simin70 نوشت:اخلاق و تربیت اسلامی تربیت اسلامی فهرست مطالب فصل اول : معنا شناسي و جايگاه اخلاق كاربردي فصل دوم : اخلاق دانشجویی فصل سوم : اخلاق پژوهش فصل چهارم : اخلاق نقد ( شیوه های اخلاقی مواجهه با اندیشه ها ) فصل پنجم : اخلاق معیشت فصل ششم : اخلاق معاشرت فصل هفتم : اخلاق جنسی فصل هشتم: اخلاق سیاست فصل نهم: اخلاق گفتگو فصل اول : معنا شناسي و جايگاه اخلاق كاربردي 1 – معنا شناسي اخلاق و علم اخلاقعلم و شناخت و برخي تكيه بر عمل و رفتار داشته اند . اخلاق از نظر لغوي : سرشت سجيه خواه نيكو وپسنديده ، خواه زشت و ناپسند . معناي اصطلاحي اخلاق : رايج ترين معناي اصطلاحي در بين انديشمندان اسلامي (صفات پايداري است كه انسان به طور خود جوش بدون نياز به تامل انجام مي دهد) . اخلاق و تربیت اسلامی تعريف علم اخلاق : علمي ست كه ضمن شناساندن خوبي ها وبديها راه كسب خوبيها ورفع ودفع بديها را به ما تعليم مي دهد . البته نا گفته نماند در تعريف علم اخلاق برخي تكيه بر علم و شناخت و برخی تکیه عمل و رفتار داشته اند. 2 – انواع پژوهشهاي اخلاقي شايد بتوان كل تحقيقاتي كه پيرامون اخلاق صورت مي گيرد به سه حوزه (( مطالعات توصيفي )) (( مطالعات هنجاري )) (( و مطالعات تحليلي يا فرا اخلاقی)) تقسيم كرد كه هر كدام به اختصار توضيح داده مي شود: الف-اخلاق توصيفي در پژوهش توصيفي اخلاق با متد تاريخي ونقلي به دنبال آشنايي با نوع رفتار اخلاقي فرد يا جامعه ای خاص هستيم يعني توصيف و معرفي اخلاقيات افراد ،گروه ها و جوامع مختلف را به عهده دارد ب-اخلاق هنجاري (دستوري): در اینگونه تحقيق از افعال اختياري انسان از جهت خوبي وبدي و بايد ونبايد آن بحث مي كند يعني دليل درستي يا نا درستي ومعيا رتشخيص كار خوب يا بد و اينكه چرا بايد اخلاق فاضله را دا را بود از اخلاق رضيله پرهيز كرد را مورد بررسي قرار ميدهد ج- : اخلاق تحليل( فرااخلاق) : در اين نوع پژوهشها مفاهيم و احكام اخلاقي بررسي وتحليل ميشودو به رفتار هاي اخلاق جوامع و افعال اختياري انسان حقانيت و بطلان گزاره هاي اخلاقي كاری ندارند . 3-اخلاق كاربردي همان اخلاق هنجاري است با اين تفاوت كه در حوزه اي خاص از زندگي افراد بحث مي كند . يعني نظريه اخلاق را در حوزه ي مسائل خاص نشان مي دهد .مثلا در مورد اخلاق دانشجوئي مهندسي-اخلاق پژوهشي - اخلاق نقد –اخلاق محیط زیست- اخلاق سیاست –اخلاق جنس اخلاق ازدواج- اخلاق معيشت - اخلاق حرفه اي مثل اخلاق پزشكي - تجارت و روزنامه نگاري بحث مي كند . اخلاق و تربیت اسلامی الف ) اهميت و جايگاه اخلاق كاربردي : چون علم اخلاق در حقيقت علم زندگي به معناي حقيقي است بدون شك يكي از سرنوشت ساز ترين دانشهاست . امام كاظم (ع) در مورد اهميت آن مي فرمايد : لازم ترين دانش براي تو دانشي است كه تو را به اصلاح قلبت راهنمايي كند وفساد را برايت آشكار و پيامبر اكرم (ص) هدف اصلي رسالت خود را به كمال رساندن خلقهاي كريم و منشهاي بزرگوارانه معرفی کرده (( بعثت لاتمم مکارم الاخلاق )) نمونه هایی از آثار اخلاقی دانشمندان مسلمان : رسائل اخوان الصفا وخلان الوفا - الصاده و الاسعاد فی السیره الانسانیه - تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق - اخلاق ناصری - احیاء علوم الدین - المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء - المراقبات فی اعمال السنه - جامع السعادات . دلیل اینکه بسیاری از افراد با فضائل و رذائل آشنا هستند اما به آن عمل نمی کنند : الف ) راه انجام وظایف اخلاقی و نحوه اعمال آن را نمی دانند یا درست تشخیص نمی دهند . ب ) در زمان نیاز نمی توانند تصمیم درست بگیرند . ب ) مهمترین رسالت اخلاق کاربردی : تحلیل و بررسی ریشه ای فضائل و رذائل اخلاقی و راه تشخیص تکالیف اخلاقی و شیوه تحقق آنها در حوزه های خاص . اخلاق و تربیت اسلامی نمونه هایی از آثار اخلاقی در زمینه گفتگو و مناظره : آداب مناظره از شیخ مهذب الدین احمد بن عبدالرضا – شیخ سلیمان بن عبدالله ما حوزی – احمد بن اسمائیل جزائری – عبد الغفار بن محمد جیلانی – فاضل کاشی کبیری – میرزا محمد تنکابنی – میر فخر الدین محمد بن حسین حسینی – آداب التخاطب از میر محمد عباس بن علی – آداب البحث والمناظره از میر غیاث الدین حسینی دشتکی - آداب البحث از کمال الدین میثم بن علی بحرانی – خواجه نصیر الدین . نمونه ایی از اخلاق معاشرت : آداب المعاشره, از شیخ علی حزینه – آداب العشره محمد کاظم حائری – آداب الملوک , میرزا رفیع الدین نظام العلماء – آداب سلطنت از سید هبه الله حسین – آداب السفر از یحیی بن احمد بن سعید خلی – محمد طاهر قزوینی – آداب الضیافه از محسن فیض کاشانی . فصل دوم :اخلاق دانشجویی 1 - اهمیت علم آموزی در اسلام : آنقدر اهمیت دارد که نخستین آیات نازل شده در باره علم است .خداوند هدف از بعثت پیامبران را صراحتاً تعلیم ذکر می کند , یعلمهم الکتاب همچنین انتخاب گروه مباشر علمی توسط پیامبر و اینکه فرمودند بالتعلیم اُرسلت . در اسلام به عنوان یک فریضه بدون قید مکان و زمان و جنسیت اطلبو العلم من المهد الی اللحد - ولربالصین – الحکمه ضائه المومن – برتری عالم بر عابد همچون برتری ماه شب چهارده بر سایر ستارگان یا برتری خورشید بر سایر سیارات . برای آموزگار خوبیها هم جنبندگان زمین و آسمان طلب مغفرت می کنند . یاد گیرنده و یاد دهنده دارای یک پاداشند . اگر اسلام بر تحصیل علم تاکید کرده قطعا شرایط آداب و اخلاقیاتی بیان کرده است . دانش اندوزی و پارسایی چرا دانش اندوزی باید با پارسایی همراه باشد , چون انسان مجموعه ای از نیروهای متضاد است اگر با پارسایی آن را کنترل نکند در گرداب سر کشی فرو می رود و انسانیت او پایمال می شود . علت اینکه متون اسلامی در کنار دعوت به دانش اندوزی بر پارسایی همراه با تعلیم بر تزکیه تاکید می کند به خاطر این است که تفکر آدمی را از بند اسارت شیطان درونی و بیرونی آزاد کند . اهمیت تقوا در کسب دانش چیست : تقوا سبب میشود فطرت انسان به پاکی و زلالی نخستین برگردد و باعث شود بدون دخالت هوای نفس حقایق را پذیرفته و به اندیشه صحیح برسد . موانع دستیابی به علم حقیقی : چینش نادرست مقدمات – کوتاهی در انتخاب مواد یقین آور برای استدلال – پیروی از حدس و گمان – تقلید کور کورانه – شتاب زدگی – تمایلات نفسانی در اسارت و بردگی وهم و خیال بودن – حب و بغض – عجب وخود بزرگ بینی , از مهمترین موانع رسیدن به علم حقیقی است . اخلاق و تربیت اسلامی برای پرهیز از لغزشها و برداشتن موانع چه اقدامی باید کرد : یکی اینکه علم منطق را به درستی آموخت و بدرستی به کار گرفت و برای بر طرف کردن آلودگی های نفسانی و اخلاقی باید خود را به لباس و صلاح تقوا و ایمان مجهز کرد و از خداوند کمک گرفت . الف ) پیروی از حدس و گمان چگونه به عنوان یک مانع رسیدن به علم حقیقی به حساب می آید : شاید رسیدن به یقین در بسیاری از امور بسیار دشوار به نظر می رسد با توجه به غریزه راحت طلبی انسان زندگی را بر گمان بنا می کند