پست پیشرفته

فریبا عمرانی نوشت:


به شش دليل مشاوره در مدارس با انواع ديگر مشاوره‌ تفاوت پيدا مي‌كند :
1ـ قبل از همه آن‌چه كه مشاوره درمدارس را از ساير موقعيّت‌هاي مشاوره‌اي متمايز مي‌كند اين است كه مشاوره در مدارس نسبت به ساير موقعيّت‌هاي مشاوره‌اي گستره‌ي وسيع‌تري از خدمات را شامل مي گردد. در اغلب مشاوره‌ها تأكيد بر درمان است يعني به مشكلات خاصّي توجّه مي‌شود كه در ارتباط با مراجع است. امّا مشاوره در مدارس علاوه بر تمركز بر حلّ مشكلات دانش‌آموزان، جنبه‌ي پيش‌گيرانه و رشدي هم دارد. به‌عنوان مثال معلّمان با استفاده از مهارت‌هاي مشاوره‌اي شرايطي را براي دانش‌آموزان فراهم مي‌آورند كه در مواردي چون ارايه‌ي طريق و آگاهي دادن در مورد مصرف داروهاي غير مجاز با هدف جلوگيري از گسترش مشكلاتي كه به دنبال آلودگي به مواد ايجاد مي‌شود موفّق گردند. به‌علاوه استفاده از فنون مشاوره توسّط معلّمان به منظور تسهيل در رشد فردي، اجتماعي، اخلاقي و شغلي دانش‌آموزان در مدارس اهمّيّت زيادي دارد.

2ـ دوم اين كه مشاوره درمدارس شبيه مشاوره‌ي رسمي كه در بيش‌تر كتاب‌هاي مشاوره راجع به آن صحبت شده، نيست. در فرم رسمي مشاوره، يك مراجع داوطلب به يك مشاور متخصّص در يك محلّ خاص مراجعه نموده و ساعتي را به رايزني مي‌پردازد در حالي كه در مدارس، فضا ممكن است يك كلاس خالي يا اتاق كار معلّم باشد و جلسات اغلب مختصر هستند كه گاهي اوقات در فاصله‌ي بين درس‌ها يا در زمان‌هاي طولاني‌تر موجود در زنگ تفريح يا وقت ناهار انجام مي‌شود. در خيلي از موارد مشاوره در مدارس از قبل قابل پيش‌بيني نيست، مثلاً در پايان يك درس هنگامي كه به نظر مي‌رسد دانش‌آموز نياز به كمك دارد.

3ـ سومين دليلي كه مشاوره در مدارس را متمايز مي‌كند آن است كه درمشاوره‌ي مدرسه دانش‌آموز ممكن است به معلّم نزديك شود يا معلّم ممكن است به علّت نگراني در مورد دانش‌آموز مشاوره را آغاز نمايد و درمقايسه با محيط‌هاي رسمي مشاوره كه مراجعان داوطلب نقش فعّال‌تري دارند در مشاوره مدرسه بخش زيادي از كار توسّط معلّمان يا والدين به جاي دانش‌آموزان انجام مي‌شود. معلّم كلاس ممكن است جهت نگراني در مورد رفتار دانش‌آموز يا وضعيّت تحصيلي او با مدير مدرسه يا معلّم راهنما تماس حاصل كرده و از آن‌ها بخواهد كه دانش‌آموز را مورد توجّه قرار دهند و يا يكي از والدين بامراجعه به معلّم، مدير يا معلّم راهنماي مدرسه نگراني خود را ابراز كند و از آن‌ها بخواهد كه يك نفر با دانش‌آموز در مدرسه صحبت كند. بنابراين واقعيّت مشاوره درمدرسه آن است كه در اكثر موارد درخواست مشاوره از جانب خود دانش‌آموزان نمي‌باشد و لذا اشتياق آن‌ها براي پذيرش راهنمايي و شركت فعّال در جلسات مشاوره به نوعي تحت تأثير اين عامل قرار مي‌گيرد.

4ـ چهارمين دليلي كه مشاوره درمدارس را متمايز مي‌گرداند اين است كه افرادي كه بيش‌تر كار مشاوره در مدرسه را انجام مي‌دهند مشاوران متخصّص نيستند، بلكه معلّماني هستند كه بسياري از آن‌ها آموزش كمكي ديده‌اند يا هيچ دوره‌اي را درزمينه‌ي مشاوره طي نكرده‌اند و در مدارسي كه مشاور ندارند معلّمان مشاوره‌ها را انجام مي‌دهند. حتّي در مدارسي كه مشاور دارند عملاً معلّمان بيش‌تر كار مشاوره‌اي انجام مي‌دهند. اين امر به خاطر آن است كه بيش‌تر دانش‌آموزان در برقراري رابطه با معلّماني كه آن‌ها را خوب مي‌شناسند احساس راحتي بيش‌تري مي‌كنند تا مشاوران و راهنما‌هايي كه براي آن‌ها كم‌تر شناخته شده‌اند. علاوه بر اين مشاوران مدرسه فقط فرصت كار كردن با تعداد كم‌تري از دانش‌آموزاني را دارند كه از مشكل بيش‌تري برخوردارند ومسؤوليّت پرداختن به بيش‌تر نيازهاي مشاوره‌اي دانش‌آموزان را به معلّمان واگذار مي‌كنند.

5ـ علّت پنجم كه مشاوره در مدارس را متمايز مي‌نمايد اين است كه اين نوع مشاوره يك راهكار كمكي مشخّص و خاصّي را ارايه نمي‌دهد بلكه بخشي از پيوستار راهكارهاي ياورانه مي‌باشد كه همان‌طور كه در فصل اوّل ذكر شد از راهنمايي و نصيحت تا حمايت و مشاوره كه در مدارس مورد استفاده قرار مي‌گيرد درجه‌بندي شده است. به نظر مي‌رسد كه معلّمان تمايل به استفاده‌ي بيش‌تر از راهكارهاي كمك‌كننده در قالب راهنمايي را دارند تا بهره‌گيري از فنون مشاوره (لين 1996). اميدوار است كه اين كتاب معلّمان را به استفاده از راهكارهاي بيش‌تر و مؤثّرتر مشاوره‌اي نيز تشويق نمايد.

6ـ ششمين دليل متمايز كننده‌ي مشاوره درمدارس اين است كه مراجعان به مشاور مدرسه در مقابل اكثر مراجعان به مشاوره‌هاي بيرون از مدرسه كه بزرگسال هستند از طيف كودكان و نوجوانان مي‌باشند ومشاوره با كودكان از يك چالش خاصّي برخوردار است، چون آن‌ها درمقايسه با بزرگسالان از رشد شناختي، عاطفي و اجتماعي متفاوتي برخوردارند