان ورود به اين رشته بايد از توان و دانش بالا در زمينه هاي:

شيمي، رياضي، قدرت تجزيه و تحليل کافي، پشتکار و دقت فراوان، و توان جسمي نيزبرخوردار باشند. شايان ذکر است که علاوه بر کارهاي آزمايشگاهي، بخشي از فعاليتها بهصورت عمليات صحرايي خواهد بود، بنابراين فعاليت نسبتاً زيادي را مي طلبد.

فارغالتحصيلان کارشناسي اين رشته مي توانند در زمينه هاي: طراحي، محاسبه، اجرا و نظارتبر طرحهاي خاک شناسي به منظور بهره برداري صحيح از اراضي کشاورزي، حفاظت و اصلاحاراضي، مشاوره و کارشناسي به منظور برنامه ريزي طرحهاي عمراني در زمينه آب و خاک وکشاورزي فعاليت کنند. همچنين در بخشهاي:

آب و فاضلاب، حفظ محيط زيست، مرتع،آبخيزداري و آبخوان داري، کوير و بيابان زدايي، ارائه برنامه هاي ترويجي در ادارههاي کشاورزي و در مراکز تحقيقاتي مرتبط با آب و خاک کشاورزي و آموزشکده ها ودانشکده هاي کشاورزي و نيز آزمايشگاههاي بخش خصوصي و هنرستانهاي کشاورزي مي توانندفعاليت داشته باشند.

منبع : گزینه 2