که ممکن است زیان های جبران ناپذیر به بار آورد . قرآن کریم این شیوه را محکوم می کند (( ولا تغف ما لیس لک به علم )) اسراء 36 بنا براین انسان نباید بر اساس حدس و گمان قضاوت کند و تا زمانیکه به یقین نرسیده حکم کردن جایز نیست . ب ) منظور از تقلید کورکورانه چیست , انواع تقلید را بنویسید سپردن مهار تفکر به دست دیگران . تقلید چه در مسائل فرعی و جزئی مانند نوع پوشش مد گرایی و چه در مسائل کلی چون اندیشمندان در نوع جهان بینی مثلا اکثریت را ملاک قرار دادن کار پسندیده ای نیست . اما می توان تقلید را به دو نوع مذموم و ممدوح تقسیم کرد . مذموم تقلیدی است که رهزن راه اندیشه بوده و بر گمراهی آدمی می افزاید . ممدوح و پسندیده که عقل و فطرت به آن حکم می کند مثل رجوع به متخصص و نظر آن را راهنمای خود ساختن . علت زننده بودن تقلید کورکورانه اینست که بدون به کار انداختن عقل اقدام به عمل شده . خداوند به انسان عقل و شعور داده است که با استفاده از آن و راهنمایی افراد مورد اطمینان راه درست را انتخاب کند . اخلاق و تربیت اسلامی آیا به نظر شما کثرت طرفداران یک اندیشه یا کردار دلیل بر حقانیت آن است و اندک بودن حامیان دلیل بر بطلان است ؟ ج ) منظور از شتاب زدگی چیست انسان صرف فراهم آوردن اطلاعات اندک درباره یک موضوع نمی تواند به نتیجه بپردازد . امام علی (ع) در مورد شتاب زدگی می فرمایند : از شتاب زدگی بپرهیز زیرا شتاب زدگی در کارها موجب می شود که انسان به هدف نرسد و کارش مورد ستایش نباشد . د ) تمایلات نفسانی چگونه مانع رسیدن به علم حقیقی می شود حب و بغضهای تعصب آمیز تعلیم و تعقل را منحرف می کند ، چون غرض آمد هنر پوشیده شد صد حجاب از دل به سوی دیده شد امام علی (ع) می فرماید (( هر کس عاشق چیزی شد دیدگانش کور و قلبش رنجور می شود )) ((کسی که چیزی را دشمن بدارد خوش ندارد بدان بنگرد یا نام آن نزد وی بر زبان رود )) و در مذمت طمع می فرمایند : آنجا که برق شمشیر طمع در فضای اندیشه بلند شود و بیشترین جایی است که عقل در زمین در می غلتد . عجب و خود بزرگ بینی نشانه ضعف و سستی عقل و گمراهی است . اخلاق و تربیت اسلامی آداب اخلاقی آموختن : اخلاص ( انگیزه الهی ) – انتخاب استاد شایسته – رعایت اولویت ها – خوب گوش دادن – پرسش و پرسشگری – ضبط و نگارش مطالب – تواضع در برابر استاد از مهمترین آداب اخلاقی آموختن است که به اختصار توضیح داده می شود . الف ) منظور از اخلاص و اهمیت آن : با توجه به اینکه ارزش هر عملی به نیت و انگیزه آن بستگی دارد، به همین جهت انگیزه و نیت از اهمیت بالایی برخوردار است . انسان به این نکته مهم باید توجه داشته باشد انسان در انجام کارها باید هم حسن فعلی و هم حسن فاعلی داشته باشد. یعنی هم باید کار خوب باشد و هم نیت خوب داشتن در انجام کار مهم است. یعنی ماهیت هر عمل با توجه به نیتی که فرد در انجام آن دارد مشخص می شود. پیامبر اکرم (ص) می فرمایند : (( نیه المومن خیر من علم )) – (( انما الاعمال بالنیات و لکل امریء مانوی ))، کارها به نیت هاست و برای هر انسان تنها چیزی که باقی می ماند که نیت آن عمل است. (( قل کل یعمل علی شاکله )) شاکله = نیت- پیامبر اکرم: من اخلص الله اربعین صباحتاًجَرتَ فیا جشهد بیع الحکمه من قلبه علی لسانه کار اخلاقی و ارزشمند از نظر اسلام کاری است که صرفا برای رضای خدا انجام شده باشد که خود مراتب و درجاتی دارد . برخی ب ه نیت بهره مندی از نعمت های الهی و دخول به بهشت ، گروهی برای رهایی از عذاب الهی و ترس از جهنم و دسته ای صرفا رضای او را در نظر می گیرند . اخلاق و تربیت اسلامی تاثیر نیت در ارزشمندی کارها را بنویسید : نیت روی کار تاثیر می گذارد کار در تکامل نفس انسان و رسیدن به سعادت ابدی تاثیر گذار است و این تاثیر تکوینی و ذاتی است نه قراردادی . رابطه بین نیت با سعادت انسان : هر اندازه نیت خالصانه باشد به سعادتمندی نزدیکتر خواهد بود یعنی بیانگر یک رابطه حقیقی است نه قراردادی . عمل بدون نیت یک کالبد مرده است که با روح انسان ارتباط پیدا نمی کند . علم اندوزی در چه صورتی ارزشمند است ؟ در صورتی که ما را به سعادت و کمال نهایی نزدیک کند ، کمال نهایی همان قرب الهی است . بنابر این اگر برای کسب قدرت و شهرت و ثروت باشد در نظام اخلاقی اسلام هیچ ارزشی ندارد . نشانه داشتن نیت الهی در تحصیل علم : همان اندازه که علم و دانش انسان افزایش یابد ذلت درونی او در برابر خودش– تواضعش در برابر مردم – خشیتش در برابر خدا – درکش نسبت به دین و حقایق الهی افزایش یابد . اخلاق و تربیت اسلامی ب ) انتخاب استاد شایسته : ج ) رعایت اولویت ها :. دوران دانشجویی بسیار محدود است . مهم ترین وظیفه دانشجو این است که به دنبال تحصیل علوم نافع به حال جامعه باشد ، وقت خود را صرف مسائل غیر ضروری نکند . شهید اول در این باره می گوید (( من الخسران صرف الزمان فی المباح و ان قل)) امام علی (ع) به دانشجویان توصیه می کند : به دنبال فهم و حل مسائل ضروری باشید جهل به آنها پذیزفتنی نیست . ودر جای دیگر می فرماید : دانشها بیشتر از آنند که تو بتوانی همه آنها را بیاموزی ، پس باید گلچین کرد و از هر دانشی بهترین ها را انتخاب کنی. د ) خوب گوش دادن : طالبان علم لازم است هنر خوب گوش دادن را داشته باشند که هم ادب دانشجو در برابر استاد را نشان می دهد و هم بهتر و بیشتر از محضر استاد بهره می برد . امام علی (ع) در این باره می فرمایند : زمانیکه نزد دانشمندی نشستی پس بر شنیدن نسبت به گفتن حریص تر باش خوب گوش دادن را بیاموز همان گونه که خوب گفتن را می آموزی و سخن کسی را قطع نکن . ویژگی های یک مستمع خوب : 1- به سخن گویند دقت کند 2-آمادگی کافی برای ادراک داشته باشد 3-بردبار و شکیبا باشد 4-احساس خستگی نکند – 5- بتواند نکات اصلی گفتار گوینده را از شاخ و برگ های آن جدا کند اخلاق و تربیت اسلامی ه ) پرسش و پرسشگری : پرسش و پرسشگری نه تنها از فضائل اخلاقی است بلکه در برخی موارد از نظر شرعی امری واجب است . به گفته نبی اکرم (ص) پزسش کلید خزائن و گنجینه های دانش است و فرمودند چهار دسته هستند ، پرسش گر ، گوینده ، شنونده و دوستدار آنها. در چه صورتی پرسشگری دارای ارزش اخلاقی است ؟ پرسشگری ذاتاً ارزش ندارد تنها در صورتی دارای ارزش اخلاقی است که : 1- به منظور کشف حقیقت و فهم واقعیتی باشد اگر به منظور اظهار فضل و مچ گیری باشد بسیار زشت و ناپسند است . 2-درباره موضوعاتی باشد که گره ای از کار بگشاید یعنی در سرنوشت مادی یا معنوی انسان دخالت داشته باشد . اخلاق و تربیت اسلامی وظیفه استاد نسبت به پرسش و پرسشگری : ضمن اینکه از پرسشگری دانشجو استقبال کند لازم است نسبت به آنچه نمی داند نظر ندهد . از پرسش دانشجویان ناراحت یا خسته نشود زیرا قرار نیست استاد بتواند به تمام پرسشهای دانشجویان پاسخ دهد . روایات فراوانیدر مذهب پاسخهایی که از روی جهل داده می شود وارد شده است . مشاهده و دانلود فایل 😊سورسافزودن عکسثبت نظربازگشت به تاپیک
